In de buurt van het Belgische Leuven is een 78-jarige man opgepakt die wordt verdacht van genocide en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de volkerenmoord in Rwanda in 1994. De verdachte, Jean Baptiste R., heeft de Belgische nationaliteit en verbleef bij een katholieke congregatie in de gemeente Bierbeek.
Het Belgische openbaar ministerie vermoedt dat de man een directe rol speelde bij de moord op Tutsi’s en gematigde Hutu’s tijdens de genocide. Rwanda trok zelf aan de bel bij de Belgische autoriteiten, waarna een uitgebreid onderzoek werd ingesteld.
Volgens de VRT is het de eerste keer dat iemand in Vlaanderen voor de rechter wordt gebracht vanwege betrokkenheid bij de genocide in Rwanda.
Wat speelt er?
- De verdachte is de 78-jarige Jean Baptiste R., een Rwandees met de Belgische nationaliteit.
- Hij verbleef bij de katholieke congregatie Broeders van Liefde in Bierbeek, nabij Leuven.
- Rwanda deed zelf aangifte bij de Belgische autoriteiten, wat leidde tot het onderzoek.
- Het OM verdenkt hem van genocide en misdaden tegen de menselijkheid in 1994.
- Vlaanderen zag nog nooit eerder een rechtszaak over de Rwandese genocide; in Brussel gebeurde dat al zes keer eerder.
De genocide in Rwanda: een terugblik
In 1994 brak in Rwanda een van de gruwelijkste genocides uit de moderne geschiedenis uit. Radicale leden van de Hutu-bevolkingsgroep begonnen een georganiseerde jacht op Tutsi’s en op Hutu’s die als te gematigd werden beschouwd.
In slechts drie maanden tijd werden naar schatting zeker 800.000 mensen vermoord. Sommige schattingen gaan zelfs uit van meer dan een miljoen slachtoffers. Ook Belgische blauwhelmen kwamen bij het geweld om het leven.
Rol van de verdachte: directeur van opvangtehuis
Tijdens de genocide was R. volgens het Belgische OM directeur van een opvangtehuis voor mensen met een fysieke beperking in Gatagara. Op 24 april 1994 vielen gewapende milities het centrum binnen.
R. zou toen alle Tutsi-mannen die zich in het tehuis schuilhielden, persoonlijk hebben aangewezen. Zij werden meegenomen en vermoord. Begin mei keerden de extremisten terug, waarna R. opnieuw Tutsi’s zou hebben verraden. Die tweede keer ging het voornamelijk om vrouwen en kinderen, aldus justitie.
ID-kaarten als moordwapen
Het OM heeft ook aanwijzingen dat R. al eerder in april betrokken was bij de voorbereiding van de genocide. Hij zou vergaderingen met Hutu-milities hebben georganiseerd en bijgewoond.
Daarnaast zou hij medewerkers en patiënten van zijn tehuis hebben verplicht een identificatiekaart bij zich te dragen waarop hun etnische afkomst stond vermeld. Daarmee werden Tutsi’s makkelijker herkenbaar voor de extremisten.
Getuigen gehoord in Rwanda
Belgische aanklagers ontdekten deze aanwijzingen nadat zij in juni van dit jaar naar Rwanda reisden. Daar verhoorden ze getuigen en bezochten ze het voormalige opvangcentrum in Gatagara.
Historische betekenis voor Vlaanderen
In Brussel stonden al zes verdachten van de Rwandese genocide voor de rechter. In Vlaanderen is dit de eerste keer dat het zo ver komt. Dat maakt de zaak tegen Jean Baptiste R. juridisch gezien bijzonder.
Ook in Nederland speelde dit jaar een vergelijkbare zaak. De 66-jarige Eugène N. werd veroordeeld tot levenslang voor zijn aandeel in de gruweldaden tijdens de genocide.
Wat gebeurt er nu met de verdachte?
Jean Baptiste R. is aangehouden en wordt verdacht van genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Het is nog niet bekend wanneer zijn zaak voor de Vlaamse rechter komt.
De arrestatie laat zien dat Belgische justitie, meer dan dertig jaar na de genocide, nog steeds actief vervolging instelt tegen personen die worden verdacht van betrokkenheid bij de massamoord in Rwanda.
