Een tanker met 40.000 ton Russische diesel is vertrokken uit de Russische haven Primorsk en koerst richting New York. Het schip, de Agioi Fanendes, vaart onder Maltese vlag en bevindt zich momenteel in de Oostzee. De verwachte aankomst is 7 november.
Het is de eerste lading van een veel grotere deal die de Russische president Poetin op 9 oktober aankondigde aan president Trump. Trump hoopt dat de extra dieselaanvoer uit Rusland de brandstofprijzen in de Verenigde Staten omlaag brengt, bij voorkeur vóór de tussentijdse verkiezingen op 3 november.
De deal betekent een breuk met het importverbod op Russische olieproducten dat Trumps voorganger Biden in 2022 instelde als reactie op de Russische invasie van Oekraïne.
Wat speelt er precies?
- De tanker Agioi Fanendes vervoert 40.000 ton Russische diesel naar New York.
- Trump sloot een deal met Poetin om honderdduizenden tonnen diesel te importeren uit Rusland.
- Het importverbod op Russische olieproducten, ingesteld onder Biden in 2022, is hiermee van tafel.
- Rusland levert tot eind volgende maand in totaal 800.000 ton diesel aan de VS.
- Op langere termijn zou dat oplopen tot 3 tot 3,5 miljoen ton per maand.
Hoge dieselprijzen treffen boeren en transportbedrijven
De aanleiding voor de deal ligt in de sterk gestegen brandstofprijzen in de VS. Amerikanen betalen op dit moment langs de snelweg omgerekend 5,61 euro per gallon, wat neerkomt op 3,79 liter. Dat is 2,43 euro meer dan twee jaar geleden.
Vooral boeren en transportbedrijven worden hard geraakt door de hoge dieselprijzen. De stijging hangt samen met de oorlog in het Midden-Oosten, die in februari begon met aanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iran.
Analisten sceptisch over effect voor gewone Amerikanen
Twee dagen na het bekendmaken van de deal uitten analisten hun twijfels in de Britse krant The Guardian. Zij stellen dat de Russische diesel “weinig effect” zal hebben voor Amerikaanse automobilisten en bedrijven. De hoeveelheid zou daarvoor simpelweg te klein zijn.
Daar komt bij dat het onzeker is of Poetin zijn belofte volledig kan nakomen. Russische olieraffinaderijen hebben tijdens de oorlog forse schade opgelopen, wat de productie- en leveringscapaciteit onder druk zet.
Zelensky: “Dit is een cadeautje voor Poetin”
De Oekraïense president Zelensky reageerde fel op de overeenkomst. Hij noemde de dieseldeal een geschenk aan Poetin, omdat Rusland de inkomsten uit olieverkoop direct kan gebruiken voor de oorlogsvoering tegen Oekraïne.
“Elke versoepeling van de sancties tegen Rusland zonder een duidelijke en duurzame de-escalatieovereenkomst, is een zwakte”, zei Zelensky. Volgens hem zal Rusland Amerika minder respecteren, langer doorvechten in Oekraïne en meer schade aan de wereld toebrengen.
Zelensky beschouwt de deal als schadelijk voor Oekraïne, de Verenigde Staten én de rest van de wereld.
Bidens importverbod van tafel
Met het sluiten van de zogeheten ‘dieseldeal’ vervalt het importverbod op Russische olieproducten dat Biden in 2022 instelde. Dat verbod was onderdeel van een breed pakket aan westerse sancties, bedoeld om Rusland economisch te straffen voor de invasie van Oekraïne.
Afgesproken is dat Rusland tot eind volgende maand 800.000 ton diesel levert. De Russische onderminister van Defensie Novak liet weten dat Rusland tegen het einde van het jaar zelfs 3 tot 3,5 miljoen ton per maand zou kunnen leveren.
Wat gebeurt er als de tanker aankomt in New York?
De komst van de Agioi Fanendes zal politiek gezien nauwlettend worden gevolgd, zeker met de tussentijdse verkiezingen op 3 november in aantocht. Trump rekent erop dat zichtbare actie op het gebied van brandstofprijzen kiezers gunstig stemt.
Of de diesel daadwerkelijk merkbaar effect heeft op de pompprijzen, blijft vooralsnog de vraag. Analisten en critici zijn er niet van overtuigd dat één lading, of zelfs de volledige beloofde hoeveelheid, het verschil maakt aan de pomp.
