De Duitse coalitie heeft een akkoord bereikt over de nieuwe bondspresident: Ilse Aigner van de CSU wordt voorgedragen als kandidaat. De voordracht wordt maandag formeel bekendgemaakt, maar lekte vrijdag al uit via vrijwel alle grote Duitse media. Als Aigner wordt gekozen, is ze de eerste vrouw die het hoogste ambt in Duitsland bekleedt.
Aigner kon al langer rekenen op steun van de CSU en de SPD. Bondskanselier Friedrich Merz (CDU) hield haar voordracht tot nu toe echter tegen. Nu heeft ook hij zich achter haar geschaard.
De 61-jarige Aigner is vooral in Beieren een bekende naam. Ze is al acht jaar voorzitter van het Beierse parlement en was eerder minister van Landbouw in twee kabinetten van bondskanselier Merkel. Aigner hoort tot de centrumflank van de CSU en heeft nog niet persoonlijk gereageerd op de voordracht.
Wat moet je weten over deze voordracht?
- Eerste vrouw: Als Aigner wordt gekozen, is ze de eerste vrouwelijke bondspresident in de Duitse geschiedenis.
- Ceremoniële functie: Het presidentschap is grotendeels ceremonieel. De echte politieke macht ligt bij de bondskanselier.
- CSU-kandidaat: Omdat huidig president Steinmeier (SPD) na twee termijnen vertrekt, zijn de christendemocraten nu aan de beurt.
- Steun uit brede hoek: Zowel Oost-Duitse CDU-afdelingen als de SPD en de Groenen spraken steun uit voor Aigner.
- Verkiezing in januari: De stemming is in januari 2026, waarna ze in maart officieel aantreedt.
Een ongewone politieke aanloop
De weg naar de voordracht was allesbehalve rechtlijnig. CSU-leider Markus Söder liet de naam van Aigner al dit voorjaar vallen. Dat verraste velen, want Aigner geldt intern als een tegenstander van Söder. In de Berlijnse politieke wereld geldt namelijk de ongeschreven wet: wie als eerste wordt genoemd, wordt het uiteindelijk niet.
Maar Söder bleek serieus. Maandenlang bleef Aigner de enige naam die serieus de ronde deed, en Söder prees haar voortdurend. “Ze heeft zich bewezen als een verbindende en menselijke figuur met veel politieke ervaring”, zei de Beierse premier over haar.
Merz hield lang de boot af
Bondskanselier Merz bleef opvallend terughoudend. Hij stelde keer op keer dat de CDU vroeg of laat met een eigen kandidaat zou komen. Mogelijk speelde een intern machtsspel mee: de kleinere CSU dient doorgaans ondergeschikt te zijn aan de grotere CDU. Concrete bezwaren tegen Aigner noemde Merz echter nooit.
Wel legde Merz zich vast op één voorwaarde: de volgende bondspresident moest een vrouw zijn. Dat bleek een beperkende factor. Alle zestien CDU-deelstaatfracties worden door mannen geleid, net als de meeste belangrijkste ministeries. Op twee na zijn alle huidige en voorgaande CDU-deelstaatpremiers man.
De proefballon die niet opsteeg
Als tegenwicht voor Aigner brachten Duitse kranten de naam van Ines Claus in de speculaties. Claus is CDU-fractievoorzitter in Hessen, maar bekleedde nog nooit een politiek ambt op nationaal niveau. “Ines wie?” kopten meerdere media. De Frankfurter Allgemeine Zeitung concludeerde droogjes: “Die proefballon steeg niet echt hoog op.”
Söder als de eigenlijke winnaar
Met de voordracht van Aigner is de droom van Söder om ooit bondskanselier te worden definitief voorbij. Hij probeerde dat al tweemaal, tevergeefs. Maar door Aigner succesvol door te drukken, heeft hij zich wel bewezen als een machtige speler achter de schermen.
Söder bepaalde de keuze, het politieke midden schaarde zich achter hem en Merz had het nakijken. Het laat opnieuw zien hoe kwetsbaar de positie van de bondskanselier inmiddels is. Zijn naam valt regelmatig als iemand die mogelijk vervangen zou moeten worden.
Wat doet een bondspresident eigenlijk?
De bondspresident heeft in Duitsland een grotendeels ceremoniële rol. Het ondertekenen van wetten en het benoemen van ministers is formeel zijn of haar taak, maar in de praktijk een formaliteit. Alleen in uitzonderlijke omstandigheden bemoeit de president zich met de dagelijkse politiek.
Dat gebeurde onlangs nog wel, toen huidig president Frank-Walter Steinmeier tussenbeide kwam bij een conflict tussen de coalitiepartijen. Als bondspresident vertegenwoordigt Aigner Duitsland internationaal bij staatsbezoeken, conferenties en herdenkingen. Bovendien geldt de president als staatsrechtelijk geweten van het land.
In de lopende discussie over een mogelijk verbod op de AfD kan Aigner daarom een sturende en cruciale rol spelen. Dat maakt de functie ondanks haar ceremoniële karakter toch politiek relevant.
Wat gebeurt er nu?
Maandag wordt de voordracht van Aigner formeel bekendgemaakt. In januari 2026 vindt de stemming plaats, waarna ze in maart aantreedt. Aigner zal dan ook verhuizen van München naar Berlijn.
Als eerste vrouw in het ambt gaat er een duidelijk symbolisch signaal van haar aantreden uit, ook al blijft de functie zelf beperkt in directe macht. De vraag is nu hoe zij invulling geeft aan haar rol als gezicht van Duitsland, zowel binnen de landsgrenzen als daarbuiten.
