Na meer dan een half jaar zonder overleg zitten de Verenigde Staten, Rusland en Oekraïne dinsdag en woensdag opnieuw aan tafel in Abu Dhabi. Ook Europa speelt dit keer een rol in de gesprekken. Toch is er al voor de start forse onenigheid over hoe de onderhandelingen moeten verlopen.
Het is de eerste keer in lange tijd dat de drie partijen zich gezamenlijk aan tafel bevinden voor diplomatiek overleg over het conflict in Oekraïne. De hervatting van de gesprekken werd door velen gezien als een hoopvol teken, maar die hoop wordt direct getemperd door meningsverschillen over de aanpak.
Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten, fungeert als neutraal decor voor de ontmoetingen. De Emiraten spelen al langer een bemiddelende rol in het conflict en stelden zich eerder beschikbaar als gastheer voor diplomatieke contacten.
Wat speelt er precies?
- Meer dan een half jaar stilstand: De gesprekken tussen de betrokken partijen lagen al geruime tijd volledig stil voordat dit nieuwe overleg werd aangekondigd.
- Europa aan tafel: Anders dan bij eerdere rondes krijgt Europa nu ook een formele rol toebedeeld in de onderhandelingen.
- Onenigheid voor de start: Over de inhoud en aanpak van de gesprekken bestaat al verschil van inzicht, nog voordat er één woord is gewisseld aan tafel.
- Neutraal gastland: Abu Dhabi dient als locatie, een bewuste keuze voor een neutrale omgeving buiten de directe invloedssfeer van de betrokken partijen.
Waar gaat de onenigheid over?
De precieze aard van de meningsverschillen is op dit moment nog niet volledig naar buiten gekomen. Wel is duidelijk dat de partijen het niet eens zijn over hoe de gesprekken inhoudelijk moeten worden gevoerd en welke onderwerpen prioriteit krijgen.
Dat soort procedurele onenigheid is in diplomatieke kringen niet ongebruikelijk, maar het zet wel direct de toon voor wat een moeizame ronde van onderhandelingen kan worden. Eerder liepen soortgelijke gesprekken stuk op fundamentele verschillen over onder meer territoriale kwesties en veiligheidsgaranties.
Rol van Europa voor het eerst formeel erkend
Een opvallend nieuw element in deze gespreksronde is de betrokkenheid van Europa. In eerdere contacten tussen Washington en Moskou bleef Europa grotendeels buiten de formele structuur van het overleg, tot grote frustratie van Europese leiders.
Nu krijgt Europa een expliciete rol toebedeeld. Dat is politiek gezien een verschuiving. Europese landen, die miljarden hebben bijgedragen aan de steun voor Oekraïne, drongen al langer aan op een volwaardige plek aan de onderhandelingstafel.
Europese druk werpt vruchten af
Of die Europese deelname ook inhoudelijk verschil maakt, moet de komende dagen blijken. Critici waarschuwen dat een grotere tafel niet automatisch leidt tot meer voortgang. Voorstanders zeggen juist dat duurzame afspraken over Oekraïne zonder Europa moeilijk houdbaar zijn.
Meer dan een half jaar verloren tijd
De stilstand in de gesprekken duurde opvallend lang. Ruim een half jaar lang vond er geen formeel diplomatiek overleg plaats tussen de Verenigde Staten, Rusland en Oekraïne over het conflict.
In die periode ging het geweld in Oekraïne gewoon door. Steden werden beschoten, aan beide kanten vielen slachtoffers en de humanitaire situatie verslechterde verder. De hervatting van gesprekken, hoe moeizaam ook, wordt door diplomaten gezien als op zijn minst een signaal dat alle partijen nog bereid zijn te communiceren.
Abu Dhabi als diplomatiek knooppunt
De keuze voor Abu Dhabi is niet toevallig. De Verenigde Arabische Emiraten onderhouden goede betrekkingen met zowel het Westen als Rusland en positioneren zich al jaren als een diplomatiek knooppunt in gevoelige internationale kwesties.
Eerder faciliteerden de Emiraten ook gevangenenuitwisselingen tussen Rusland en westerse landen. Die ervaring maakt Abu Dhabi in de ogen van alle betrokken partijen een aanvaardbare en veilige omgeving voor delicaat overleg.
Wat verwachten diplomaten van deze ronde?
De verwachtingen zijn vooralsnog gematigd. Diplomaten en analisten wijzen erop dat de kloof tussen de standpunten van Rusland en Oekraïne nog altijd groot is. Concrete doorbraken worden dan ook niet op korte termijn verwacht.
Toch is de symbolische waarde van de bijeenkomst niet te onderschatten. Na maanden van volledig diplomatiek zwijgen is alleen al het feit dat partijen weer praten, voor sommigen een stap in de goede richting. Of die stap ergens toe leidt, wordt de komende dagen duidelijk.
