In de Golfregio groeit de overtuiging dat een nieuwe oorlog met Iran onvermijdelijk is. Niet de vraag óf die oorlog er komt, maar wanneer houdt diplomaten, beleidsmakers en gewone burgers bezig. Intussen verplaatsen de Verenigde Staten in hoog tempo extra militair materieel naar de regio, en bereiden de Golfstaten zich voor op drone- en raketaanvallen vanuit Iran en Jemen.
De spanning is overal voelbaar. In Doha hielden overvliegende straaljagers inwoners ’s nachts uit hun slaap. Het Saudische staatsoliebedrijf Aramco stuurde medewerkers op het hoofdkantoor in Dhahran naar huis om thuis te werken. In de Saudische hoofdstad Riyad is de iconische Kingdom Centre wolkenkrabber al dagenlang ontruimd, en krijgen kinderen uit voorzorg thuisonderwijs, uit angst voor aanvallen van de Houthi’s.
Deze maatregelen laten zien hoe diep de oorlogsdreiging inmiddels het dagelijks leven en de economie in de Golf raakt.
Wat speelt er in de Golfregio?
- Militaire opbouw: De VS verplaatsen extra militair materieel naar de Golf.
- Evacuaties: Amerikaanse diplomaten en gezinsleden verlaten Saudi-Arabië, Qatar, Bahrein en de VAE.
- Iraanse dreiging: Iran waarschuwt hard terug te slaan bij nieuwe aanvallen, ook op olie-installaties in de Golfstaten.
- Nieuwe bondgenootschappen: Qatar sloot met Turkije, Pakistan en Indonesië het Badr-akkoord voor militaire samenwerking.
- Onzekerheid over Trump: De Amerikaanse president spreekt cryptisch over een uitkomst “fairly soon”, zonder duidelijkheid te geven.
Amerikaanse diplomaten verlaten de regio
Amerikaanse diplomaten hebben opdracht gekregen hun gezinnen uit Saudi-Arabië te halen. Persbureau AFP meldt dat hetzelfde geldt voor Amerikaanse gezinsleden en ambassadepersoneel in Qatar, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten.
Ook Iran treft voorbereidingen. Teheran heeft gewaarschuwd dat het bij nieuwe Amerikaanse aanvallen niet alleen Israëlische en Amerikaanse doelen zal raken, maar ook olie-installaties in de Golfstaten. Dat maakt de buurlanden van Iran direct kwetsbaar, ook al zijn zij geen partij in het conflict.
Trump spreekt cryptisch over uitkomst
President Trump ontkent dat Washington nog onderhandelt met Teheran. Toch liet hij optekenen dat er “fairly soon” een uitkomst zal zijn, zonder te verduidelijken wat hij daarmee bedoelt. In de regio werden zijn woorden breed geïnterpreteerd als een aankondiging van militaire actie.
De Amerikaanse Iran-kenner Vali Nasr, verbonden aan de Johns Hopkins University, deelt de zorg over de koers die Washington vaart. Volgens hem wijst vrijwel alles erop dat de VS opnieuw op een oorlog afstevent. “Zwaardere Amerikaanse en Israëlische aanvallen kunnen enorme schade aanrichten, zonder Iran definitief uit te schakelen”, waarschuwt hij. Nasr vreest een langdurige ontwrichting van de regio, met verstrekkende gevolgen voor de wereldeconomie.
Golfstaten zoeken nieuwe veiligheidspartners
De crisis legt een fundamenteel probleem bloot dat al jaren sluimert. Decennialang vertrouwden de Golfstaten op de Amerikaanse veiligheidsparaplu. Ze verwelkomden Amerikaanse bases op hun grondgebied en gaven honderden miljarden uit aan Amerikaanse wapensystemen.
Maar diezelfde bases maken hen nu tot doelwit van Iraanse vergeldingsacties. Waarschuwingen vanuit de Golf vinden in Washington weinig gehoor. Eerdere aanvallen hebben bovendien aangetoond dat zelfs geavanceerde Amerikaanse luchtverdedigingssystemen geen volledige bescherming bieden.
Het Badr-akkoord
Qatar tekende deze week met Turkije, Pakistan en Indonesië het zogeheten Badr-akkoord. Het doel is om gezamenlijk wapensystemen te ontwikkelen en militaire technologie te delen. Volgens de Qatarese defensieminister Saoud bin Abdulrahman Al Thani moeten de militaire capaciteiten van de deelnemende landen worden samengebracht. Andere landen kunnen zich later aansluiten.
Osama bin Javaid, analist en verslaggever bij nieuwszender Al Jazeera, noemt het akkoord een mijlpaal. “Dit wordt een historisch akkoord dat onderdeel zal zijn van de veranderende veiligheidsarchitectuur van de regio”, zegt Bin Javaid.
Goedkope drones versus dure raketten
Volgens Bin Javaid speelt ook de veranderende aard van moderne oorlogsvoering een grote rol. Goedkope drones kunnen voor miljarden aan schade aanrichten, terwijl het onderscheppen ervan met westerse raketten miljoenen per stuk kost. Door zelf wapensystemen te ontwikkelen, hopen de Golfstaten minder afhankelijk te worden van dure buitenlandse leveranciers.
Het Badr-akkoord sluit aan bij het eerder gesloten Mekka-pact tussen Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan, waarin de drie landen afspraken elkaar bij een aanval in NAVO-stijl bij te staan.
Geen breuk met de VS, wel minder afhankelijkheid
De zoektocht naar nieuwe partners betekent niet dat de Golfstaten de VS volledig de rug toekeren. De banden zijn daarvoor te diep en te belangrijk, op economisch en militair vlak. Het gaat eerder om het spreiden van risico’s. Afhankelijkheid van één beschermheer wordt in de regio steeds meer gezien als een potentieel gevaar op zichzelf.
De Golfstaten bevinden zich in 2026 in een lastige positie. Ze moeten laveren tussen een onzekere Amerikaanse bondgenoot, een dreigend Iran en nieuwe regionale samenwerkingsverbanden die nog moeten bewijzen wat ze waard zijn.
Wat staat er nu op het spel?
Terwijl nieuwe bondgenootschappen langzaam vorm krijgen, bereiden landen in de regio zich voor op een oorlog die ze zelf niet willen, maar waarvan ze opnieuw de gevolgen dreigen te dragen. De wereldeconomie kijkt mee, want een conflict dat olie-installaties in de Golf treft, raakt vrijwel iedereen.
De komende weken zullen uitwijzen of de cryptische woorden van Trump leiden tot diplomatieke stappen of tot militaire escalatie. Beide scenario’s hebben grote gevolgen voor een regio die al jarenlang wordt verscheurd door spanning en conflict.
