Het doorsnee huishouden gaat er volgend jaar minder hard op achteruit dan eerder verwacht. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Planbureau (CPB). De Prinsjesdagmaatregelen van het kabinet zorgen voor een lichte verbetering van de koopkrachtraming.
In augustus ging het CPB nog uit van een koopkrachtverlies van 0,3 procent voor het doorsnee huishouden in 2026. Door de aangekondigde maatregelen op Prinsjesdag is die raming bijgesteld naar een achteruitgang van 0,1 procent.
Alleen de laagste inkomens en gepensioneerden gaan er volgend jaar licht op vooruit. Voor de rest van de huishoudens blijft de koopkracht dus onder druk staan.
Wie gaat erop vooruit in 2026?
Niet iedereen heeft te maken met koopkrachtverlies. Twee groepen zien hun situatie juist verbeteren.
- Laagste inkomens: een koopkrachtverbetering van +0,2 procent, dankzij een hogere arbeidskorting op de inkomstenbelasting
- Gepensioneerden: een verbetering van +0,3 procent, omdat pensioenfondsen er goed voorstaan en pensioenen kunnen worden verhoogd
- Doorsnee huishouden: een achteruitgang van 0,1 procent, minder dan de eerder geraamde 0,3 procent
- Onzekerheid: door de minderheidspositie van het kabinet moet voor veel maatregelen nog politieke steun worden gevonden
Kabinet kiest voor gerichte steun aan lage inkomens
CPB-directeur Pieter Hasekamp legt uit waarom de koopkracht iets minder hard daalt dan verwacht. “Het kabinet heeft ervoor gekozen om werkenden een steuntje in de rug te geven door die arbeidskorting iets te verhogen”, zegt hij.
Volgens het CPB richt het kabinet zich op huishoudens met een lager inkomen en op ondersteuning bij verduurzaming. Zo kondigt het kabinet aan dat er opnieuw een Tijdelijk Noodfonds Energie komt. Mensen met een laag inkomen en een hoge energierekening kunnen steun uit dat fonds aanvragen.
Daarnaast komt er hulp bij energiebesparende maatregelen in huis. Ook is binnenkort subsidie beschikbaar voor wie een brandstofauto wil inruilen voor een tweedehands elektrische auto.
CPB-directeur: “Dit pakket komt er maar half aan tegemoet”
Hasekamp is gematigd positief over de maatregelen. In augustus riep het CPB het kabinet op zich te richten op kwetsbare groepen en tegelijk de afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele energie te verminderen.
“Je zou kunnen zeggen, dit pakket komt daar half aan tegemoet”, aldus Hasekamp. Dat betekent dat het kabinet volgens het CPB stappen zet in de goede richting, maar dat er nog ruimte is voor verdere actie.
Onzekerheid door minderheidskabinet en situatie in Iran
Het CPB benadrukt dat er nog veel onzekerheid is rondom de koopkrachtcijfers. Een belangrijke factor is de politieke situatie: Nederland heeft een minderheidskabinet. Daardoor moet voor veel Prinsjesdagmaatregelen nog steun worden gezocht in de Tweede Kamer.
Ook de internationale situatie speelt een rol. Als het conflict rondom Iran aanhoudt of escaleert, kunnen brandstof- en energieprijzen verder stijgen. Dat raakt vooral huishoudens met een laag tot middeninkomen die veel gas gebruiken of veel kilometers rijden.
Economie groeit, begrotingstekort onder de norm
De nieuwe maatregelen hebben nauwelijks effect op de economische groei. Het CPB houdt vast aan een groeiprognose van 1,2 procent voor 2026, gelijk aan de raming van augustus.
Het begrotingstekort komt naar verwachting uit op 2,2 procent van het bruto binnenlands product. De staatsschuld wordt geraamd op 46,7 procent. Beide cijfers blijven daarmee binnen de Europese begrotingsnormen.
Wat betekent dit voor huishoudens in de komende maanden?
Voor de meeste huishoudens verandert er per saldo weinig vergeleken met de situatie voor Prinsjesdag. Het koopkrachtverlies wordt iets beperkt, maar blijft een feit. Of alle aangekondigde maatregelen ook daadwerkelijk worden doorgevoerd, hangt af van de steun die het minderheidskabinet weet te vinden in het parlement.
De komende maanden wordt duidelijk welke plannen het halen en hoe de situatie in het Midden-Oosten zich ontwikkelt. Die factoren bepalen voor een groot deel hoe de koopkracht in 2026 uiteindelijk uitpakt.
