Een ernstige droogte in Indonesië heeft een bijzonder en pijnlijk schouwspel blootgelegd. In de provincie Lebak, zo’n drie uur rijden ten westen van Jakarta, is een voormalig dorp weer zichtbaar geworden dat vijf jaar geleden onder water verdween. Het Karian Reservoir is zo sterk opgedroogd dat de ruïnes van het dorp Somang ineens weer uit de modder omhoogsteken.
Het bizarre beeld trekt inmiddels toeristen en oud-bewoners van heinde en verre. Voor velen is het een confronterende blik op wat klimaatverandering betekent voor gewone mensen in Zuidoost-Azië.
De droogte in Indonesië is onderdeel van een breder patroon van extreme weersomstandigheden in de regio, dat experts koppelen aan de zogenoemde Super El Niño.
Wat speelt er?
- 154.000 hotspots zijn dit jaar al ontdekt door bosbranden in Indonesië.
- Zo’n 50.000 hectare bos op West-Kalimantan is al verwoest, orang-oetans moesten worden geëvacueerd.
- De rook veroorzaakt gezondheidsproblemen tot ver over de grens in Maleisië.
- Het Karian Reservoir is met circa vijf procent gekrompen. Dat is voorlopig nog voldoende, maar de komende maanden vormen een groot risico.
- De Super El Niño kan het droge seizoen langer laten aanhouden dan normaal.
- Ook Myanmar, Cambodja en de Filipijnen worden getroffen door extreme weersgebeurtenissen.
Dorp Somang: van waterbodem naar bedevaartsoord
Vijf jaar geleden werden zo’n 5.000 inwoners van Somang gedwongen te vertrekken. Het dorp moest plaatsmaken voor het Karian Reservoir, een waterbassin van 315 miljoen liter dat Jakarta en de omgeving voorziet van water voor irrigatie en industrie.
Nu het reservoir door de aanhoudende droogte drastisch is geslonken, komen de skeletten van de voormalige gebouwen weer boven. Gebroken muren, funderingen en stukken van straten zijn zichtbaar in de drooggevallen bedding.
Het dorp trekt steeds meer bezoekers. Toeristen komen af op foto’s die viraal gingen op sociale media. Oud-bewoners reizen er naartoe om een laatste blik te werpen op wat er ooit van hun thuis overblijft.
‘Een pijnlijke droom’: oud-bewoner keert terug
Aang beheert een bamboe veerpontje dat normaal gesproken omwonenden van de ene oever naar de andere brengt. Tegenwoordig vervoert hij er ook veel mensen naartoe die zijn voormalige dorp willen zien. “Maar tegenwoordig komen er ook veel mensen van buitenaf om mijn oude dorpje te bekijken”, zegt hij.
Toen Aang zijn vroegere woning betrad, werd de confrontatie met het verleden bijna ondraaglijk. “In dit kamertje sliepen we met z’n zessen”, zegt hij, wijzend naar vier gebroken stukken muur die ooit zijn slaapkamer vormden. “We hebben hier zoveel gelachen met zijn allen. Daar word ik nu heel verdrietig van.”
Vroeger liep er een klein riviertje langs het dorp, waardoor bewoners eenvoudig aan water konden komen. Na de gedwongen verhuizing wonen ze in een gebied waar water veel moeilijker te verkrijgen is. “Maar door de toeristen verdien ik nu wat extra geld om water te kopen”, zegt Aang.
Een toevallige ontmoeting op het pontje
Een van de passagiers op het veerpontje hoorde van het dorp via sociale media. Hij had die ochtend een bruiloft bijgewoond en maakte op de terugweg een omweg om Somang te zien. “Het is zo vreemd om dit te zien”, zegt hij. Een gevoel dat vrijwel iedereen ter plekke lijkt te delen.
Reservoir voorlopig nog op peil, maar zorgen groeien
Indonesische autoriteiten laten weten dat het Karian Reservoir voorlopig nog voldoende water bevat voor de toevoer naar Jakarta. De vijf procent krimp is op dit moment nog beheersbaar.
Toch groeit de bezorgdheid met de dag. Indonesië zit midden in het droge seizoen, en door de Super El Niño kan dat seizoen langer aanhouden dan gebruikelijk. Als het reservoir verder droogvalt, dreigen grote problemen met de watervoorziening voor miljoenen mensen in de regio.
Super El Niño treft heel Zuidoost-Azië
De situatie in Indonesië staat niet op zichzelf. Het gehele Zuidoost-Aziatische continent kampt in 2026 met zware weersextremen. Myanmar en Cambodja worden geteisterd door ernstige overstromingen. De Filipijnen kregen in één week tijd drie orkanen te verwerken.
Klimaatwetenschappers wijzen op de Super El Niño als belangrijke oorzaak van deze extreme patronen. Dat weerfenomeen versterkt de bestaande seizoensgebonden weersomstandigheden en maakt ze grilliger en intensiever.
Somang als symbool van wat klimaatverandering achterlaat
Wandelend door de ruïnes van Somang zie je wat er overblijft als water verdwijnt en mensen moeten wijken voor infrastructuur. De uitgedroogde gebouwen zijn inmiddels een onbedoeld monument geworden voor verlies, verplaatsing en klimaatverandering tegelijk.
Voor Aang vat één zin het allemaal samen. “Het is een soort droom. Een pijnlijke droom”, zegt hij. “Ik zie nu herinneringen die me ooit ontnomen zijn.”
De grote vraag is nu of het reservoir deze droge periode overleeft zonder dat de watertoevoer naar Jakarta in gevaar komt. Als het droge seizoen aanhoudt, dreigt Somang niet alleen een symbool te zijn van het verleden, maar ook een voorbode van grotere problemen.
