De Rotterdamse haven krijgt 50 miljoen euro van het kabinet om het stikstofprobleem aan te pakken. Het geld gaat naar natuurherstel in de Haagse duingebieden, zodat er weer bouw- en milieuvergunningen verleend kunnen worden in de haven.
Een van de meest opvallende maatregelen: het uitzetten van konijnen in de duinen. Daarnaast worden exotische planten en insecten bestreden en krijgen fietsers en wandelaars langs de kust minder ruimte. Het zijn geen willekeurige ingrepen, maar onderdeel van een uitgebreid plan dat de haven economisch weer op gang moet brengen.
Het plan heet de Routekaart naar natuurvergunningverlening in de Rotterdamse Haven en is opgesteld door de rijksoverheid, de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf. Het is een van de gebiedsgerichte aanpakken waarmee minister Van Essen het stikstofprobleem wil oplossen.
Wat speelt er precies?
- De Rotterdamse haven zit al jaren vast aan het zogeheten ‘stikstofslot’: vergunningen voor uitbreiding en verduurzaming kunnen nauwelijks worden verleend.
- Het kabinet stelt 50 miljoen euro beschikbaar voor natuurherstel in Natura2000-gebieden nabij Den Haag en de Zuid-Hollandse kust.
- Maatregelen zoals het uitzetten van konijnen moeten de duinnatuur herstellen, waardoor de stikstofruimte toeneemt.
- Ook de haven zelf moet verduurzamen: meer elektrisch materieel en schonere scheepvaart horen bij het pakket.
- Een derde van alle duurzame havenprojecten ligt stil door netcongestieproblemen op het elektriciteitsnet.
Waarom konijnen in de duinen bij Den Haag?
Het natuurherstel vindt plaats in vier Natura2000-gebieden: Meijendel en Berkheide (tussen Den Haag en Katwijk), het Haagse Westduinpark en Wapendal, Solleveld en Kapittelduinen (tussen Den Haag, Westland en Hoek van Holland) en Voornes Duin op Voorne-Putten. Een deel van die gebieden wordt ook gebruikt voor de winning van drinkwater.
In die gebieden is stikstofneerslag niet altijd het grootste probleem. Waterbeheer en kustbescherming zijn minstens zo belangrijk. Dat maakt het juist relatief haalbaar om daar de natuur te versterken en zo aan de Natura2000-doelen te voldoen.
Konijnen spelen een sleutelrol. Hun populatie is de afgelopen decennia sterk gekrompen door infectieziekten. Dat is een probleem, want konijnen zorgen ervoor dat de begroeiing in de duinen op peil blijft en de duinen kunnen verstuiven. Dat verstuiven is nodig voor een gezond duinecosysteem dat bestand is tegen stikstofdepositie. Door de dieren opnieuw uit te zetten, wil men dat ecosysteem herstellen.
Wat heeft Den Haag met de Rotterdamse haven te maken?
De link tussen de Haagse duinen en de Rotterdamse haven roept vragen op. Wethouder Tim Versnel (VVD), verantwoordelijk voor de Rotterdamse haven, legt het zo uit: “In zo’n klein dichtbevolkt landje heb je bijna altijd met elkaar te maken. We zijn een team Nederland met elkaar en we moeten met elkaar zorgen dat we weer vooruitkomen.”
De gedachte is dat stikstofruimte die wordt gecreëerd door natuurherstel elders, kan worden ingezet voor vergunningen in de haven. Zo worden gebieden die relatief eenvoudig te verbeteren zijn, gekoppeld aan economische activiteiten verderop in de regio.
Arne Weverling (VVD), gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland, is optimistisch. “Alles bij elkaar zorgt het ervoor dat we weer vergunning kunnen gaan verlenen”, zegt hij. “Er zijn bedrijven die wel plannen hebben maar niet eens meer een vergunning durven aanvragen. Wij zeggen: dien je plannen weer in. Kom naar Rotterdam.”
De haven moet zelf ook aan de slag
Niet alleen de natuur buiten de haven wordt aangepakt. Het Havenbedrijf zelf moet ook maatregelen nemen. Zo wordt er ingezet op nauwere samenwerking tussen het bedrijfsleven en natuurorganisaties, meer elektrisch aangedreven materieel op de kades en schonere schepen in de haven.
Wethouder Versnel noemt de gemaakte afspraken een eerste stap in de goede richting. “We willen de duurzaamste en sterkste haven zijn in 2050. Dat lukt nu niet. Het zal nog wel wat voeten in de aarde hebben, maar we gaan de goede kant op.”
Stikstof is niet het enige probleem
De haven kampt met meerdere uitdagingen tegelijk. Naast het stikstofslot loopt ook een derde van alle duurzame projecten vertraging op door capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. Door al die vertragingen is het investeringsklimaat in de haven de afgelopen jaren verslechterd.
Ook ruimtegebrek is een groeiend knelpunt. De haven heeft plannen voor een eigen defensieterminal en de aanlanding van nieuwe windmolenparken. De bouw van een grote kerncentrale is inmiddels van de baan, maar de haven is nog wel in beeld voor kleine modulaire reactoren, de zogenoemde SMR’s.
Jarenlange strijd om vergunningen
Het Havenbedrijf, de gemeente Rotterdam en de provincie Zuid-Holland trekken al jaren aan de bel over de stikstofproblematiek. Juist de projecten die de haven groener moeten maken, liggen stil door het gebrek aan vergunningen. Het is een paradox die het draagvlak voor het stikstofbeleid al langere tijd onder druk zet.
Wat volgt er na dit plan?
Het herstel van de Natura2000-gebieden is een eerste stap, maar lang niet de laatste. De komende jaren moet blijken of de genomen maatregelen daadwerkelijk voldoende stikstofruimte opleveren om de vergunningverlening vlot te trekken.
Voor 2026 staat in ieder geval het begin van het natuurherstel op het programma. Of dat ook snel leidt tot nieuwe vergunningen voor havenprojecten, hangt af van de snelheid waarmee de natuur zich herstelt en hoe de overheid de vrijgekomen ruimte toewijst.
