Nederland moet actiever meedoen in de wereld van kunstmatige intelligentie, maar volledige onafhankelijkheid is geen haalbaar doel. Dat schrijft staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit in haar AI-visie, die ze vandaag openbaar heeft gemaakt.
“De grondstoffen, de chips, de software, dat kunnen we niet allemaal alleen doen als Nederland”, aldus Aerdts. Volledig op eigen benen staan is volgens haar niet realistisch en ook niet het streven van het kabinet.
Wat het kabinet wél wil, is genoeg “kennis en capaciteit” opbouwen om cruciale technologie te blijven gebruiken en “zelf onze keuzes te kunnen blijven maken”. Daarbij is het doel dat Nederland niet afhankelijk wordt van “één land, één bedrijf, één speler”.
Wat speelt er precies?
- Staatssecretaris Aerdts presenteerde in 2026 de officiële AI-visie van het kabinet.
- Volledige technologische onafhankelijkheid is volgens het kabinet niet realistisch.
- Nederland wil zoveel mogelijk in EU-verband samenwerken, maar ook met landen als Japan, Canada en Zuid-Korea.
- Samenwerking met de VS en China blijft onvermijdelijk.
- Er is slechts 120 miljoen euro beschikbaar voor een Europees AI-project.
- Over de bouw van datacenters wordt nog nagedacht; begin volgend jaar volgt meer duidelijkheid.
Amerika en China domineren de AI-wereld
Vooral Amerikaanse en Chinese bedrijven bepalen het tempo van de AI-ontwikkeling. “Zij beschikken over het meeste geld, de grootste modellen en de meeste rekenkracht”, erkent het kabinet in de visie.
Toch wil het kabinet dat Nederland en Europa een been bijtrekken. De inzet is om zoveel mogelijk in EU-verband te handelen, maar ook samen te werken met zogeheten “betrouwbare partners”. Aerdts noemt daarbij Singapore, Zuid-Korea, Japan en Canada als voorbeelden.
Tegelijk is het kabinet realistisch: samenwerking met de Verenigde Staten en China blijft onvermijdelijk. Daarom wil Nederland dat de EU “werkt aan stabiele en voorspelbare relaties” met deze grootmachten.
Wat is AI eigenlijk?
AI staat voor Artificial Intelligence, oftewel kunstmatige intelligentie. Het gaat om computersystemen die hun omgeving analyseren en zelfstandig beslissingen kunnen nemen om bepaalde doelen te bereiken.
Het gaat niet alleen om denkkracht. AI-systemen kunnen ook leren van ervaringen en op basis daarvan steeds betere beslissingen nemen, zonder directe menselijke sturing.
ASML en Eindhoven als speerpunten
Om mee te blijven doen in de mondiale AI-race, moet Nederland zelf meer inzetten op de sector, vindt de D66-staatssecretaris. Ze wijst daarbij op ASML en andere bedrijven in de regio Eindhoven die werken aan AI-gestuurde robots.
Wat er volgens Aerdts vooral moet gebeuren, is het scheppen van goede randvoorwaarden voor bedrijven die in Nederland AI willen ontwikkelen. Daarbij denkt ze aan een beter investeringsklimaat en duidelijke wet- en regelgeving.
Weinig extra geld beschikbaar
Opvallend is dat het kabinet nauwelijks extra middelen vrijmaakt om de ambities waar te maken. In de visie schrijft Aerdts over 120 miljoen euro voor een Europees AI-project. Ter vergelijking: wereldwijd gaan er honderden miljarden euro’s om in de AI-industrie.
Ook over de aanleg van datacenters, die essentieel zijn voor de rekenkracht die AI vereist, is nog geen beslissing gevallen. Datacenters verbruiken grote hoeveelheden water en stroom, en beide zijn schaars in Nederland. Dat maakt de discussie erover gevoelig.
Begin volgend jaar meer duidelijkheid over AI-infrastructuur
Het kabinet erkent dat de vraag rondom “ruimte voor rekenkracht” nog niet is beantwoord. Aerdts wil begin volgend jaar meer duidelijkheid geven over de zogenoemde AI-infrastructuur in Nederland.
Tot die tijd blijft de balans tussen ambities en middelen een aandachtspunt. Nederland wil meedoen op het wereldtoneel van AI, maar hoe ver dat gaat en wat het mag kosten, is vooralsnog een open vraag.
