De Amerikaanse president Donald Trump heeft opnieuw felle kritiek geuit op de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Volgens Trump is het tijd dat Oekraïne een nieuwe leider krijgt, iemand die in staat is om een vredesdeal met Rusland te sluiten. Dat zei Trump in een gesprek met de Amerikaanse pers.
De aanval op Zelensky komt op een opvallend moment. Een dag eerder maakte Trump bekend dat de Verenigde Staten olie en diesel uit Rusland gaan importeren. Kort daarna viel Oekraïne de haven van Rostov aan de Don aan, een cruciale haven voor de Russische dieselexport.
Trump heeft Oekraïne al vaker gevraagd te stoppen met aanvallen op Russische olieraffinaderijen. De aanval op Rostov legt de spanningen tussen Washington en Kyiv opnieuw bloot.
Wat speelt er precies?
- Trump zegt dat Zelensky “om de een of andere reden nooit een deal sluit” en pleit voor een nieuwe Oekraïense leider.
- De VS kondigt een importdeal aan voor Russische olie en diesel, vlak waarna Oekraïne een Russische haven aanvalt.
- De Oekraïense grondwet verbiedt verkiezingen in oorlogstijd, maar Trump gaat daar aan voorbij.
- Een meerderheid van de Oekraïense bevolking vindt dat verkiezingen pas na de oorlog kunnen plaatsvinden.
- Hogere brandstofprijzen in de VS zetten Trump onder politieke druk richting de tussentijdse verkiezingen.
Trump: ‘Oorlog was nooit begonnen als ik president was geweest’
Tegenover de pers beweerde Trump dat Zelensky onvoldoende heeft gedaan om de oorlog te beëindigen. “Het moet iemand zijn die een deal kan maken, iets dat Zelensky om de een of andere reden nooit doet”, aldus Trump.
De president ging verder en claimde dat de oorlog in Oekraïne nooit was uitgebroken als hij destijds aan de macht was geweest. “Het is begonnen dankzij incompetentie”, zei hij.
Grondwet staat verkiezingen niet toe in oorlogstijd
Trumps oproep om nieuwe verkiezingen in Oekraïne te houden, botst met de Oekraïense grondwet. Daarin staat expliciet dat er geen verkiezingen mogen plaatsvinden zolang het land in oorlog is.
Het is niet de eerste keer dat Trump dit onderwerp aansnijdt. In december beweerde hij al dat de Oekraïense regering “de oorlog gebruikt om geen verkiezingen te houden”. Daarmee sluit hij aan bij een redenering die ook de Russische president Vladimir Poetin hanteert. Poetin stelt al langer dat Zelensky’s legitimiteit is vervallen, omdat zijn ambtstermijn in 2024 verliep.
Ook vanuit Oekraïne zelf klinken soms stemmen voor verkiezingen, maar de praktische en juridische bezwaren zijn groot. Uit peilingen blijkt bovendien dat een meerderheid van de Oekraïense bevolking vindt dat verkiezingen pas na de oorlog aan de orde zijn.
Oekraïne wil niet stoppen met aanvallen op Russische olie-industrie
Kyiv houdt vast aan de strategie om de Russische olie-industrie te treffen. Volgens Oekraïne is dat een effectieve manier om de Russische economie en daarmee de oorlogskas te raken.
President Zelensky heeft laten weten alleen bereid te zijn te stoppen met aanvallen op de oliesector als Rusland zijn luchtaanvallen op Oekraïne stopt. Dat standpunt botst rechtstreeks met de wensen van Washington.
Stijgende brandstofprijzen zetten Trump onder druk
De dieselprijzen in de VS zijn sinds het begin van de oorlog verdubbeld. Veel Amerikanen houden de regering-Trump daarvoor verantwoordelijk. Dat is zichtbaar in de peilingen voor de tussentijdse verkiezingen, die begin november 2026 plaatsvinden.
Die verkiezingen zijn van groot belang voor Trump. Hij wil de Republikeinse meerderheid in het Congres behouden. De hoge brandstofprijzen vormen daarin een politiek gevoelig punt.
Herinnering aan ruzie in het Witte Huis
Trumps uitspraken doen denken aan de roemruchte ontmoeting eerder dit jaar tussen Trump, vicepresident JD Vance en Zelensky in het Witte Huis. Die bijeenkomst, bedoeld om een principeakkoord te tekenen over de wederopbouw van Oekraïne en de winning van grondstoffen, liep volledig uit de hand.
Zelensky werd tijdens dat gesprek door de Amerikanen verweten “respectloos” te zijn. Trump zei uiteindelijk botweg: “Of u sluit een deal, of we trekken onze handen ervan af.” De Oekraïense president vertrok die dag zonder zijn handtekening te hebben gezet.
Wat gebeurt er nu?
De verhouding tussen Washington en Kyiv staat opnieuw ernstig onder druk. Met de tussentijdse verkiezingen in zicht heeft Trump er belang bij snel resultaat te boeken, maar Oekraïne toont geen tekenen van toegeven aan de Amerikaanse druk.
Of Trumps openlijke oproep voor een nieuwe Oekraïense leider verdere gevolgen heeft voor de diplomatieke betrekkingen, is nog onduidelijk. Zelensky heeft vooralsnog niet publiekelijk gereageerd op de meest recente uitspraken.
