In de Oekraïense hoofdstad Kyiv zijn dinsdag duizenden mensen de straat op gegaan om te protesteren tegen het ontslag van defensieminister Mychajlo Fedorov (35). Met borden waarop teksten stonden als “Schaam je!” en “Rusland viert feest!” verzamelden demonstranten zich voor het presidentiële kantoor van president Zelensky. Ook in andere Oekraïense steden kwamen mensen in actie, voornamelijk jongeren.
Het protest in Kyiv begon precies om één minuut over negen, na een minuut stilte ter nagedachtenis aan de Oekraïense soldaten die sinds het Russische offensief van 2022 zijn omgekomen.
Het ontslag van Fedorov, dat hij maandag aankondigde via Telegram, kwam voor veel Oekraïners als een complete verrassing. De 35-jarige oud-marketingondernemer was geliefd vanwege zijn technologische kennis en de successen die hij boekte op het gebied van drone-oorlogvoering.
- Duizenden demonstranten kwamen op straat in Kyiv en andere Oekraïense steden.
- Fedorov was minister van Defensie en stond bekend om zijn aanpak van drone-oorlogvoering en hervormingsdrang.
- De plaatsvervangend commandant van de luchtmacht diende uit solidariteit zijn ontslag in.
- Fedorov zei zelf dat hij Zelensky had gevraagd om opperbevelhebber Syrsky te ontslaan.
- Zelensky is bezig met zijn vijfde kabinetsherschikking sinds de Russische invasie in 2022.
- Ook premier Svyrydenko trad eind vorige week al af op aandringen van Zelensky.
Militaire top en veteranen spreken zich uit
De demonstranten staan niet alleen in hun protest. De plaatsvervangend commandant van de Oekraïense luchtmacht, Yelizarov, noemde het ontslag “een groot kwaad voor de defensiecapaciteit van het land”. Hij diende vervolgens uit solidariteit zijn eigen ontslag in en publiceerde zijn ontslagbrief op sociale media.
Ook meerdere veteranen en militairen lieten via sociale media van zich horen. Een sergeant binnen het leger noemde het ontslag op Facebook “volstrekt onbegrijpelijk”.
Wat maakte Fedorov zo populair?
Fedorov werd door veel Oekraïners gezien als een frisse wind binnen het ministerie van Defensie. Zijn technologische achtergrond als oud-marketingondernemer maakte hem tot een ongebruikelijke keuze voor de post, maar hij boekte tastbare resultaten.
Zo regelde hij met Elon Musk dat het Russische leger geen gebruik meer kon maken van de satellietinternetdienst Starlink. Dat gaf Oekraïne een momentum om terreinwinst te boeken in de regio Donetsk. Daarnaast leidde hij succesvolle drone-aanvallen op olieraffinaderijen diep in Rusland.
Grote ambities, grote weerstand
Fedorov had ook plannen om de krijgsmacht grondig te hervormen en corruptie binnen het leger aan te pakken. Volgens correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe leidde juist die aanpak tot spanningen met de oude garde binnen het leger.
“Veel Oekraïners zien Fedorov als een effectieve bestuurder die met zijn tech-achtergrond de beste keuze is om de Oekraïense drone-oorlog naar een volgend niveau te brengen”, zegt Paauwe. “Juist die ambitieuze aanpak zou tot spanningen hebben geleid met de hoogste generaal van Oekraïne, die Fedorov weg wilde hebben.”
Fedorov wilde opperbevelhebber ontslaan
Tijdens een persconferentie in Kyiv gaf Fedorov dinsdag meer uitleg over zijn vertrek. Hij zei dat hij in een gesprek met Zelensky “drastische personeelsbeslissingen” had voorgesteld, waaronder het ontslaan van opperbevelhebber Syrsky. Fedorov hekelde diens “hiërarchische commandocultuur”.
Zelensky reageerde door te zeggen dat hij niet anders kon dan ingrijpen. Oekraïense media berichtten al langer dat de verhouding tussen Fedorov en de militaire leiding moeizaam was.
‘Het oude Sovjet-systeem moet veranderen’
Op straat lieten de demonstranten weten geen begrip te hebben voor de beslissing van Zelensky. Een 22-jarige vrouw, wier broer sneuvelde aan het front, zei: “De afgelopen maanden heeft Fedorov resultaten geboekt waar de soldaten achter stonden.”
“Hij is begonnen met het veranderen van een systeem dat heel oud en corrupt is. Misschien is iemand binnen de regering nog niet klaar voor die veranderingen. Maar wij wel, en daarom zijn we hier.”
Een 25-jarige demonstrant noemde het ontslag “een historische fout” en riep op tot de terugkeer van Fedorov. “We moeten er alles aan doen om ons leger sterk te houden.”
De mogelijke opvolger van Fedorov, minister van Binnenlandse Zaken Klymenko, kan niet op veel steun rekenen bij de demonstranten. “Klymenko vertegenwoordigt het oude Sovjet-systeem dat aan verandering toe is”, zegt een van hen.
Bredere kabinetsherschikking in volle gang
Het vertrek van Fedorov is onderdeel van een bredere reorganisatie. Zelensky is bezig met zijn vijfde kabinetsherschikking sinds de Russische invasie in 2022. Eind vorige week trad ook premier Svyrydenko al af op zijn aandringen. Het Oekraïense parlement stemde dinsdag in met haar opvolging door Koretsky, de huidige baas van het staatsenergieconcern.
Wat de toekomst van Fedorov zal zijn, is nog onduidelijk. Het is niet bekend of hij een nieuwe functie krijgt binnen het kabinet.
Wat betekent dit voor de Oekraïense oorlogsinspanning?
Correspondent Paauwe plaatst het ontslag in een breder perspectief. “Het vertrek van de minister staat voor demonstranten voor een groter probleem: dat Zelensky de status quo verkiest boven de hervormingen die nodig zijn om de oorlog met Rusland te winnen.”
De vraag is nu of de nieuwe defensieminister de koers van Fedorov voortzet, of dat de nadruk verschuift naar een meer traditionele militaire aanpak. Voor de demonstranten op straat is het antwoord duidelijk: zij willen Fedorov terug.
