Eenendertig verdachten in een groot Belgisch drugsproces hoeven niet de gevangenis in. De rechtbank heeft hun veroordeling laten vervallen omdat de procedure veel te lang heeft geduurd. Onder de verdachten is de Nederlandse drugscrimineel John H., die eerder al meerdere keren werd veroordeeld voor drugscriminaliteit.
De feiten in de zaak dateren van tien jaar geleden. Toch duurde het proces zo lang dat de rechter besloot de verdachten volledig vrij te laten gaan. Dat is een uitzonderlijke stap: normaal gesproken kiest een rechtbank bij vertraging voor strafvermindering, niet voor het laten vervallen van een veroordeling.
Het federaal parket gaat in hoger beroep tegen de uitspraak.
Wat speelt er?
- 31 verdachten gaan vrijuit door de buitensporig lange duur van het proces.
- De rechtbank stelde vast dat er meer dan vijf jaar zonder verklaarbare reden niet aan het dossier werd gewerkt.
- Volgens de rechter is het dossier niet uitzonderlijk complex en hebben de verdachten het proces niet zelf vertraagd.
- Het Openbaar Ministerie had in totaal ruim 160 jaar celstraf geëist tegen alle verdachten samen.
- Voor John H. alleen al werd een celstraf van achttien jaar geëist, al was daarin al rekening gehouden met strafvermindering vanwege de lange duur.
- Het OM wilde ook beslag leggen op 14 miljoen euro.
Vijf jaar stilstand zonder verklaring
De rechtbank concludeerde dat er meerdere periodes waren waarin er zonder enige verklaring niet aan het dossier werd gewerkt. Bij elkaar opgeteld ging het om meer dan vijf jaar stilstand.
Dat is voor de rechter een doorslaggevende reden om de strafvervolging volledig te laten vallen. De rechtbank benadrukte daarbij dat het dossier geen bijzondere complexiteit heeft en dat de verdachten zelf geen vertragingstactieken hebben toegepast.
John H.: vermeend leider van de criminele organisatie
Het Openbaar Ministerie beschouwt John H. als een van de hoofdfiguren binnen de criminele organisatie. De groep hield zich bezig met de handel in chemicaliën die worden gebruikt voor de productie van synthetische drugs.
Via een zeepfabriek in het Belgische Lommel werden grote hoeveelheden grondstoffen besteld. H. heeft in het verleden al meerdere veroordelingen opgelopen voor vergelijkbare drugscriminaliteit.
Uitzonderlijk vonnis in de rechtszaal
Het volledig laten vervallen van een veroordeling is in de Belgische rechtspraktijk zeer zeldzaam. Rechters kiezen bij een te lang durend proces vrijwel altijd voor strafvermindering als compensatie.
In dit geval vond de rechtbank dat strafvermindering onvoldoende recht deed aan de buitensporige vertraging. De uitspraak heeft daarmee verstrekkende gevolgen voor alle 31 verdachten in de zaak.
160 jaar celstraf van tafel
Het Openbaar Ministerie had voor alle verdachten samen meer dan 160 jaar gevangenisstraf geëist. Die straffen zijn nu, in ieder geval voorlopig, van tafel.
Ook de geplande inbeslagname van 14 miljoen euro gaat door de uitspraak niet door. Of dat bij een eventuele uitspraak in hoger beroep alsnog kan worden opgelegd, is nog onduidelijk.
Hoger beroep moet uitkomst bieden
Het federaal parket laat het er niet bij zitten en tekent hoger beroep aan. Daarmee krijgt de zaak een nieuw hoofdstuk, en blijft de uiteindelijke uitkomst voor de 31 verdachten onzeker.
Of de hogerberoepsrechter tot een ander oordeel komt, is afwachten. De vraag is of de redenering van de rechtbank over de buitensporige vertraging ook in hoger beroep standhoudt.
