De Turkse oud-minister Fatma Betül Sayan Kaya is aangehouden in een onderzoek naar koersmanipulatie. Ze wordt verdacht van het overtreden van de kapitaalmarktwet en lidmaatschap van een criminele organisatie. Kaya was jarenlang minister van Familiezaken en vicevoorzitter van de regerende AK-partij van president Erdogan.
Haar man Ilyas Kaya is na negen uur verhoor onder gerechtelijk toezicht vrijgelaten, maar mag het land niet verlaten. Het echtpaar ontkent alle beschuldigingen en zegt onschuldig te zijn.
In Nederland is Kaya nog bekend van een diplomatiek incident in 2017, toen ze door agenten uit Rotterdam werd verwijderd. Dat leidde destijds tot een grote rel tussen Den Haag en Ankara.
Wat speelt er?
- Kaya is aangehouden op verdenking van koersmanipulatie en lidmaatschap van een criminele organisatie.
- Haar man is vrijgelaten maar heeft een uitreisverbod gekregen.
- Een oppositiewoordvoerder beschuldigde het echtpaar van het op dubieuze wijze verdienen van 38 miljoen euro via aandelenverkoop.
- Het schandaal trof 455.000 Turkse spaarders, van wie velen hun spaargeld verloren.
- Kaya stapte in september 2026 op als vicevoorzitter van de AK-partij.
- Voor gedupeerden is een terugbetalingsregeling opgezet.
Verdacht van handelen met voorkennis
Het Openbaar Ministerie stelt dat Kaya beschikte over niet-openbare informatie die de waarde van bepaalde beleggingen kon beïnvloeden. Ze zou de aandelen in april hebben gekocht en ze op 16 september hebben overgedragen. Dat is precies één dag voor het besluit van de Turkse toezichthouder om de betreffende beleggingsfondsen op te heffen.
In september beschuldigde een woordvoerder van de oppositiepartij het echtpaar er al van op dubieuze wijze ongeveer 38 miljoen euro te hebben verdiend via de verkoop van die aandelen.
Groot beursschandaal treft honderdduizenden spaarders
De arrestatie van Kaya hangt samen met een groter beursschandaal dat Turkije eerder in 2026 opschokte. De Turkse financiële toezichthouder SPK besloot 131 beleggingsfondsen op te heffen, beheerd door zeven vermogensbeheerders. Sommige van die beheerders konden beleggers niet meer terugbetalen.
In totaal waren 455.000 Turkse spaarders betrokken bij de fondsen. Velen verloren hun spaargeld, terwijl anderen tientallen miljoenen dollars winst opstrekten. In de Turkse media wordt het schandaal vergeleken met een piramidespel, een illegale constructie waarbij nieuw ingelegde middelen worden gebruikt om eerdere beleggers uit te betalen.
Waarom belegden zoveel mensen in deze fondsen?
De Turkse lira verloor de afgelopen jaren sterk aan waarde en de inflatie liep hoog op. Veel burgers stapten daardoor in beleggingsfondsen in de hoop de waarde van hun spaargeld te beschermen. Dat maakte hen kwetsbaar voor dit soort risicovolle constructies.
Voor gedupeerde beleggers is inmiddels een compensatieregeling opgezet. Beleggingen onder 1 miljoen Turkse lira, omgerekend zo’n 18.000 euro, worden volledig terugbetaald. Voor grotere bedragen geldt voorlopig een maximum van 1 miljoen Turkse lira.
Kaya stapte op na politieke druk
Kaya was vicevoorzitter van de AK-partij, de partij van president Recep Tayyip Erdogan. Nadat haar naam opdook in het schandaal, trad ze in september af. Het schandaal leidde niet alleen tot kritiek van de oppositie, maar ook vanuit de eigen achterban van de partij.
Oppositieleider Özgür Özel van de Nieuwe Partij zei dat het niet alleen gaat over individuele fraudeurs. “Dit gaat ook over politieke connecties en falend toezicht”, aldus Özel. Erdogan reageerde op de zaak tijdens zijn terugvlucht vanuit Zuid-Korea. “Mensen van wie je het nooit zou verwachten zijn bij deze zaak betrokken geraakt”, zei hij, en voegde toe dat de rechterlijke macht de nodige maatregelen heeft getroffen.
Kaya al eerder internationaal nieuws door incident in Rotterdam
In Nederland is de naam Kaya onlosmakelijk verbonden met een diplomatiek incident uit 2017. Destijds wilde ze als minister van Familiezaken in Rotterdam een toespraak houden over een grondwetreferendum in Turkije. De Nederlandse autoriteiten gaven haar geen toestemming en lieten haar auto tegenhouden.
Kaya weigerde aanvankelijk te vertrekken. Uiteindelijk werd een kraanwagen ingezet om haar voertuig weg te slepen. Ze stapte tierend uit en werd in een andere auto afgevoerd. Bij het Turkse consulaat in Rotterdam braken rellen uit tussen de Mobiele Eenheid en demonstranten. Turkije reageerde woest op zowel de behandeling van Kaya als het politieoptreden, wat leidde tot een grote diplomatieke crisis tussen Den Haag en Ankara.
Sindsdien werd Kaya door Nederland tot ongewenst vreemdeling verklaard.
Hoe verloopt het onderzoek verder?
Het is nog onduidelijk wanneer de rechtszaak tegen Kaya van start gaat. De verhoren duurden in totaal negen uur. Zowel zij als haar man blijft bij zijn standpunt: ze zijn onschuldig.
Het schandaal heeft in Turkije brede politieke gevolgen. De vraag is nu of het onderzoek ook andere politieke figuren in de problemen zal brengen.
