Curaçao gaat samenwerken met El Salvador op het gebied van justitie en veiligheid. De ministers van Justitie van beide landen ondertekenden in 2026 een intentieverklaring. De samenwerking wekt internationaal weerstand, omdat president Nayib Bukele van El Salvador zwaar onder vuur ligt vanwege mensenrechtenschendingen.
De twee landen willen kennis uitwisselen, justitiële instellingen versterken en gezamenlijk criminaliteit bestrijden. Amnesty International noemt de stap “zeer zorgelijk” en wijst op massale arrestaties, marteling en sterfgevallen in Salvadoraanse gevangenissen.
Ook in Nederland roept de samenwerking vragen op. Curaçao is een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden, maar buitenlandse betrekkingen zijn officieel een Koninkrijksaangelegenheid.
Wat speelt er?
- De ministers van Justitie van Curaçao en El Salvador tekenden een intentieverklaring voor justitiële samenwerking.
- El Salvador staat internationaal onder zware kritiek vanwege mensenrechtenschendingen onder president Bukele.
- Amnesty International waarschuwde eerder in 2026 voor mogelijke misdrijven tegen de menselijkheid in El Salvador.
- Kinderen vanaf 12 jaar kunnen in El Salvador inmiddels worden veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf.
- Nederland zegt geen betrokkenheid te hebben gehad bij de samenwerking, maar experts twijfelen of Curaçao hier niet te ver gaat.
Harde misdaadbestrijding onder Bukele trekt aandacht van Curaçao
Sinds 2022 voert president Bukele een ijzerharde strijd tegen bendecriminaliteit, onder een noodtoestand. Meer dan 90.000 mensen zijn sindsdien opgepakt en vastgezet. Het aantal moorden in El Salvador is fors gedaald.
Mensenrechtenorganisaties waarschuwen echter dat veel mensen zonder eerlijk proces worden vastgehouden. In april werden bovendien wetswijzigingen doorgevoerd waardoor kinderen vanaf 12 jaar voor ernstige misdrijven levenslang kunnen krijgen.
Curaçao kijkt vooral naar de resultaten. Het eiland kampt zelf met ernstig crimineel geweld: schietpartijen, wapenbezit en internationale criminele netwerken zetten de veiligheid dagelijks onder druk. Curaçao ziet hoe El Salvador gewelddadige bendes heeft teruggedrongen en inmiddels ook militairen inzet in Haïti.
Amnesty International: “Ik kan me niet voorstellen dat je hiervan wilt leren”
Dagmar Oudshoorn, directeur van Amnesty International Nederland, is scherp in haar oordeel. “El Salvador is zeer problematisch”, zegt ze. “Er is veel internationale kritiek vanwege massale arrestaties, marteling, gedwongen verdwijningen en sterfgevallen in gevangenissen. Het is een combinatie van wat optelt tot mogelijke misdrijven tegen de menselijkheid.”
Ze begrijpt de keuze van Curaçao niet. “Ik kan me niet voorstellen dat je wilt leren van een land dat deze vorm van mensenrechtenschendingen begaat.”
Amnesty doet al since 2018 onderzoek naar de behandeling van mensen die bescherming zoeken op Curaçao. Volgens Oudshoorn weigert de Curaçaose minister van Justitie met de organisatie in gesprek te gaan. Ook kreeg Amnesty tijdens een recent bezoek geen toegang tot de vreemdelingendetentie. “Ook lokale ngo’s wil hij niet spreken. En dan de samenwerking aangaan met iemand die ngo’s het werk onmogelijk maakt, is extra zorgelijk.”
Experts: Curaçao gaat mogelijk te ver
De samenwerking raakt ook aan de staatsrechtelijke verhoudingen binnen het Koninkrijk. Emeritus hoogleraar Gert Oostindie, gespecialiseerd in koloniale en postkoloniale geschiedenis, noemt de stap opmerkelijk. “Buitenlandse betrekkingen behoren tot het Koninkrijk en in de praktijk heeft Nederland daarover het laatste woord.”
Volgens Oostindie past de stap wel in een patroon. “Het past in wat Curaçao voortdurend probeert te doen: laten zien dat ze dingen zonder Nederland kunnen.” Maar hij benadrukt dat justitiële samenwerking verder gaat dan eerdere internationale contacten, zoals op het gebied van toerisme. “Dit is minder onschuldig.”
Oostindie wijst erop dat eventuele bindende internationale afspraken niet alleen Curaçao raken, maar het hele Koninkrijk. “Het is de vraag of Curaçao hier niet te ver gaat, door zelfstandig afspraken te maken.”
Nederland: “Geen betrokkenheid gehad”
Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag houdt afstand. “Justitie en justitiesamenwerking is een autonome aangelegenheid van Curaçao”, zegt een woordvoerder. “Wij hebben hier vanuit Buitenlandse Zaken dus ook geen betrokkenheid bij gehad.”
Oudshoorn vindt dat antwoord onbevredigend. “Ik ben in ieder geval zeer benieuwd wat Nederland hiervan vindt. Want feitelijk gezien zit het buitenlandbeleid bij Nederland.”
Minister Hato benadrukt grenzen aan samenwerking
Minister van Justitie Shalten Hato van Curaçao benadrukt dat de samenwerking plaatsvindt binnen de wet en met respect voor fundamentele rechten. Voorlopig gaat het om kennisuitwisseling en trainingen. Concrete afspraken over de inzet van Salvadoraanse opsporingsmethoden zijn er nog niet.
Dat Curaçao anders aankijkt tegen El Salvador dan Nederland, is ook op het eiland zelf zichtbaar. Eerder tijdens de Venezolaanse migratiecrisis stonden veiligheidsoverwegingen al boven mensenrechtenkritiek. Mensenrechtenorganisaties bekritiseerden toen de detentie en uitzetting van Venezolanen, terwijl de Curaçaose overheid de nadruk legde op grensbewaking.
Wat gebeurt er nu?
De intentieverklaring is een eerste stap, geen bindend verdrag. De komende tijd moet duidelijk worden welke concrete vormen de samenwerking aanneemt. De vraag is of Nederland alsnog een standpunt inneemt, zeker nu experts vraagtekens zetten bij de staatsrechtelijke houdbaarheid van de afspraken.
Amnesty International roept zowel Curaçao als Nederland op om de mensenrechtensituatie in El Salvador serieus te nemen voordat verdere stappen worden gezet.
