De aarde gaat zeker meer dan 1,5 graad opwarmen. Dat stelt de VN in een nieuw rapport. Het getal gold jarenlang als de belangrijkste grens in de strijd tegen klimaatverandering, maar die grens gaan we niet halen. Toch houden beleidsmakers er wereldwijd aan vast.
Klimaatredacteur Rob Ramaker en klimaatwetenschapper Leo Meyer bespreken de situatie in de nieuwste aflevering van podcast De Dag. Ze leggen uit wat er is misgegaan, wat de VN nu voorstelt en wat dit betekent voor de toekomst van ons klimaat.
De aflevering is te beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastapps.
Wat speelt er?
- De VN stelt in een nieuw rapport vast dat de opwarming van de aarde de 1,5 graad grens zeker zal overschrijden.
- De 1,5 graad norm werd in 2015 vastgesteld tijdens de klimaattop in Parijs.
- De afgelopen jaren zijn de grote stappen die nodig waren om de norm te halen, niet gezet.
- De VS trok zich onder president Trump terug uit vrijwel elk internationaal klimaatoverleg.
- De VN presenteert nu een plan om de opwarming in de toekomst alsnog terug te dringen onder de 1,5 graad.
Parijs 2015: waar begon het?
Tijdens de historische klimaattop in Parijs in 2015 spraken wereldleiders af dat de aarde maximaal 2 graden mag opwarmen ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Landen stelden zich bovendien ten doel te streven naar een maximum van 1,5 graad.
Klimaatwetenschapper Leo Meyer was zelf aanwezig bij die top en blikt terug in de podcast. “Al in 2015 was duidelijk dat het halen van de 1,5 graad enorme stappen zou vergen”, zegt hij. Die ambitie was groot, maar de realiteit bleek weerbarstig.
Wat is er sindsdien misgegaan?
De afgelopen jaren zijn de benodigde stappen om de klimaatdoelen te halen grotendeels uitgebleven. Klimaatredacteur Rob Ramaker constateert dat landen te weinig hebben gedaan om de uitstoot van broeikasgassen snel genoeg terug te dringen.
Een extra tegenslag was het vertrek van de Verenigde Staten uit vrijwel elk internationaal klimaatberaad na het aantreden van president Trump. De VS is een van de grootste uitstoters ter wereld, waardoor dit een flinke impact had op de mondiale klimaatinspanningen.
De 1,5 graad grens: heilige graal of symbool?
Ondanks het feit dat wetenschappers nu zeker weten dat de 1,5 graad grens niet gehaald wordt, houden veel beleidsmakers er nog steeds aan vast. De grens heeft een sterke symbolische waarde gekregen in het klimaatdebat.
Toch heeft het overschrijden van die grens concrete gevolgen. Bij hogere temperaturen neemt de kans op extreme weersomstandigheden toe, stijgt de zeespiegel sneller en komen meer ecosystemen onder druk te staan. Elke tiende graad extra opwarming telt daarbij mee.
VN schetst nieuw plan om terug te keren onder de grens
De VN geeft de hoop niet op. In het nieuwe rapport wordt een plan gepresenteerd om de opwarming op termijn alsnog terug te brengen tot onder de 1,5 graad. Dat vereist echter ingrijpende maatregelen, sneller en grootschaliger dan wat tot nu toe is afgesproken.
Denk aan een versnelde afbouw van fossiele brandstoffen, grootschalige inzet op hernieuwbare energie en mogelijk ook technologieën die CO2 actief uit de atmosfeer halen. De lat ligt hoog, en de tijd dringt.
Op welke toekomst stevenen we nu af?
Zonder drastische koerswijziging koerst de wereld af op een opwarming die fors boven de 1,5 graad uitkomt. Dat brengt andere, zwaardere gevolgen met zich mee dan waarmee in klimaatmodellen lange tijd rekening werd gehouden.
De vraag die overblijft: zijn overheden en internationale organisaties bereid om nu wél de stappen te zetten die al in 2015 noodzakelijk werden geacht? Klimaatredacteur Ramaker en wetenschapper Meyer bespreken dat uitgebreid in de nieuwste aflevering van De Dag.
Luister naar de aflevering via NPO Luister of jouw favoriete podcastapp. Presentatie en montage: Marco Geijtenbeek. Redactie: Wouter Sloekers en Judith van de Hulsbeek. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.
