Hersenen krimpen gedurende het hele leven, maar bij vrouwen stopt dat proces tijdelijk tijdens de menopauze. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Amsterdam UMC. De bevinding is opvallend en roept vragen op over de relatie tussen hersenveranderingen en overgangsklachten.
Dat de hersenen gedurende een mensenleven langzaam kleiner worden, is al langer bekend. Wat onderzoekers nu hebben ontdekt, is dat dit proces bij vrouwen in de overgang tijdelijk lijkt te stagneren. Daarna hervat de krimp zich weer zoals gewoonlijk.
Wat de oorzaak is van deze pauze, is nog niet duidelijk. Het Amsterdam UMC geeft aan dat vervolgonderzoek nodig is om te begrijpen wat er precies achter deze stagnatie zit.
Wat speelt er?
- Hersenen krimpen bij iedereen gedurende het leven, een normaal verouderingsproces.
- Bij vrouwen pauzeert die krimp tijdelijk tijdens de menopauze, zo blijkt uit onderzoek van het Amsterdam UMC.
- De oorzaak van deze stagnatie is nog onbekend.
- Onderzoekers willen ook uitzoeken of er een verband bestaat met overgangsklachten.
Hersenkrimpen: hoe werkt dat?
Naarmate mensen ouder worden, neemt het volume van de hersenen geleidelijk af. Dit is een natuurlijk onderdeel van het verouderingsproces en gebeurt bij zowel mannen als vrouwen. Het gaat om kleine veranderingen die zich over vele jaren opstapelen.
Bij vrouwen verloopt dit proces dus niet in een rechte lijn. De menopauze, de periode waarin de menstruatie stopt en de hormoonhuishouding ingrijpend verandert, lijkt dit verouderingsproces in de hersenen tijdelijk te onderbreken.
Amsterdam UMC doet opvallende waarneming
Het Amsterdam UMC bracht dit patroon in kaart via wetenschappelijk onderzoek. De onderzoekers constateren dat de krimp pauzeert specifiek tijdens de menopauze, en daarna weer verder gaat. Het is een patroon dat eerder niet was beschreven.
De bevinding is wetenschappelijk interessant omdat ze laat zien dat de menopauze niet alleen invloed heeft op het lichaam, maar mogelijk ook op de hersenen zelf. Hoe groot die invloed precies is, moet verder onderzoek uitwijzen.
Mogelijk verband met overgangsklachten
Een belangrijke vervolgvraag is of de tijdelijke stagnatie van hersenkrimpen samenhangt met de klachten die veel vrouwen ervaren tijdens de overgang. Denk aan vergeetachtigheid, concentratieproblemen en stemmingswisselingen. Dit zijn klachten die door veel vrouwen worden gemeld, maar waarvan de precieze oorzaak niet altijd duidelijk is.
Het Amsterdam UMC wil in vervolgonderzoek nagaan of er een directe link bestaat tussen de hersenveranderingen en deze overgangsklachten. Dat zou nieuwe inzichten kunnen bieden in hoe de menopauze de hersenfunctie beïnvloedt.
Hormonen als mogelijke verklaring
Tijdens de menopauze dalen de niveaus van oestrogeen sterk. Dit hormoon speelt een rol in veel processen in het lichaam, waaronder in de hersenen. Het is denkbaar dat de veranderende hormoonspiegels de tijdelijke stagnatie in hersenkrimp verklaren, al is dat op dit moment nog niet bewezen.
Wat betekent dit voor vrouwen?
Voorlopig zijn de bevindingen vooral wetenschappelijk van belang. Er zijn nog geen directe medische adviezen of behandelingen die uit dit onderzoek voortvloeien. Toch biedt het onderzoek een nieuw perspectief op de menopauze als periode die ook neurologisch betekenisvol kan zijn.
Voor vrouwen die klachten ervaren tijdens de overgang kan het onderzoek erkenning bieden: de hersenen ondergaan in die periode aantoonbare veranderingen. Dat vergeetachtigheid of concentratieproblemen tijdens de menopauze een biologische basis kunnen hebben, sluit aan bij wat veel vrouwen in de praktijk ervaren.
Vervolgonderzoek moet meer duidelijkheid bieden
Het Amsterdam UMC geeft aan dat verder onderzoek nodig is op twee fronten. Ten eerste moet worden onderzocht wat precies de oorzaak is van de tijdelijke stagnatie in hersenkrimp. Ten tweede willen de onderzoekers vaststellen of er een aantoonbaar verband is met de klachten die vrouwen tijdens de menopauze ervaren.
De resultaten van dit vervolgonderzoek kunnen op termijn bijdragen aan een beter begrip van de overgang en mogelijk ook aan betere ondersteuning van vrouwen die hier klachten van ondervinden.
