De wereldwijde oliemarkt komt langzaam weer in balans. De export van ruwe olie uit de Golfregio neemt toe en de olieprijzen zijn flink gedaald. Ook aan de Nederlandse pomp merken automobilisten het verschil: benzine is een stuk goedkoper geworden dan enkele weken geleden.
Dat blijkt uit een rapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA). In september en oktober was er voor het eerst in lange tijd weer een overschot aan ruwe olie op de wereldmarkt. Daarvoor was er juist sprake van een tekort.
De olie-export uit de Golfregio staat momenteel op 74 procent van het niveau van vóór de Iran-oorlog, die eind februari uitbrak. Steeds meer olietankers varen opnieuw door de Straat van Hormuz, al is de situatie daar nog niet volledig gestabiliseerd.
Wat speelt er?
- In september was er een overschot van 600.000 vaten olie per dag. In oktober liep dat op tot bijna 2 miljoen vaten per dag.
- De prijs van een vat Brent-olie daalde van 117 dollar eind oktober naar 96 dollar nu.
- De adviesprijs voor Euro95 aan de Nederlandse pomp is gedaald van 2,73 euro naar 2,41 euro per liter.
- De adviesprijs voor diesel ligt nu op bijna 2,52 euro, tegenover een recordprijs van 2,82 euro op 19 september.
- Het IEA verwacht dat de vraag naar olie tot eind 2026 blijft dalen, maar vanaf januari weer aantrekt.
Van tekort naar overschot: hoe is dat mogelijk?
De omslag op de oliemarkt is opvallend snel gegaan. Waar er in de zomer nog een duidelijk tekort was door de verstoorde export uit de Golfregio, is die situatie in het najaar gekanteld.
De toegenomen doorvoer via de Straat van Hormuz speelt daarbij een grote rol. Meer olietankers kunnen de route weer veilig afleggen, waardoor het aanbod op de wereldmarkt stijgt.
Daarnaast geeft de hoop op diplomatieke oplossingen de markt vertrouwen. Gesprekken over een einde aan het geweld in de regio drukken de prijs extra omlaag.
Minder autorijden door hoge brandstofprijzen
Niet alleen het toegenomen aanbod zorgt voor lagere prijzen. Ook de vraag naar olie is de afgelopen maanden gedaald. Mensen zijn minder gaan autorijden door de hoge brandstofkosten, wat het verbruik merkbaar heeft teruggebracht.
Het IEA verwacht dat die lagere vraag aanhoudt tot het einde van 2026. Gemiddeld daalt de wereldwijde vraag naar olie met 2,7 miljoen vaten per dag in deze periode.
De reden is dat de brandstofprijzen ondanks de daling nog steeds hoger liggen dan voor het uitbreken van de oorlog. Vóór het conflict lag de prijs voor een vat Brent-olie rond de 73 dollar.
Recordprijzen aan de pomp voorbij
Nederlandse automobilisten merken de daling concreet aan de pomp. Consumentenvoordeelplatform UnitedConsumers meldt dat de adviesprijs voor Euro95 nu 2,41 euro per liter bedraagt.
Het absolute record lag op 2,73 euro per liter, bereikt op 10 oktober. Dat is inmiddels ruim dertig cent minder dan de huidige prijs.
Ook diesel is goedkoper geworden. De huidige adviesprijs van bijna 2,52 euro ligt dertig cent onder het record van 2,82 euro dat op 19 september werd neergezet.
Olie-export nog niet terug op oud niveau
Ondanks de positieve ontwikkelingen benadrukt het IEA dat de situatie nog kwetsbaar is. De export uit de Golfregio staat op 74 procent van het niveau van vóór de oorlog. Dat betekent dat er nog steeds een aanzienlijk gat zit ten opzichte van de situatie van voor februari.
Zolang de rust in de regio niet volledig is teruggekeerd, blijft de markt gevoelig voor nieuwe verstoringen. Het IEA houdt de situatie nauwlettend in de gaten.
Herstel verwacht vanaf januari
Het IEA verwacht dat de vraag naar olie vanaf januari 2027 weer zal stijgen. Dat heeft te maken met de seizoensgebonden vraag en een verwacht herstel van het reisverkeer als de brandstofprijzen verder dalen.
De grote vraag is of de export uit de Golfregio tegen die tijd ook verder hersteld is. Als het aanbod gelijke tred houdt met de stijgende vraag, kunnen extreme prijsstijgingen zoals die in 2026 mogelijk voorkomen worden.
