De Iraanse filmmaker en dissident Jafar Panahi is opnieuw veroordeeld door een Iraanse rechtbank. Hij krijgt vijf jaar en een maand gevangenisstraf. Dat meldt zijn advocaat aan Iraanse media.
Panahi en zijn advocaat waren niet aanwezig bij de uitspraak. Ze kwamen er pas achter toen de filmmaker merkte dat zijn bankrekeningen waren geblokkeerd. Zijn advocaat informeerde vervolgens bij justitie en hoorde daar pas over de straf.
Naast de celstraf worden alle bezittingen van Panahi in beslag genomen. Ook krijgt hij een reisverbod van twee jaar en mag hij twee jaar lang geen sociale media gebruiken. Waarvan hij precies wordt beschuldigd, is niet bekend. Ook is onduidelijk of hij op dit moment in Iran of in het buitenland verblijft.
Wat speelt er?
- Nieuwe straf: vijf jaar en een maand gevangenisstraf, opgelegd door een Iraanse rechtbank
- Extra maatregelen: beslag op bezittingen, reisverbod van twee jaar en verbod op sociale media
- Aanklacht onduidelijk: het is niet bekend waarvan Panahi precies wordt beschuldigd
- Afwezig bij uitspraak: noch Panahi noch zijn advocaat was aanwezig in de rechtbank
- Verblijfplaats onbekend: het is onduidelijk of hij zich in Iran of in het buitenland bevindt
Al tientallen jaren doelwit van het regime
Jafar Panahi is 66 jaar oud en geldt als een van de bekendste Iraanse dissidenten. Hij is meerdere keren gearresteerd en veroordeeld door Iraanse rechtbanken, vrijwel altijd wegens “propaganda tegen het regime”.
In 2010 kreeg hij zes jaar cel en een filmverbod van twintig jaar. Die straf heeft hij nooit volledig uitgezeten. In 2022 zat hij een periode vast in de beruchte Evin-gevangenis, maar na zes maanden kwam hij op borgtocht vrij. In 2025 volgde een veroordeling bij verstek tot een jaar cel, terwijl hij op dat moment in het buitenland was.
Naar verluidt keerde Panahi begin 2026 terug naar Iran, toen de Verenigde Staten en Israël het land aanvielen. Mogelijk heeft hij het land sindsdien weer verlaten.
Filmverbod? Panahi trok zich er niets van aan
Ondanks het filmverbod uit 2010 bleef Panahi gewoon filmen. In het geheim, met eenvoudige middelen, wist hij nog zes films te maken. Sommige films moesten op een usb-stick het land worden uitgesmokkeld om het publiek te bereiken.
Zijn werk draait vrijwel altijd om gevoelige maatschappelijke thema’s in Iran, zoals de positie van vrouwen en het optreden van het Iraanse regime. Bijna al zijn films zijn verboden in eigen land.
Gouden Palm en Oscarnominatie voor zijn laatste film
In het buitenland oogst Panahi juist veel lof en erkenning. Zijn meest recente film, It Was Just an Accident, gaat over een ex-gevangene die wraak wil nemen op de bewaker die hem martelde.
Met die film won hij in 2025 de Gouden Palm op het gerenommeerde filmfestival van Cannes, de hoogste onderscheiding die een film daar kan winnen. Daarnaast werd hij genomineerd voor een Oscar en twee Golden Globes.
Internationaal symbool van persvrijheid
Panahi wordt internationaal beschouwd als een symbool van artistieke vrijheid en verzet tegen censuur. Zijn veroordelingen trekken telkens wereldwijd aandacht en roepen oproepen op tot zijn vrijlating van mensenrechtenorganisaties en filmmakers over de hele wereld.
Wat gebeurt er nu?
Het is vooralsnog onduidelijk of Panahi de straf daadwerkelijk zal uitzitten. Zijn verblijfplaats is onbekend, en ook of de Iraanse autoriteiten hem kunnen aanhouden staat niet vast.
De zaak volgt op een reeks veroordelingen die zich over meer dan vijftien jaar uitstrekt. Ondanks elke nieuwe straf heeft Panahi tot nu toe altijd manieren gevonden om zijn stem te laten horen, binnen of buiten Iran.
