Nederland heeft officieel te maken met een watertekort. Rijkswaterstaat, de waterschappen en andere waterbeheerders maakten dat vandaag bekend. Verspreid over het land nemen waterschappen extra maatregelen om de gevolgen van de aanhoudende droogte te beperken.
De situatie is volgens de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling uitzonderlijk voor de tijd van het jaar. De rivierafvoeren van de Rijn en de Maas liggen ruim onder het gemiddelde. Waterbeheerders verwachten dat het de komende weken alleen maar erger wordt, omdat er voorlopig geen regen in zicht is.
In Limburg is de droogte inmiddels zo ernstig dat er fase rood is afgekondigd. Dat betekent dat vanaf morgenochtend 08.00 uur vrijwel niemand meer oppervlaktewater mag gebruiken in de provincie.
Wat speelt er precies?
- Nederland kampt met een officieel watertekort, afgekondigd door Rijkswaterstaat en de waterschappen.
- In Limburg geldt vanaf morgen fase rood: bijna niemand mag nog water uit beken of sloten halen.
- Waterschap De Dommel in Brabant breidt het onttrekkingsverbod uit naar zijn hele werkgebied.
- Blauwalg en botulisme vormen een toenemend risico door lage waterstanden en hoge temperaturen.
- Boeren en tuinders worden het hardst geraakt; gewassen als aardappelen, uien en fruit staan zwaar onder druk.
- Er is voorlopig geen regen in zicht, waardoor de situatie de komende weken verder verslechtert.
Limburg in de gevarenzone: “Dit is wel heel extreem”
Een van de plekken waar de droogte het meest zichtbaar is, is de provincie Limburg. De Vlootbeek bij Linne, vlak bij Roermond, is vrijwel drooggevallen. Hetzelfde geldt voor veel beken en zijrivieren in de regio.
Saskia Borgers, dijkgraaf van Waterschap Limburg, maakt zich grote zorgen. “Droogte betekent schade, en die is vaak onherstelbaar voor flora en fauna. Dat is ook de reden dat we maatregelen hebben moeten nemen. Dit is wel heel extreem.”
Door de afkondiging van fase rood mogen inwoners vanaf morgenochtend hun tuin niet meer besproeien met oppervlaktewater. Voetbalvelden mogen niet meer worden geïrrigeerd en een groot deel van de agrariërs mag zijn gewassen niet meer besproeien.
Uitzonderingen op het verbod
Niet alles valt onder het verbod. De brandweer mag nog steeds oppervlaktewater gebruiken als bluswater. Koeien mogen gewoon blijven drinken uit sloten en beken. Ook het koelen van fruit en het nat houden van grond om paalrot en scheuren in funderingen te voorkomen, zijn nog wel toegestaan.
Brabant volgt: verbod uitgebreid naar heel werkgebied
Ook in Noord-Brabant worden de maatregelen aangescherpt. Waterschap De Dommel breidt het onttrekkingsverbod uit naar zijn volledige werkgebied. Tot nu toe was een gebied ten noorden van Eindhoven nog uitgezonderd, maar dat is nu voorbij.
Daarnaast pompt het waterschap grondwater op om te voorkomen dat kleine natuurbeken droogvallen. Dat zorgt voor de minimale hoeveelheid stromend water die nodig is om vissen en planten in leven te houden.
Den Bosch gebruikt gezuiverd afvalwater om natuur te redden
Waterschap Aa en Maas bij Den Bosch grijpt naar een opvallend middel: tijdelijk gezuiverd afvalwater uit een rioolwaterzuivering. Dat water wordt ingezet om sloten en beken te voorzien van voldoende water, zodat planten en vissen kunnen overleven.
Het waterschap waarschuwt wel dat de waterkwaliteit minder goed is dan normaal. Zwemmen wordt afgeraden en vee mag er niet uit drinken.
Blauwalg en botulisme op de loer
De combinatie van lage waterstanden en hoge temperaturen zorgt voor minder doorstroming. Dat verhoogt het risico op blauwalg, bacteriën die een allergische reactie kunnen veroorzaken, en botulisme, een levensbedreigende vorm van voedselvergiftiging.
Waterschap Hollandse Delta in Zuid-Holland roept mensen op geen brood aan eenden te voeren. Brood dat blijft liggen zorgt voor extra vervuiling in toch al warm en stilstaand water. Het waterschap adviseert ook om hondenpoep langs het water op te ruimen en zeer terughoudend te zijn met vislokvoer.
Boeren dreigen het hardst geraakt te worden
Beleidsadviseur Jacco Hoogendam van land- en tuinbouworganisatie LTO verwacht dat de droogte de komende tijd steeds harder zal ingrijpen bij boeren en tuinders. De watervoorziening voor dijken krijgt voorrang, waardoor er minder water beschikbaar blijft voor de landbouw.
Op veel plekken mogen agrariërs al langer geen water meer uit sloten en beken halen voor beregening. Volgens Hoogendam gaan gewassen daardoor “behoorlijk achteruit”. Vooral in gebieden waar al een onttrekkingsverbod geldt, wordt de situatie steeds zorgelijker.
Gewassen als aardappelen, uien, koolsoorten en fruit staan zwaar onder druk. De kans neemt toe dat boeren binnenkort nog verdere beperkingen opgelegd krijgen.
Waterbeheerders troffen al maatregelen, maar het is niet genoeg
De waterschappen en Rijkswaterstaat zijn niet stilgezeten. In het IJsselmeer en het Markermeer is extra zoet water opgeslagen. Op sommige plekken zijn pompen en sluizen geplaatst om water gerichter te verdelen. Ook wordt bekeken hoe stuwen anders kunnen worden ingezet, om te voorkomen dat zout water te ver landinwaarts dringt.
Toch blijken deze maatregelen niet voldoende om de droogte het hoofd te bieden. Het doel is nu in de eerste plaats om de veiligheid te garanderen. Waterkeringen en dijken die gevoelig zijn voor droogte krijgen voorrang, omdat droogte scheuren in dijken kan veroorzaken.
Wanneer komt de regen?
Het weerbeeld biedt voorlopig weinig hoop. Volgens de verwachtingen blijft het nog geruime tijd droog. Waterbeheerders verwachten dat de druk op de watervoorraden de komende weken verder oploopt.
De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling benadrukt dat de huidige situatie uitzonderlijk is voor deze tijd van het jaar. Zolang er geen significante neerslag valt, blijven de maatregelen van kracht en kunnen nieuwe, strengere beperkingen niet worden uitgesloten.
