De Slagdijkstermolen tussen de Friese dorpen Stiens en Feinsum is in de nacht van zondag op maandag volledig afgebrand. Van de karakteristieke molen uit 1864 is niets meer over. Molenaar Johan Nooi vermoedt brandstichting. “Iemand moet dit gedaan hebben”, zegt hij stellig.
De brand brak rond 00.30 uur uit. Bewoners uit de buurt zagen de vlammen als eerste en sloegen direct alarm. Tegen de tijd dat de brandweer ter plaatse was, viel er niets meer te redden. De molen ligt er nu bij als een ruïne van geblakerde houten balken.
Het vertrouwde silhouet dat jarenlang de horizon in Noord-Friesland sierde, is voorgoed verdwenen. Nooi hoorde het nieuws vanochtend vroeg van een verslaggeefster en reed meteen naar de plek. “Dan kom je hier en ligt de hele zaak gewoon plat. Muren weg, wieken allemaal krom en stuk. Einde verhaal, we kunnen niks meer.”
Wat speelt er?
- De Slagdijkstermolen dateert uit 1864 en was een rijksmonument langs de Finkumervaart in Noord-Friesland.
- De brand brak uit rond 00.30 uur. Bliksem, kortsluiting en wrijving worden door de molenaar uitgesloten als oorzaak.
- Molenaar Nooi vermoedt brandstichting en hoopt dat de dader wordt opgepakt.
- Naastgelegen woningen liepen beperkte schade op dankzij ingrijpen van de brandweer.
- De verzekeraar komt maandag langs. Eigenaar De Fryske Mole overlegt binnenkort met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over de toekomst.
Molenaar sluit ongeluk uit
Johan Nooi nam veertien jaar geleden als vrijwilliger de molen onder zijn hoede. Hij is er stellig over: dit was geen ongeluk. De molen had geen gas- of elektriciteitsaansluiting, waardoor kortsluiting is uitgesloten.
Ook blikseminslag en wrijving komen volgens hem niet in aanmerking. De wieken waren, zoals altijd na gebruik, stevig vastgezet. Toch verspreidde het vuur zich razendsnel door het houten gebouw.
“Wie haalt dat in zijn hoofd?”, vraagt Nooi zich hardop af. “Ik hoop dat ze diegene te pakken krijgen.”
Buren moesten huis verdedigen tegen de vlammen
De bewoners van een nabijgelegen woning ontdekten de brand als eersten en sloegen alarm. Ze waarschuwden ook de mensen die in het voormalige molenaarshuisje wonen, direct naast de Slagdijkstermolen.
“Zij hebben hun huis vannacht moeten verdedigen”, zegt Nooi. “De vlammen gingen hun kant op.” De brandweer hield de omliggende gebouwen nat, waardoor de schade bij de buren beperkt bleef tot een verschroeide heg en roetdeeltjes in de tuin.
Een unieke molen met een bijzondere functie
De Slagdijkstermolen speelde jarenlang een cruciale rol bij de waterhuishouding van de Slagdijksterpolder, een gebied van circa 500 hectare. Wat de molen extra bijzonder maakte, was zijn vermogen om water zowel in als uit te malen met één enkele schroef.
“In natte periodes pompt hij water weg en in droge periodes ook weer terug”, legt Nooi uit. “Dat zegt de mensen misschien niks, maar dat is uniek.” Voor deelnemers en tv-kijkers van de Elfstedentocht was de molen langs de Finkumervaart bovendien een vertrouwd beeld op het noordelijke deel van de route.
Ook privéspullen van molenaar verloren gegaan
Bij de brand raakten ook persoonlijke bezittingen van Nooi verloren. Zijn rubberboot en buitenboordmotor gingen volledig in vlammen op. “Allebei niks meer van over”, zegt hij.
De molenaar hoopt dat op dezelfde plek een nieuwe molen wordt gebouwd, identiek aan het origineel: met een houten skelet en een met riet bedekte kap.
Overleg over toekomst van de molen
Maandag staat er een bezoek van de verzekeraar gepland. Het bestuur van eigenaar De Fryske Mole voert binnenkort ook gesprekken met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over wat er met de plek moet gebeuren.
Of en wanneer er een nieuwe molen herrijst op de plek van de Slagdijkstermolen, is nog onbekend. Voor Nooi en de omwonenden is de pijn voorlopig groot. Een stuk Fries erfgoed dat anderhalve eeuw standhield, is in één nacht voorgoed verdwenen.
