In een natuurreservaat in Botswana zijn twintig zwarte neushoorns vrijgelaten. Met deze vrijlating verdubbelt de populatie van het ernstig bedreigde dier in het land bijna direct. Botswana telt nu in totaal 44 zwarte neushoorns.
De dieren werden vanuit Zuid-Afrika in speciale vrachtwagens over een afstand van ongeveer 1000 kilometer naar hun nieuwe leefgebied gebracht. Die tocht duurde zo’n 36 uur. Natuurbeschermers hopen dat de neushoorns zich in Botswana op natuurlijke wijze verder kunnen voortplanten en de populatie langzaam laat groeien.
Wat speelt er?
- Twintig zwarte neushoorns zijn overgebracht vanuit Zuid-Afrika naar Botswana.
- De populatie in Botswana verdubbelt hiermee tot 44 dieren.
- In 1992 stierf de zwarte neushoorn in Botswana uit door stroperij.
- Alle vrijgelaten dieren krijgen een zender en worden nauwlettend gevolgd.
- Wereldwijd leven er nu circa 6800 zwarte neushoorns in Afrika.
De ’tuinmannen’ van de natuur
Zwarte neushoorns spelen een cruciale rol in het ecosysteem. Ze worden ook wel de ’tuinmannen’ van de natuur genoemd, vanwege hun bijdrage aan natuurherstel.
Christiaan van der Hoeven, expert bij het Wereld Natuur Fonds (WNF), legt uit waarom de dieren zo belangrijk zijn: “Zij banjeren rond, eten en houden het bos daarmee open en divers. Zonder neushoorns zou het landschap dichtgroeien en zouden plantensoorten verdwijnen.”
Stap voor stap de vrijheid in
De neushoorns worden niet allemaal tegelijk losgelaten. Eerst worden de dieren de tijd gegeven om te acclimatiseren in hun nieuwe omgeving. Daarna gaat een eerste groep van tien neushoorns de natuur in.
Elk dier draagt een zender, waarmee onderzoekers ze op afstand in de gaten kunnen houden. Via wildcamera’s wordt gecontroleerd of de dieren voldoende drinken en zich normaal gedragen. Na enkele dagen volgt de vrijlating van de tweede groep van tien neushoorns.
Uitgestorven door stroperij, nu terug
In 1992 verdween de zwarte neushoorn volledig uit Botswana. Stropers doodden de dieren massaal voor hun hoorns. Die hoorns zijn gewild als statussymbool, maar worden ook vermalen en verwerkt in medicijnen, met name in delen van Azië. Wetenschappelijk bewijs dat die middelen werken, is er overigens nooit gevonden.
Het reservaat heeft flinke maatregelen genomen om herhaling te voorkomen. Zo is er een speciaal antistroperijteam actief, zijn er cameravallen geplaatst en is het gebied omheind met een elektrisch hekwerk.
Van 20.000 naar bijna uitgestorven
Ooit liepen er zo’n 20.000 zwarte neushoorns rond in Afrika. Door intensieve jacht zakte dat aantal 35 jaar geleden wereldwijd naar slechts 2500 dieren. Dankzij betere bescherming gaat het inmiddels weer voorzichtig de goede kant op. Vandaag de dag leven er naar schatting 6800 zwarte neushoorns op het Afrikaanse continent.
Grijs, niet zwart: de naam die misleidt
De naam ‘zwarte neushoorn’ is enigszins verwarrend. Het dier is namelijk niet zwart, maar grijs van kleur. Een andere naam voor het beest is puntlipneushoorn, vernoemd naar zijn kenmerkende puntige bovenlip.
In Afrika leeft ook de witte neushoorn, maar ook die is grijs. Beide namen zijn dus eigenlijk misleidend als het gaat om kleur.
Hoop voor de toekomst van het reservaat
De terugkeer van de zwarte neushoorn in Botswana geldt als een belangrijke mijlpaal voor natuurbeschermers. Het is nu aan het reservaat om de dieren veilig te houden en de populatie verder te laten groeien.
De komende maanden wordt nauwlettend gevolgd hoe de neushoorns zich aanpassen aan hun nieuwe omgeving. Als alles goed gaat, kan dit project als voorbeeld dienen voor soortgelijke herplaatsingen elders in Afrika.
