Op het Sovjet Ereveld in Leusden werken specialisten aan het verwijderen van rode verf van zo’n 150 bekladde graven. De klus blijkt veel lastiger dan gedacht: de verf is diep in de poreuze grafstenen getrokken. De begraafplaats is voorlopig gesloten voor bezoekers.
In de nacht van donderdag op vrijdag werden ongeveer een kwart van de graven beklad met leuzen gericht tegen de Russische en Oekraïense president. Ook stonden er teksten als “fuck communism” en “white power” op de stenen.
De politie doet onderzoek naar de daders. Er zijn nog geen aanhoudingen verricht.
- Zo’n 150 graven op het Sovjet Ereveld in Leusden zijn beklad met rode verf.
- De verf is in de poreuze grafstenen getrokken, wat de schoonmaak ernstig bemoeilijkt.
- Op de gedenkzuil staat de afkorting “NS/WP”, een slogan die wordt gebruikt door witte supremacistische en neonazistische groeperingen.
- De begraafplaats is tijdelijk gesloten zodat specialisten ongestoord kunnen werken.
- Nabestaanden van de oorlogsslachtoffers zijn door de stichting op de hoogte gebracht.
- Er zijn nog geen verdachten aangehouden. De politie onderzoekt de zaak.
Verf in de stenen getrokken
Remco Reiding, directeur van de Stichting Sovjet Ereveld, legt uit waarom het reinigen zo moeilijk gaat. “De grafstenen zijn grotendeels poreus, dus de verf trekt in die stenen. Dat is best wel moeilijk te verwijderen”, zegt hij.
Reiding vreest dat de schade bij een deel van de stenen zichtbaar blijft, ook na de schoonmaak. Als dat het geval is, moeten nieuwe grafstenen worden besteld en geplaatst.
“Het is al erg genoeg dat de rust van de oorlogsslachtoffers verstoord is. Maar als de verf niet weg te krijgen is, betekent dat waarschijnlijk dat er nieuwe grafstenen moeten worden besteld en geplaatst. Dan wordt het een heel nare operatie”, aldus Reiding.
Mogelijk rechtsextremistische achtergrond
Volgens RTV Utrecht komt de afzender van de bekladdingen mogelijk uit rechtsextremistische hoek. Op de gedenkzuil is de afkorting “NS/WP” aangebracht, een slogan die wordt gebruikt door witte supremacistische en neonazistische groeperingen.
Naast die teksten stonden er ook leuzen op de stenen gericht tegen zowel de Russische president Poetin als de Oekraïense president Zelensky.
Nabestaanden geschokt door vandalisme
De stichting heeft nabestaanden van de omgekomen soldaten persoonlijk geïnformeerd over het vandalisme. Hun reacties zijn verdrietig en geschokt.
“Die vinden het verdrietig dat de rust van hun vader of opa is verstoord. Ze hebben natuurlijk vreselijke dingen meegemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog, liggen ver van huis begraven. Wij zetten ons in om de nagedachtenis levend te houden en dan gebeurt dit”, zegt Reiding.
De directeur benadrukt het belang van een waardige begraafplaats. “Dat zijn we denk ik verplicht aan die jongens die hier liggen en tegen nazi-Duitsland hebben gevochten.”
865 soldaten uit voormalige Sovjet-Unie begraven
Op het Sovjet Ereveld in Leusden liggen 865 oorlogsslachtoffers uit de voormalige Sovjet-Unie. Het gaat hoofdzakelijk om soldaten uit het Rode Leger die tijdens de Tweede Wereldoorlog op Europees grondgebied sneuvelden. Bij de begraafplaats is ook een museum gevestigd.
De stichting financiert met donaties identiteitsonderzoeken, herdenkingen en grafbezoeken van nabestaanden. Na de Russische invasie in Oekraïne liep het aantal donateurs terug, vertelde Reiding eerder aan de regionale omroep. Ook werden er enkele rondleidingen afgezegd.
Hij noemde dat destijds “van de zotte”. Volgens hem is het onredelijk om soldaten die tachtig jaar geleden zijn omgekomen, verantwoordelijk te houden voor wat naoorlogse politici doen.
Niet de eerste keer: ook in 2021 al vandalisme
Het is niet de eerste keer dat het Sovjet Ereveld doelwit is van vandalisme. In 2021 werd het oorlogsmonument op de begraafplaats ook beklad. Toen was de tekst “Fuck BLM” aangebracht op het monument, een verwijzing naar de antidiscriminatiebeweging Black Lives Matter.
Wat gebeurt er nu?
De specialisten werken door aan de reiniging van de grafstenen. Of alle verf volledig verwijderd kan worden, is nog onzeker. De stichting houdt rekening met het scenario dat een deel van de stenen vervangen moet worden.
De politie doet onderzoek naar de daders van de bekladdingen. Wanneer de begraafplaats weer opengaat voor bezoekers, is nog niet bekend.
