Den Haag krijgt een standbeeld van Aletta Jacobs, de eerste vrouwelijke arts van Nederland en een van de belangrijkste voorvechtsters van het vrouwenkiesrecht. Het beeld wordt geplaatst aan de Wijnhaven, vlak bij de Haagse campus van de Universiteit Leiden. De onthulling moet uiterlijk eind 2028 plaatsvinden.
Het plan voor een standbeeld van een vrouw in Den Haag stamt al uit 2017. Destijds lanceerde oud-Kamervoorzitter en toenmalig PvdA-gemeenteraadslid Jeltje van Nieuwenhoven het idee. Het duurde lang voordat het project echt van de grond kwam, onder meer door de coronacrisis.
Jacobs werd geboren in het Groningse Sappemeer, maar de gemeente Den Haag ziet haar als een uitgelezen kandidaat voor een standbeeld in de stad. Haar rol als pionier voor vrouwenrechten en haar betekenis voor de Nederlandse geschiedenis maken haar daarvoor bij uitstek geschikt, aldus de gemeente.
Waarom juist Aletta Jacobs?
Aletta Jacobs (1854-1929) groeide op als achtste van elf kinderen in een joods gezin. Ze studeerde als eerste vrouw aan een Nederlandse universiteit en haalde haar doctorsbul aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna vertrok ze naar Londen, waar ze zich specialiseerde in kindergeneeskunde en vrouwengeneeskunde.
Ze groeide uit tot een van de gezichten van de eerste feministische golf in Nederland. Jacobs streed voor vrouwenkiesrecht en gelijkheid binnen het huwelijk, en was medeoprichter en voorzitter van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht.
Mede dankzij haar inzet werd in september 1919 het vrouwenkiesrecht in Nederland ingevoerd. Jacobs staat inmiddels in de Canon van Nederland, de lijst met de belangrijkste thema’s uit de vaderlandse geschiedenis.
Dit moet je weten
- Het standbeeld komt aan de Wijnhaven in Den Haag, dicht bij de campus van de Universiteit Leiden.
- De onthulling staat gepland voor uiterlijk eind 2028.
- Het idee voor een standbeeld ontstond in 2017, maar liep vertraging op door de coronacrisis.
- De oorspronkelijke locatie bij de Hofvijver werd afgekeurd door wethouder Van Basten Batenburg.
- Bij de Rijksuniversiteit Groningen staat al een beeld van Jacobs.
- Jacobs was de eerste vrouw die in Nederland een universitaire graad behaalde.
Locatie veranderd: Hofvijver viel af
De beoogde plek voor het standbeeld is niet altijd de Wijnhaven geweest. Aanvankelijk zou het beeld bij de Hofvijver komen te staan, een van de meest iconische plekken in Den Haag. Die locatie werd echter afgekeurd.
Wethouder Van Basten Batenburg legde uit waarom: “De schaal en uitstraling van het beoogde beeld verhouden zich niet goed tot het groene karakter en de overige beelden langs de Hofvijver.” De nieuwe locatie bij de universiteitscampus beschouwt ze wel als een “passende locatie”.
Dat oordeel is opvallend, want de Wijnhaven biedt het beeld ook een duidelijke inhoudelijke context. De nabijheid van een universiteit sluit direct aan bij de academische doorbraak die Jacobs in haar leven realiseerde.
Gemiste kansen en vertraging
Het was eigenlijk de bedoeling dat het standbeeld al eerder zou worden onthuld. In 2019 vierde Nederland honderd jaar vrouwenkiesrecht, een logisch moment voor een eerbetoon aan Jacobs. Door de coronapandemie liep het project echter vertraging op en haalde die deadline het niet.
Nu mikt de gemeente op een onthulling ruimschoots vóór 10 augustus 2029, de dag waarop herdacht wordt dat Jacobs honderd jaar geleden overleed. Zo blijft er toch een symbolische datum verbonden aan het moment waarop het beeld zijn definitieve plek inneemt.
Pionier met blijvende erfenis
De erfenis van Aletta Jacobs reikt verder dan Den Haag of Groningen alleen. Als eerste vrouwelijke arts en een van de drijvende krachten achter het vrouwenkiesrecht veranderde ze de Nederlandse samenleving fundamenteel.
Aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar ze studeerde, staat al een standbeeld ter ere van haar. Met het beeld in Den Haag krijgt ze nu ook een permanente plek in de stad die het hart vormt van de Nederlandse politiek en rechtspraak, de gebieden waarvoor ze haar hele leven streed.
Wanneer wordt het beeld onthuld?
Een exacte onthullingsdatum is nog niet bekend. De gemeente Den Haag heeft als deadline eind 2028 gesteld, zodat het beeld er ruim voor de herdenking van Jacobs’ honderdste sterfdag op 10 augustus 2029 staat.
Hoe het beeld er precies uit komt te zien, is evenmin al bekendgemaakt. Verdere details over de ontwerper en het proces worden naar verwachting later vrijgegeven.
