Nederlandse pc-gamers zouden jarenlang te veel hebben betaald voor games op het populaire gameplatform Steam. Stichting Consumenten Competition Claims (CCC) heeft een collectieve rechtszaak aangespannen tegen Valve Corporation, het Amerikaanse bedrijf achter Steam. De stichting stelt dat Valve structureel de concurrentie heeft beperkt, waardoor consumenten structureel te hoge prijzen betaalden voor digitale games.
Wat is Steam en waarom is het zo dominant?
Steam is verreweg het grootste digitale distributieplatform voor pc-games ter wereld. Het platform, opgericht door Valve Corporation, biedt toegang tot tienduizenden games en heeft wereldwijd honderden miljoenen actieve gebruikers. In Nederland is het platform bijzonder populair onder pc-gamers van alle leeftijden.
De dominante positie van Steam op de markt is al jaren onderwerp van discussie. Critici stellen dat Valve misbruik maakt van zijn marktmacht door speluitgevers te verplichten hun games nergens goedkoper aan te bieden dan op Steam zelf. Dit zogenaamde ‘meestbegunstigingsclausule’-beleid zou echte prijsconcurrentie in de weg staan.
Door deze constructie kunnen andere platforms, zoals de Epic Games Store of GOG, nauwelijks concurreren op prijs. Het gevolg is volgens de stichting dat consumenten altijd de door Valve bepaalde prijs betalen, zonder de mogelijkheid om via een alternatief platform een lagere prijs te vinden.
De aanklacht van Stichting CCC
Stichting Consumenten Competition Claims richt zich specifiek op het beschermen van de belangen van consumenten die schade hebben geleden door concurrentiebeperkend gedrag van grote bedrijven. In dit geval stelt de stichting dat Valve de regels van eerlijke concurrentie heeft overtreden, en dat Nederlandse pc-gamers daar financieel de dupe van zijn geworden.
Volgens de CCC gaat het om een structureel probleem dat al jarenlang speelt. Gedurende deze periode zouden Nederlandse Steam-gebruikers consequent meer hebben betaald dan nodig zou zijn geweest in een werkelijk competitieve markt. De totale schade voor Nederlandse consumenten zou daardoor kunnen oplopen tot aanzienlijke bedragen.
De stichting heeft de zaak ingediend als collectieve actie, wat betekent dat zij namens een grote groep gedupeerde consumenten optreedt. Dit maakt het voor individuele gamers mogelijk om deel uit te maken van de claim, zonder zelf een complexe juridische procedure te hoeven doorlopen.
Hoe werkt een collectieve actie?
Een collectieve actie, ook wel class action genoemd, is een juridisch instrument waarbij een organisatie namens een grote groep mensen een rechtszaak aanspant. In Nederland is dit instrument in 2020 verder uitgebreid met de invoering van de Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie (WAMCA).
Bij een succesvolle uitkomst kunnen gedupeerden recht hebben op financiële compensatie. Hoe hoog die vergoeding zou zijn, hangt af van de uitkomst van de procedure en het aantal deelnemers aan de claim. De stichting roept Nederlandse pc-gamers op om zich te melden en hun gegevens te delen.
Het voordeel van zo’n collectieve aanpak is dat de drempel voor individuele consumenten laag blijft. In plaats van zelf een dure advocaat in de arm te nemen, kunnen gamers aansluiten bij de gezamenlijke procedure en toch recht op schadevergoeding maken.
Wat wordt Valve precies verweten?
De kern van de beschuldiging draait om het prijsbeleid dat Valve hanteert richting game-uitgevers. Steam eist van uitgevers dat zij hun games op geen enkel ander platform goedkoper aanbieden dan op Steam. Dit klinkt misschien neutraal, maar heeft verstrekkende gevolgen voor de concurrentie.
De stichting wijst op de volgende verwijten aan het adres van Valve:
- Het opleggen van meestbegunstigingsclausules aan game-uitgevers, waardoor prijsconcurrentie onmogelijk wordt gemaakt
- Het kunstmatig hooghouden van prijzen op het platform ten koste van de consument
- Het belemmeren van concurrerende platforms om lagere prijzen aan te bieden
- Het misbruiken van een dominante marktpositie in strijd met Europese mededingingsregels
- Het structureel benadelen van Nederlandse consumenten gedurende meerdere jaren
Valve heeft tot op heden niet officieel gereageerd op de Nederlandse rechtszaak. Het bedrijf heeft in het verleden soortgelijke beschuldigingen in andere landen van de hand gewezen en stelt dat zijn beleid juist zorgt voor eerlijkheid op het platform.
Internationale context: Nederland niet alleen
Nederland is niet het enige land waar Valve juridisch onder vuur ligt vanwege zijn prijsbeleid. Ook in het Verenigd Koninkrijk loopt er een vergelijkbare collectieve zaak, waarbij de schadeclaim in de miljarden loopt. In meerdere Europese landen wordt het beleid van Steam nauwlettend gevolgd door mededingingsautoriteiten.
De Europese Commissie heeft eerder onderzoek gedaan naar de praktijken van grote digitale platforms, waaronder Steam. Hoewel er nog geen definitieve uitspraken zijn gedaan specifiek over Valves prijsbeleid, staat het onderwerp hoog op de Europese digitale agenda. De Digital Markets Act (DMA) is mede in het leven geroepen om dit soort marktmacht aan banden te leggen.
Voor Valve staat er dus meer op het spel dan alleen de Nederlandse zaak. Een ongunstige uitspraak in Nederland zou een precedent kunnen scheppen voor vergelijkbare procedures in andere Europese landen, met potentieel grote financiële en reputationele gevolgen voor het bedrijf.
Wie kan zich aansluiten bij de claim?
De collectieve actie richt zich op Nederlandse consumenten die in de afgelopen jaren games hebben gekocht via Steam. De stichting roept iedereen die zich benadeeld voelt op om zich te registreren via hun website. Hoe meer consumenten zich aanmelden, hoe sterker de juridische positie van de stichting wordt.
Deelname aan de claim is in principe gratis voor consumenten. De kosten van de juridische procedure worden door de stichting gedragen, al kan er bij een succesvolle uitkomst een klein percentage van de schadevergoeding worden ingehouden als bijdrage aan de proceskosten. Dit is een gangbare praktijk bij dit soort collectieve acties.
Het is nog onduidelijk hoe lang de procedure zal duren. Juridische zaken tegen grote internationale techbedrijven kunnen meerdere jaren in beslag nemen, zeker als er hoger beroep wordt aangetekend. Consumenten die zich nu aanmelden, moeten dus rekening houden met een lange juridische weg.
Wat betekent dit voor de toekomst van game-aankopen?
Deze zaak kan verstrekkende gevolgen hebben voor hoe digitale games in Europa worden verkocht en geprijsd. Als de rechter Valve in het ongelijk stelt, kan dat leiden tot structurele veranderingen in het prijsbeleid van Steam en mogelijk ook andere grote platforms. Voor gamers zou dat uiteindelijk kunnen betekenen: meer concurrentie en lagere prijzen.
