Koning Willem-Alexander houdt ervan om dicht bij het publiek te zijn. Tijdens werkbezoeken en grote evenementen staat hij regelmatig op een armlengte afstand van gewone mensen. Maar hoe beveilig je iemand die juist niet op afstand wil blijven? Dat vraagt om een uitgebreid en grotendeels onzichtbaar beveiligingsapparaat.
Onlangs zorgde een incident in het Noord-Hollandse dorp Ursem voor een schrikmoment. Een verwarde man stapte tijdens een werkbezoek op de koning af. Het liep goed af: Willem-Alexander ging zelf even in gesprek met de man, waarna de politie hem afvoerde.
Mark de West, expert persoonsbeveiliging en voormalig bewaker van leden van het Koninklijk Huis, legt in de NOS-podcast De Monarchie uit hoe de beveiliging van de Oranjes in de praktijk werkt. Zijn conclusie: wat mensen zien, is slechts het topje van de ijsberg.
Wat speelt er?
- Een verwarde man benaderde de koning tijdens een werkbezoek in Ursem.
- Beveiligingsexpert Mark de West legt uit hoe de beveiliging van het Koninklijk Huis werkt.
- Het zichtbare deel, zoals bewakers in pak, is slechts 10 tot 20 procent van de totale beveiliging.
- Alle tien leden van het Koninklijk Huis worden 24 uur per dag, zeven dagen per week bewaakt.
- Beveiligers leren soms bijzondere vaardigheden, zoals skiën, om op te gaan in de omgeving.
Het zichtbare deel is maar een fractie
Veel mensen denken dat de mannen en vrouwen in pak die om de koning heen lopen de volledige beveiliging vormen. Dat klopt niet, zegt De West. “Het meeste wat we zien, bijvoorbeeld bij evenementen op tv, is de laatste 10 tot 20 procent van de beveiliging. Het is veel breder dan dat.”
De rest van de beveiliging speelt zich achter de schermen af. Denk aan verkenners die weken van tevoren locaties bezoeken, aan mensen die de omgeving in de gaten houden en aan zorgvuldig geplande aanrijdroutes. “Welke aanrijdroutes zijn er, maar ook: wat is het dichtstbijzijnde ziekenhuis?”, aldus De West.
Incident in Ursem: “Je staat niet zomaar binnen een meter”
Het moment in Ursem riep vragen op over hoe dicht iemand de koning eigenlijk kan benaderen. De West nuanceert de zorgen. “Niemand zal blij zijn dat hij zo dichtbij is gekomen, maar ik durf wel te zeggen: je staat niet zomaar binnen een meter van de koning zonder dat je al bent gezien.”
Beveiligers maken vooraf een inschatting van mensen in de omgeving. Afwijkend gedrag wordt opgemerkt, maar niet altijd meteen beëindigd. “Als we elke keer meteen ingrijpen, wordt Koningsdag bijvoorbeeld ook een heel ander ritueel.”
Het is een bewuste afweging, legt De West uit. “Je gaat een geaccepteerd risico aan.” Honderd procent veiligheid is op grote publieksevenementen nu eenmaal niet te garanderen, maar het risico zo klein mogelijk maken, daar draait het om.
Spontaniteit is er niet meer bij
De beveiliging stopt niet na een werkbezoek of evenement. Alle tien leden van het Koninklijk Huis worden dag en nacht bewaakt. “En 24/7 is ook echt 24/7”, benadrukt De West. De impact op het dagelijks leven is enorm.
“Spontaniteit kun je grotendeels wel vergeten, dat is de praktijk. Dat beseffen veel mensen niet.” Elke locatie die de Oranjes bezoeken, wordt van tevoren bekeken en voorbereid. Niets wordt aan het toeval overgelaten.
Beveiligers die leren skiën
De beveiliging past zich aan aan de situatie. Op een skivakantie betekent dat: beveiligers die zelf de piste op gaan. “Dan zeggen we niet: op de piste gaat u over uw eigen veiligheid. Dat inblenden is in de basis wat je probeert te doen.”
Datzelfde principe geldt voor andere omgevingen. Zo gingen koningin Máxima en een van de prinsessen in 2024 naar Amsterdam Dance Event (ADE). “Zet je daar acht man in pak omheen, dan is de sfeer snel weg. Dan werkt dat niet.” De beveiligers gingen op in het publiek om niet op te vallen.
Koningsdag als voorbeeld
Op Koningsdag is de uitdaging extra groot. De koning beweegt zich tussen enorme menigten, vaak in direct contact met het publiek. Een totale afscherming, zoals een paus-mobiel, past daar niet bij. “Dat zijn we in Nederland ook niet gewend.”
Toch worden er langs de route weken van tevoren verkenningen gedaan en staat er beveiliging opgesteld op strategische plekken. Zo wordt de toegankelijkheid van de koning gecombineerd met een zo veilig mogelijke situatie.
Staatsbezoek aan Qatar in het verschiet
Naast de dagelijkse beveiliging kijkt het Koninklijk Huis ook vooruit naar een aankomend staatsbezoek aan Qatar. In de NOS-podcast De Monarchie bespreekt Koningshuisverslaggever Beau Heimensen de achtergrond van die keuze.
Presentator Fleur Wallenburg gaat in aflevering 5 van de podcast uitgebreid in gesprek met Mark de West over alle facetten van de beveiliging. De podcast is te beluisteren via NPO Luister en andere podcastapps.
Wat staat er nog te gebeuren?
Het incident in Ursem zal naar verwachting opnieuw aanleiding geven tot discussie over de balans tussen toegankelijkheid en veiligheid van de koning. Hoe open kan een staatshoofd zijn zonder zijn eigen veiligheid in gevaar te brengen?
De West lijkt daar een duidelijk antwoord op te hebben: met de juiste voorbereiding, onzichtbare beveiliging en een geaccepteerd restrisico is het mogelijk. Maar gemakkelijk is het nooit.
