Het natuurgebied De Zeezuiper, ten oosten van Bergen op Zoom, is voor het eerst in meer dan zeven eeuwen volledig drooggevallen. De extreme droogte van deze zomer heeft het grote moeras leeggezogen, met massale vissterfte tot gevolg. Boswachter Erik de Jonge spreekt van een historische situatie die hij nog nooit eerder heeft meegemaakt.
“Dat is sinds 1300 niet meer gebeurd”, zegt De Jonge tegen Omroep Brabant. De grond in het gebied, waar in de Middeleeuwen turf werd gewonnen, is kurkdroog. Dat is uitzonderlijk voor een moeras dat normaal gesproken afhankelijk is van grote hoeveelheden water.
De gevolgen zijn direct zichtbaar: dode vissen liggen op de drooggevallen bodem en de natuur rondom vertoont tekenen van ernstige stress. De boswachter schrikt zich, naar eigen zeggen, rot.
Wat speelt er in De Zeezuiper?
- Het moeras ligt voor het eerst sinds 1300 volledig droog.
- Grote hoeveelheden vissen zijn dood aangetroffen op de droge bodem.
- Bomen laten nu al hun bladeren vallen, weken eerder dan normaal.
- Tussen de 60 en 80 procent van de heide in het gebied is verdord.
- Sinds de jaren zeventig daalt het waterpeil in het natuurgebied al gestaag.
Ergste droogte in tien jaar
De Zeezuiper heeft de afgelopen tien jaar meerdere droge zomers doorstaan, maar die van 2026 is van een andere orde. “Deze slaat alles”, zegt De Jonge. De recente regenbuien hebben nauwelijks geholpen. “We komen nog honderdens millimeters water tekort. Deze droogte dendert nog wel een tijdje door.”
Het herstel van een moeras vergt enorme hoeveelheden water, en het is volgens de boswachter onzeker of dat de komende maanden beschikbaar komt. “Het is de vraag of dat de komende maanden gaat vallen.”
Groot verlies voor het klimaat
Moerassen spelen een cruciale rol in de opslag van CO2. De Jonge benadrukt dat het droogvallen van De Zeezuiper dan ook gevolgen heeft die verder reiken dan het gebied zelf. “Zo’n moeras is heel belangrijk voor het vastleggen van CO2. Een moeras houdt zelfs meer CO2 vast dan een bos.”
Het verlies van die CO2-opslagcapaciteit heeft directe negatieve effecten op het klimaat, waarschuwt hij. Een drooggevallen moeras stoot bovendien opgeslagen koolstof juist uit, wat het probleem verder vergroot.
Bomen in herfststemming midden in de zomer
Wie door De Zeezuiper loopt, waant zich al in oktober. De bodem ligt bezaaid met bladeren, terwijl dat normaal gesproken pas vanaf september gebeurt. “Het lijkt wel herfst. Dat is puur een reactie op de droogte. Hittestress”, aldus De Jonge.
Berken, beuken en esdoorns sterven massaal af. Ook eikels hangen uitgedroogd aan de bomen, iets wat de boswachter eerder niet in die mate heeft gezien.
Heide verdort als nooit tevoren
Ook de heide, bekend als een taaie en droogtebestendige plant, heeft het zwaar te verduren. In plaats van de karakteristieke paarse bloemen zijn bruine, dorre struiken de norm geworden. Volgens de boswachter is 60 tot 80 procent van de heide in het gebied verdord.
“Zelfs een taaie plant als heide, die op schrale grond in de volle zon groeit, kan deze droogte niet aan”, zegt De Jonge. Dat zegt veel over de ernst van de situatie in het natuurgebied.
Hoe nu verder voor De Zeezuiper?
De komende maanden zijn cruciaal voor het voortbestaan van het moeras. Voldoende neerslag is noodzakelijk, maar of die er tijdig komt is hoogst onzeker. Herstel van een moeras zoals De Zeezuiper vergt bovendien jaren, niet weken.
De situatie roept bredere vragen op over de staat van Nederlandse natuurgebieden bij aanhoudende droogte. Het is afwachten of het gebied de schade van deze uitzonderlijke zomer te boven kan komen.
