ACM start groot onderzoek naar bouwsector: fraude ligt op de loer bij bouwgolf

Delen

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) gaat de bouwsector grondig onder de loep nemen. De toezichthouder wil weten of bouwbedrijven illegale prijsafspraken maken nu de vraag naar bouwprojecten flink toeneemt. Dit zei de ACM in gesprek met het Financieele Dagblad.

Er is geen concrete aanleiding voor het onderzoek, benadrukt de ACM. Maar de grote hoeveelheid nieuwbouwwoningen en renovaties aan infrastructuur zoals viaducten maakt de sector kwetsbaar voor fraude. De toezichthouder wil daarom niet afwachten.

Een team van ongeveer vijftien mensen gaat aan de slag. Ze spreken met zowel opdrachtgevers als aannemers en vragen naar hun ervaringen met prijsstelling en concurrentie in de sector.

Wat speelt er in de bouwsector?

  • Toenemend risico: meer bouwprojecten betekent meer kans op kartelvorming en illegale afspraken tussen bedrijven.
  • Hoge boetes mogelijk: bij overtredingen kan de ACM boetes opleggen van maximaal 900.000 euro per overtreding.
  • Geen bewijs van grootschalige fraude: ACM-voorzitter Snoep ziet nu geen aanwijzingen voor fraude op grote schaal.
  • Wel kleine gevallen bekend: bij gemeentelijke aanbestedingen worden nog regelmatig onregelmatigheden gesignaleerd.
  • Eerste conclusies in 2027: de ACM verwacht volgend jaar met de eerste bevindingen te komen.

Voorzitter Snoep: “Risico neemt toe bij meer opdrachten”

Martijn Snoep, voorzitter van de ACM, stelt dat het risico op onderlinge afspraken tussen bouwbedrijven groeit naarmate er meer werk te verdelen valt. “Het risico op afspraken tussen bouwbedrijven neemt toe als er meer opdrachten komen”, zei hij tegen het Financieele Dagblad.

De ACM heeft de bevoegdheid om in te grijpen als de concurrentie op de markt te krap dreigt te worden. Zo kan de toezichthouder een overname tegenhouden als die de marktverhoudingen te veel verstoort. Ook controleert de instantie actief of er voldoende eerlijke concurrentie bestaat.

Een huis met twee verdiepingen in aanbouw, met steigers en een onafgewerkte buitenkant.
Foto: D Goug / Pexels

Hoe werkt bouwfraude in de praktijk?

Fraude in de bouwsector komt ook nu nog voor, maar dan op kleinere schaal. Snoep legt uit hoe dat in zijn werk gaat bij aanbestedingen voor gemeentelijke projecten, zoals de aanleg of verbetering van infrastructuur.

Bedrijven die eigenlijk geen capaciteit hebben voor een opdracht, dienen toch een offerte in. Na onderling overleg gaan zij net iets boven de prijs van het bedrijf zitten dat de opdracht wél wil uitvoeren. Zo lijkt dat laatste aanbod aantrekkelijker, terwijl de concurrentie in werkelijkheid vervalst is.

Schijn van concurrentie

Dit soort constructies zijn lastig te ontdekken omdat ze op papier gewoon op een eerlijke aanbesteding lijken. Juist daarom gaat de ACM nu actief in gesprek met partijen in de sector. Ze vragen onder meer of afnemers tevreden zijn over de prijzen die zij betalen voor bouwprojecten.

Schaduw van het bouwfraude-schandaal uit het verleden

Het onderzoek vindt plaats in een bijzonder jaar. Het is 25 jaar geleden dat het televisieprogramma Zembla grootschalige fraude in de Nederlandse bouwsector aan het licht bracht. Klokkenluider Ad Bos onthulde toen dat bouwbedrijven jarenlang verboden prijsafspraken hadden gemaakt.

Door die afspraken betaalde de overheid destijds miljarden euro’s te veel voor bouwprojecten. Het schandaal leidde tot een parlementaire enquête en zette de sector jarenlang op zijn kop. De ACM wil voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt nu de bouwmarkt opnieuw bruist van activiteit.

Zowel overheid als particulieren drijven de vraag op

De huidige bouwgolf wordt gevoed door twee kanten. De overheid investeert fors in de vernieuwing en uitbreiding van infrastructuur. Tegelijkertijd is er een groot tekort aan woningen, waardoor nieuwbouwprojecten in hoog tempo worden uitgerold.

Die combinatie maakt de sector aantrekkelijk, maar ook kwetsbaar. Hoe meer werk er te vergeven valt, hoe groter de verleiding voor bedrijven om onderling afspraken te maken in plaats van eerlijk te concurreren.

Wanneer komen de conclusies?

De ACM verwacht de eerste conclusies van het onderzoek in 2027 te presenteren. Tot die tijd houdt de toezichthouder de vinger aan de pols en spreekt het team actief met partijen uit de sector.

De vraag is of de bouwwereld lering heeft getrokken uit het schandaal van 25 jaar geleden, of dat de verleidingen van een oververhitte markt opnieuw tot ongewenste praktijken leiden.

Redactie
Redactie
ThemaNieuws.nl brengt dagelijks actueel nieuws over uiteenlopende thema's, geschreven en samengesteld door de redactie.

Net binnen

Lees ook