Steeds meer bedrijven stappen over op open AI-modellen, die grotendeels door Chinese techbedrijven worden ontwikkeld. De reden is simpel: ze zijn gratis te downloaden, een stuk goedkoper in gebruik én geven bedrijven volledige controle over hun eigen data.
Waar grote Amerikaanse aanbieders zoals OpenAI, Anthropic en Google flinke kosten rekenen voor hun gesloten AI-modellen, kunnen open modellen gewoon worden gedownload en op eigen servers gedraaid. Dat maakt een groot verschil, zeker voor organisaties die met gevoelige informatie werken.
Uit wereldwijde gebruikerscijfers van het Amerikaanse platform OpenRouter blijkt dat de verschuiving al volop gaande is. Eind 2025 bestond zo’n 70 procent van het AI-gebruik nog uit gesloten modellen. Nu is dat precies omgedraaid: 70 procent van het gebruik komt inmiddels van open modellen, voornamelijk afkomstig van Chinese bedrijven.
Wat speelt er precies?
- Open AI-modellen zijn gratis te downloaden en kunnen op eigen servers worden gedraaid
- De populairste open modellen komen van Chinese bedrijven als DeepSeek, Alibaba, Moonshot en Z.ai
- Bedrijven kiezen voor open modellen vanwege lagere kosten én meer controle over gevoelige data
- Het aandeel open modellen in het wereldwijde AI-gebruik steeg van 30 naar 70 procent
- China overweegt beperkingen op te leggen aan het vrij beschikbaar stellen van AI-modellen
Amsterdams advocatenkantoor: “Kosten lopen anders behoorlijk op”
Advocatenkantoor Driven Lawyers in Amsterdam is een goed voorbeeld van hoe bedrijven in de praktijk omgaan met open AI. Het kantoor draait een compacte versie van het Chinese AI-model Qwen op servers in Duitsland, vertelt oprichter Arvid van Oorschot.
“Dat model is minder goed dan de grote Amerikaanse AI-modellen, maar voor sommige taken is het heel geschikt. We gebruiken het bijvoorbeeld om samenvattingen te maken van juridische contracten”, zegt Van Oorschot. “Vroeger was dat handwerk, nu doen we dat met AI.”
“Daarvoor willen we echt geen duur Amerikaans AI-model gebruiken. Als je maar door blijft gaan, lopen de kosten behoorlijk op. Het is belangrijk om daar als bedrijf op te letten.”
Controle over data weegt zwaar mee
Naast de kosten speelt gegevensbeheer een grote rol. Bij gesloten AI-modellen bepaalt de aanbieder op welke servers de informatie wordt verwerkt. Dat is problematisch als het gaat om vertrouwelijke of privacygevoelige gegevens.
“Wij werken als advocatenkantoor met heel veel gevoelige dossiers en informatie”, zegt Van Oorschot. “Die willen we niet naar servers in Amerika of China sturen.” Met een open model kiest het kantoor zelf waar de data naartoe gaat, in dit geval naar Europese servers in Duitsland.
Voor sectoren als de gezondheidszorg en de defensie-industrie is dit geen keuze maar een vereiste. Data moet binnen Europa blijven, en open modellen maken dat technisch mogelijk.
Serieuze bedreiging voor Amerikaanse AI-bedrijven
Philip Gast, een van de oprichters van branchenetwerk The Stack, ziet de verschuiving duidelijk. “Voor sommige taken heb je echt geen duur AI-model nodig”, zegt hij. “De open modellen kun je gratis downloaden.”
Voor de zwaarste toepassingen is nog altijd dure rekenkracht nodig, maar ook daarvoor bestaan alternatieven. Bedrijven zoals OpenRouter bieden meerdere open modellen aan via hun eigen servers, tegen lagere kosten dan de Amerikaanse gesloten alternatieven.
Gast stelt dat open modellen een serieuze bedreiging vormen voor de grote Amerikaanse AI-spelers. “Als je jouw werk kan doen met veel goedkopere AI-modellen uit China, waarom zou je dan nog een duur Amerikaans model gebruiken?”
China wil beperkingen opleggen aan export van AI-technologie
Voorlopig zijn de Chinese open modellen vrij beschikbaar, maar daar kan verandering in komen. De Chinese overheid werkt aan regelgeving die beperkingen oplegt aan het openbaar maken van AI-modellen. Mogelijk komt er een vergunningsplicht, of worden bepaalde modellen buiten China verboden.
De nieuwe regels zouden volgens de huidige plannen niet gelden voor modellen die al openbaar zijn, zoals die van DeepSeek en Z.ai. Die worden op dit moment ook in Europa en de Verenigde Staten op grote schaal gebruikt.
China-correspondent Gabi Verberg legt uit wat er achter de plannen zit: “China wil er met de beperkingen voor zorgen dat het land waardevolle kennis zoveel mogelijk zelf kan gebruiken, terwijl de grote concurrent, de Verenigde Staten, er niet van profiteert.”
Ze wijst ook op bredere ontwikkelingen. “Eerder dit jaar blokkeerde de Chinese overheid nog de overname van het Chinese AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse bedrijf Meta. Sinds vorige maand is het voor de Chinese overheid ook veel makkelijker om Chinezen tegen te houden die naar het buitenland willen reizen. Experts zien dat als een maatregel om Chinees AI-talent beter te kunnen controleren.”
Grote onzekerheid voor Europese en Amerikaanse gebruikers
De voorgestelde Chinese regelgeving zorgt voor flinke onzekerheid in de AI-wereld. Het is nog onduidelijk of toonaangevende Chinese AI-bedrijven in de toekomst hun nieuwste modellen nog als open modellen mogen delen, en zo ja, onder welke voorwaarden.
Volgens correspondent Verberg kan dat grote gevolgen hebben. “Dat kan een grote klap betekenen voor de Amerikaanse en Europese bedrijven die maar al te graag gebruikmaken van de Chinese AI-technologie.”
De vraag is dan ook of de huidige trend zich in 2026 doorzet, of dat Chinese regelgeving een rem zet op de opmars van open modellen buiten de landsgrenzen.
