Total body scans, vitamine-infusen en extreme gezondheidsroutines: de longevity-hype heeft ook Nederland stevig in zijn greep. De Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG) slaat alarm. Gezond ouder worden begint niet bij dure scans of infusen, maar bij bewegen, goed eten, niet roken en sociaal actief blijven.
Toch schieten longevity-klinieken als paddenstoelen uit de grond. In Nederland zijn er inmiddels tientallen die preventieve scans, genetische analyses, bloedtesten en vitamine-infusen aanbieden. Van de meeste van deze behandelingen is wetenschappelijk niet aangetoond dat ze bijdragen aan een langer of gezonder leven.
Het ministerie van Volksgezondheid erkent de risico’s en laat weten te onderzoeken hoe regels en toezicht aangescherpt kunnen worden. De druk op de politiek om in te grijpen neemt toe.
Wat speelt er precies?
- De NVKG waarschuwt dat longevity-behandelingen zoals total body scans en vitamine-infusen niet bewezen effectief zijn.
- Hoogleraar Marcel Olde Rikkert pleit voor wetgeving die bepaalde behandelingen en onderzoeken verbiedt.
- In Nederland zijn tientallen klinieken actief die longevity-diensten aanbieden, vaak voor hoge prijzen.
- Het ministerie van Volksgezondheid kijkt naar aanscherping van regels en toezicht.
- Niet alle medici zijn negatief: sommige wetenschappers zien kansen, mits de aanpak evidence-based is.
Hoogleraar wil verbod op total body scan
Hoogleraar klinische geriatrie Marcel Olde Rikkert van het Radboudumc gaat ver in zijn kritiek. Hij wil dat wetgeving bepaalde behandelingen en onderzoeken simpelweg verbiedt. “Die moeten we gewoon niet willen. Dat is nog een veel te grijs gebied”, zegt hij.
Olde Rikkert vindt dat de Inspectie Gezondheidszorg veel strenger moet toezien op overbodige behandelingen. Zijn grootste bezwaar: preventieve scans leiden regelmatig tot onnodige en risicovolle vervolgonderzoeken.
“Dan zie je bijvoorbeeld een vlekje op de nier. Dan moet worden uitgezocht: is het misschien kwaadaardig? Zo’n biopsie is al heel risicovol. En veel van die vlekjes verdwijnen gewoon weer”, aldus de hoogleraar.
Miljardenindustrie aangejaagd door superrijken
Longevity is allang geen wetenschappelijke niche meer. De sector is uitgegroeid tot een wereldwijde miljardenindustrie die, mede door de vergrijzing, elk jaar verder groeit. Influencers en vermogende ondernemers spelen daarin een grote rol.
De Amerikaanse zakenman Bryan Johnson is het bekendste gezicht van de beweging. Hij laat zich voortdurend testen en behandelen om zo langzaam mogelijk te verouderen. Onlangs maakte hij echter bekend dat hij lijdt aan een auto-immuunziekte. Dat nieuws zorgde voor enige scepsis over zijn aanpak.
Ook in Nederland heeft de trend zijn aanhangers. IT-ondernemer Rick Schmitz liet zich inspireren door Johnson en stortte zich volledig op longevity. Hij is daarmee één van de Nederlanders die de trend van dichtbij volgt en toepast.
Dure diensten voor een select publiek
Ondernemer Thomas Esselink runt een bedrijf dat de gezondheid van klanten uitgebreid in kaart brengt. Klanten krijgen een vaste arts die hen monitort en meedenkt over mogelijke onderzoeken en behandelingen. Onbewezen behandelingen zoals vitamine-infusen biedt hij bewust niet aan.
“Het zijn mensen die het zeer belangrijk vinden om vooruit te kijken, die hun risico’s willen weten”, zegt Esselink over zijn klantenkring. Dat zijn vaak vermogende ondernemers. “Ze kunnen het over het algemeen wel betalen, ja.” De dienstverlening kost rond de tienduizend euro per jaar.
Olde Rikkert ziet daarin een gevaar. Hij waarschuwt voor een groeiende tweedeling in de gezondheidszorg. “Dan krijg je een soort klasse-geneeskunde, alleen voor de happy few.”
NVKG-voorzitter: investeer in wat wél werkt
NVKG-voorzitter Esther Cornegé deelt de zorgen van haar collega’s. Zij pleit ervoor om te investeren in bewezen methoden, in plaats van in kostbare behandelingen zonder wetenschappelijke basis.
“Laten we vooral investeren in wat we wel weten, in plaats van dure onderzoeken en behandelingen waarvan niet is bewezen dat ze een langer of gezonder leven opleveren”, zegt Cornegé. De boodschap van geriaters is helder: beweging, gezonde voeding, stoppen met roken en sociaal contact zijn de beste garanties op een gezond ouder leven.
Ook wetenschappers zien kansen, maar zetten kanttekeningen
Niet iedereen in de medische wereld is uitgesproken negatief over longevity. Verouderingsonderzoeker en hoogleraar gerontologie Andrea Maier runt een longevity-kliniek in Singapore. Zij richt zich op leefstijl, omgevingsfactoren en supplementen, en schrijft ook medicatie voor, waaronder diabetesmedicatie voor mensen zonder diabetes.
“Het kan helpen om mensen gezonder te laten zijn, ook als ze geen diabetes hebben”, zegt Maier. Ze benadrukt dat haar aanpak is onderbouwd met publicaties in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften. “Alles is evidence based.”
Toch erkent ook Maier dat de sector dreigt te ontsporen. Populaire vitamine-infusen noemt ze “absolute nonsens, zonder bewijs voor enig effect”. Ze ziet een wildgroei aan klinieken “die niet gebaseerd zijn op evidentie” en vindt dat zorgwekkend.
Overheid onderzoekt aanscherping van regels
Het ministerie van Volksgezondheid erkent dat er actie nodig is. In een reactie aan Nieuwsuur laat het ministerie weten dat de overheid mensen moet beschermen tegen de risico’s van preventieve gezondheidsonderzoeken, zoals total body scans. Er wordt gekeken naar hoe de regels en het toezicht aangescherpt kunnen worden.
De vraag is hoe snel die aanscherping er komt, en hoe ver die zal gaan. Hoogleraar Olde Rikkert hoopt op concrete wetgeving. Zolang die er niet is, blijft de longevity-markt een terrein waar aanbieders grotendeels hun eigen gang kunnen gaan.
