De Europese Commissie roept EU-landen op zich serieus voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Bij het maken van nieuwe plannen moeten landen rekening houden met een mogelijke temperatuurstijging van 3 graden Celsius in 2100.
Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra benadrukt hoe urgent de situatie is. “We hadden dit jaar de heetste zomer tot nu toe, maar ga er maar vanuit dat het over tien jaar een van de koudste van het decennium was”, zegt hij.
Het voorstel dat Hoekstra presenteerde wijst op de schade die afgelopen zomer al zichtbaar was: verwoestende bosbranden en zorgwekkend lage waterstanden in grote rivieren zoals de Donau en de Rijn.
Wat speelt er?
- EU-landen moeten klimaatrisico’s standaard meenemen in nieuwe plannen, zoals bij bouwprojecten en infrastructuur.
- Onderzoekers schatten dat afgelopen zomer zo’n 50.000 mensen in Europa stierven door de hitte.
- De klimaatschade bedroeg meer dan 100 miljard euro.
- Driekwart van de schade door natuurrampen in de EU was in het verleden niet verzekerd.
- De Commissie wil met verzekeraars praten over betaalbaardere en toegankelijkere klimaatverzekeringen.
Enorme schade door hitte en rampen
“We schieten tekort in wat nodig is om de schadelijke effecten van klimaatverandering op mensen, welvaart en veiligheid te beperken”, staat in het voorstel van Hoekstra. De schade door hitte en natuurrampen loopt in de tientallen miljarden.
“We hebben meer dan 100 miljard euro aan schade geleden”, zegt de Eurocommissaris. Daar komen ook de menselijke slachtoffers bij: naar schatting 50.000 doden in Europa als gevolg van de hitte afgelopen zomer.
Hittebestendig asfalt en bestand tegen overstromingen
Het nieuwe EU-plan verplicht landen om klimaatscenario’s standaard mee te nemen bij infrastructuurprojecten. Denk aan de bouw van een brug of het aanleggen van een weg.
“Je moet dan rekening houden met heel andere klimaatscenario’s dan twintig of dertig jaar geleden”, legt Hoekstra uit. “Als zo’n brug een overstroming moet kunnen doorstaan of het asfalt temperaturen van 2 of 3 graden warmer aan moet kunnen, dan moet je aanpassingen doen.”
Om overheden en bedrijven te helpen komt er een nieuwe website. Daarop kunnen ze zien wat de klimaatimpact op specifieke regio’s kan zijn, en waar bijvoorbeeld het spoornetwerk hittebestendiger moet worden.
Wie is verantwoordelijk bij een klimaatramp?
De Commissie wil ook dat EU-landen duidelijk vastleggen wie verantwoordelijk is voor het beperken van klimaatrisico’s. Dat gaat dan om zaken als dijkbewaking en het ingrijpen bij bosbranden. Niet in alle landen is dat momenteel goed geregeld, signaleert Hoekstra.
Daarnaast wil de Europese Commissie dat meer mensen in risicogebieden zich verzekeren tegen klimaatrampen. Uit eerdere jaren bleek dat driekwart van de schade door natuurrampen in de EU niet verzekerd was.
Parijsakkoord niet losgelaten, benadrukt Hoekstra
Het plan om landen voor te bereiden op 3 graden opwarming betekent niet dat de EU de klimaatdoelen van het Parijsakkoord loslaat, benadrukt de Eurocommissaris. In dat akkoord, gesloten in 2015, spraken landen af de opwarming onder de 2 graden te houden en te streven naar maximaal 1,5 graad. Volgens een recent VN-rapport is dat streven niet meer haalbaar.
“Maar tegelijkertijd zou het onverstandig zijn ons niet voor te bereiden op de scenario’s die de wetenschap schetst”, zegt Hoekstra. Hij benadrukt dat aanpassen aan klimaatverandering en het terugdringen van uitstoot hand in hand gaan. “Het is echt én-én. We kunnen het ons niet veroorloven om minder te doen aan het tegengaan van de uitstoot. Dan wordt het probleem alleen nog maar groter.”
Europese Commissie zwakte klimaatplannen al eerder af
De aankondiging komt op een moment waarop de Europese Commissie juist verschillende klimaatmaatregelen verzachtte. Zo werd het verbod op verbrandingsmotoren in nieuwe auto’s versoepeld, werden strengere methaanregels uitgesteld en werd het emissiehandelssysteem ETS afgezwakt.
Dat systeem moet bedrijven aanzetten tot zuiniger energiegebruik en minder uitstoot van broeikasgassen. Maar vooral EU-landen met veel industrie verzetten zich tegen strengere regels, uit vrees voor een slechtere concurrentiepositie en hogere energieprijzen.
Wat gebeurt er nu?
De komende periode moeten EU-landen reageren op het voorstel van de Commissie. De vraag is in hoeverre landen bereid zijn klimaatrisico’s verplicht mee te nemen in hun plannen, zeker nu er al weerstand bestaat tegen strengere klimaatmaatregelen.
Hoekstra blijft ondertussen vasthouden aan zijn boodschap: wie nu niet investeert in aanpassing, betaalt straks een veel hogere rekening.
