De tijd om bossen te herstellen wordt steeds korter. Dat waarschuwt de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) in een nieuw rapport. In ongeveer 35 jaar tijd is wereldwijd meer dan 489 miljoen hectare bos verdwenen.
Het gaat om een alarmerend tempo van ontbossing. De FAO stelt dat klimaatverandering dit probleem verder verergert en herstel steeds moeilijker maakt. De druk op de resterende bossen neemt daardoor alleen maar toe.
Het rapport maakt duidelijk dat er een cruciaal raakvlak bestaat tussen ontbossing en klimaatverandering: de twee versterken elkaar. Minder bos betekent meer CO2 in de atmosfeer, wat leidt tot verdere opwarming, wat op zijn beurt bossen verder onder druk zet.
Wat speelt er precies?
- 489 miljoen hectare bos is verloren gegaan in ongeveer 35 jaar tijd.
- De FAO, de VN-organisatie voor voedsel en landbouw, bracht het rapport uit als officiële waarschuwing.
- Klimaatverandering verkort het tijdvenster waarbinnen bosherstel nog mogelijk is.
- Ontbossing en klimaatverandering versterken elkaar in een negatieve spiraal.
- De situatie vraagt om urgente, wereldwijde actie volgens de organisatie.
Hoe groot is 489 miljoen hectare eigenlijk?
Om het verlies in perspectief te plaatsen: 489 miljoen hectare is groter dan het volledige oppervlak van de Europese Unie. Het gaat dus niet om kleine lapjes grond, maar om een massaal verlies van ecosystemen die essentieel zijn voor het klimaat.
Bossen spelen een sleutelrol bij het opslaan van CO2. Ze worden ook wel de “longen van de aarde” genoemd. Als ze verdwijnen, komt die opgeslagen CO2 vrij en draagt dat direct bij aan de opwarming van de aarde.
Klimaatverandering als versneller van ontbossing
Het bijzondere aan de boodschap van de FAO is de nadruk op de wisselwerking. Klimaatverandering maakt bossen kwetsbaarder voor droogte, bosbranden en plagen. Dat maakt herstel na ontbossing moeilijker dan voorheen.
Jonge bomen die geplant worden om verloren bos te compenseren, overleven vaker niet door extreme hitte of langdurige droogte. Daardoor is bosherstel op papier makkelijker dan in de praktijk.
Het tijdvenster wordt smaller
Volgens de FAO is er nog een venster om in te grijpen, maar dat venster sluit zich. Hoe langer gewacht wordt met actie, hoe moeilijker en kostbaarder herstel wordt. De organisatie roept landen op om nu concrete stappen te zetten.
Welke regio’s worden het hardst getroffen?
Hoewel het rapport wereldwijd geldt, zijn tropische regio’s traditioneel het zwaarst getroffen door ontbossing. Gebieden als het Amazonegebied, Centraal-Afrika en Zuidoost-Azië kampen al jaren met grootschalig bosverlies door landbouw, mijnbouw en infrastructuur.
In deze regio’s speelt ook armoede een rol. Lokale gemeenschappen zijn soms afhankelijk van landbouwgrond die vrijkomt door bossen te kappen. Dat maakt de oplossing complex en vereist meer dan alleen milieubeleid.
Wat moet er gebeuren volgens de FAO?
De FAO pleit voor een combinatie van maatregelen: strengere bescherming van bestaande bossen, actief herstelbeleid en internationale samenwerking. Rijke landen worden opgeroepen om ontwikkelingslanden financieel te ondersteunen bij bosbescherming.
Ook de voedselsector speelt een grote rol. Een groot deel van de ontbossing wereldwijd is te herleiden tot de uitbreiding van landbouwgrond voor veeteelt en gewassen als soja en palmolie. Verduurzaming van de voedselketen is volgens de FAO onlosmakelijk verbonden met bosherstel.
Wat betekent dit voor de klimaatdoelen van 2026 en verder?
Wereldwijde klimaatakkoorden bevatten ambitieuze doelstellingen voor ontbossing. In 2021 ondertekenden meer dan honderd landen een belofte om ontbossing vóór 2030 te stoppen. De vraag is of die belofte wordt nagekomen, nu de FAO aangeeft dat het tempo van verlies zorgwekkend blijft.
Het rapport verschijnt op een moment dat de internationale druk op klimaatactie hoog is. Of landen de waarschuwing van de FAO omzetten in daadwerkelijk beleid, zal de komende jaren moeten blijken.
