McDonald’s Nederland heeft een officiële waarschuwing gekregen van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De fastfoodketen hield zich niet aan de regels rondom wegwerpbekers en serveerde drank in de restaurants in plastic bekers voor eenmalig gebruik. De inspectie tikt het bedrijf extra hard op de vingers, omdat het gaat om een van de grootste horecaspelers van Nederland.
McDonald’s heeft inmiddels beterschap beloofd. Vanaf begin 2027 wil de keten overstappen op herbruikbare bekers. De ILT houdt de druk er wel op: als McDonald’s die belofte niet nakomt, riskeert het bedrijf dwangsommen van 625.000 euro per overtreding, met een maximum van 3,75 miljoen euro.
De zaak kwam aan het rollen na een handhavingsverzoek van de Fair Resource Foundation (FRF), een milieuorganisatie die zich inzet voor duurzaam grondstoffengebruik. Die organisatie is blij met de uitkomst, maar ook kritisch over hoe lang het heeft geduurd.
Wat speelt er precies?
- Sinds 2024 is het verboden om in horecagelegenheden, kantines en onderwijsinstellingen drank en eten te serveren in wegwerpverpakkingen met plastic.
- McDonald’s hield zich in het eerste halfjaar na de invoering aan de regels, maar stapte daarna bewust terug over op wegwerpbekers.
- In de ruim 260 Nederlandse vestigingen worden jaarlijks 175 miljoen drinkbekers verstrekt, waarvan 80 miljoen bij consumptie ter plaatse.
- De ILT startte een onderzoek na een verzoek van de Fair Resource Foundation.
- McDonald’s heeft nu toegezegd om begin 2027 volledig over te stappen op herbruikbare bekers.
175 miljoen bekers per jaar: de schaal van het probleem
De omvang van de overtredingen maakt de zaak extra ernstig, vindt de ILT. In de meer dan 260 filialen in Nederland worden jaarlijks 175 miljoen drinkbekers uitgedeeld. Alleen al 80 miljoen daarvan gaan naar klanten die ter plaatse eten of drinken.
Gert van Rootselaar, senior inspecteur afval en circulaire economie bij de ILT, legt uit waarom dat zo’n groot probleem is. “Als zulke grote hoeveelheden wegwerpbekers voor eenmalig gebruik niet als een aparte stroom worden ingezameld en gerecycled, brengt dit schade toe aan het milieu.”
Veel bekers belanden als zwerfafval op straat. Bekers die wél in de prullenbak gaan, worden verbrand met het restafval. Dat zorgt voor extra milieuvervuiling door het plastic dat erin verwerkt zit.
Bewuste keuze van McDonald’s, zegt milieuorganisatie
Karl Beerenfenger van de Fair Resource Foundation is blij dat McDonald’s nu met de ILT om tafel heeft gezeten. Maar hij is ook kritisch. “Het is schrijnend dat McDonald’s het tempo bepaalt en of wetgeving écht wordt geïmplementeerd.”
Volgens hem heeft de fastfoodketen bewust gekozen voor een systeem dat niet werkte. “Ze hebben hun eigen systeem bewust slecht ingericht om te zeggen dat hergebruik niet werkt.” De organisatie hoopt dat de stap van McDonald’s andere bedrijven in beweging zet.
“Doordat McDonald’s zo’n grote speler is, volgen andere bedrijven hen vaak”, zegt Beerenfenger. “Daardoor zijn veel bedrijven nog niet overgestapt op herbruikbare bekers.”
Wat zegt de wet?
Sinds 2024 geldt in Nederland een verbod op wegwerpverpakkingen met plastic in zogenoemde gesloten locaties. Dat zijn plekken zoals restaurants, kantoren, sportclubs, evenementen en onderwijsinstellingen. Het gaat om producten die ter plaatse worden geconsumeerd.
Er is wel een uitzondering: plastic voor eenmalig gebruik mag worden meegegeven aan klanten, mits het apart wordt ingezameld voor recycling. McDonald’s heeft er nu voor gekozen om volledig over te stappen op herbruikbare bekers, ook voor afhaalbestellingen.
Nederland loopt achter op buurlanden
In andere Europese landen is herbruikbaar servies al langer de norm. In Duitsland geldt statiegeld op bekers, en in Frankrijk is herbruikbaar servies al sinds januari 2023 verplicht. De Franse vestigingen van McDonald’s stapten daar meteen op over.
Nederland loopt daarmee duidelijk achter. Van Rootselaar benadrukt dat de overstap op herbruikbare bekers “de beste optie voor het milieu” is en hoopt dat de afspraken met McDonald’s een vliegwieleffect hebben voor de rest van de sector.
Wat gebeurt er als McDonald’s de belofte niet nakomt?
De ILT legt de afspraken met McDonald’s vast en houdt de keten aan haar woord. Als de fastfoodketen begin 2027 nog steeds geen herbruikbare bekers gebruikt, volgen forse dwangsommen: 625.000 euro per overtreding, tot een maximum van 3,75 miljoen euro.
De inspectie houdt de komende tijd toezicht op de voortgang. Of McDonald’s de deadline haalt, zal moeten blijken. De milieuorganisatie FRF zegt de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig opnieuw aan de bel te trekken.
