In Nederland is het aantal zelfdodingen in 2025 gedaald naar het laagste niveau in vijftien jaar tijd: 1758 mensen maakten een einde aan hun leven, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hoewel deze daling hoopvol nieuws is, luiden experts de noodklok over een zorgwekkende stijging van suïcide onder tieners en jonge vrouwen. Gemiddeld kozen vorig jaar bijna vijf mensen per dag voor zelfdoding.
Een daling om voorzichtig blij van te worden
Het totale aantal zelfdodingen in Nederland is gedaald van 1849 in 2024 naar 1758 in 2025. Daarmee bevindt het cijfer zich op het laagste punt in vijftien jaar. Deze daling is een positieve ontwikkeling waar experts met opluchting op reageren, al blijft de omvang van het probleem groot.
Renske Gilissen, hoofdonderzoeker bij 113 Zelfmoordpreventie en hoogleraar Suïcidepreventie aan de Universiteit Leiden, reageert verheugd maar genuanceerd. “De daling is hartstikke mooi nieuws, maar vijf per dag is nog altijd veel te veel,” stelt zij. Haar blijdschap over de algemene trend wordt getemperd door de ontwikkelingen binnen specifieke groepen.
De statistieken laten namelijk een tweeledig beeld zien: terwijl het totaalcijfer daalt, stijgt het aantal zelfdodingen onder jongeren juist. Dit vraagt om een gerichte aanpak die verder gaat dan het vieren van de algemene daling.
Zorgwekkende verdubbeling onder jonge vrouwen
Eén van de meest opvallende bevindingen uit het CBS-rapport is de forse toename van zelfdoding onder jonge vrouwen tussen de 10 en 20 jaar. Tussen 2000 en 2005 kozen gemiddeld 1,2 op de honderdduizend vrouwen in deze leeftijdsgroep voor zelfdoding. In de periode 2020–2025 verdubbelde dit naar 2,5 per honderdduizend vrouwen.
Volgens het CBS is de relatieve stijging in deze groep het grootst van alle leeftijdscategorieën. Dit maakt jonge vrouwen tot een bijzonder kwetsbare doelgroep die meer aandacht verdient in het preventiebeleid. De toename gaat bovendien gepaard met een stijging van het aantal suïcidepogingen onder tieners in het algemeen.
Gilissen benadrukt dat deze toename niet eenvoudig te verklaren valt: “Het is nooit één ding bij suïcidaliteit, het is altijd een opstapeling van meerdere factoren.” Ze noemt onder meer trauma, zelfbeschadiging en bij jonge mannen juist onverwacht gedrag als terugkerende thema’s.
De rol van sociale media onder de loep
Een factor die steeds vaker terugkomt in de discussie over suïcide onder jongeren, is het gebruik van sociale media. Gilissen zegt zorgelijke signalen te ontvangen over de invloed van platforms op de mentale gezondheid van jongeren. Ze roept ouders op het gesprek aan te gaan.
“Het is ouders aan te raden het gesprek aan te gaan over wat jongeren op sociale media doen,” aldus de hoogleraar. Door open communicatie thuis kunnen risicovolle situaties eerder worden gesignaleerd. Dit is des te belangrijker omdat veel jongeren hun suïcidale gedachten niet openlijk uiten.
Factoren die bijdragen aan suïcide onder jongeren
Experts wijzen op een combinatie van oorzaken die de stijging onder jongeren kunnen verklaren. Geen van deze factoren staat op zichzelf, maar samen vormen ze een gevaarlijk samenspel van risico’s:
- Bestaand trauma en een voorgeschiedenis van zelfbeschadiging
- Sociale isolatie en terugtrekgedrag, met name bij jonge mannen
- Negatieve invloed van sociale media op zelfbeeld en mentale gezondheid
- Gebrek aan bespreekbaarheid van suïcidale gedachten in de directe omgeving
- Onvoldoende aandacht voor mentale gezondheid op scholen
- Verminderde toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg
Gilissen benadrukt dat veel mensen die voor zelfdoding kozen, niet in beeld waren bij de zorg. Dit maakt preventie buiten de zorgsector des te urgenter. Vroegtijdig signaleren in de directe omgeving is daarmee een cruciaal onderdeel van de oplossing.
Taboe doorbreken op de werkvloer en in het onderwijs
Gilissen pleit voor meer openheid over zelfdoding op de werkvloer en in het onderwijs. Veel bedrijfsartsen zijn momenteel niet getraind om suïcide-signalen te herkennen of gesprekken hierover te voeren. Op veel scholen ontbreekt structurele aandacht voor mentale gezondheid volledig.
“Als je zelf suïcidegedachten hebt en die voor je houdt, wordt het alleen maar erger. Het taboe om erover te praten moet er daarom vanaf,” stelt de hoogleraar. Praten over zelfdoding is volgens haar het krachtigste instrument om het aantal gevallen terug te dringen.
Dit vereist een cultuurverandering die op meerdere niveaus tegelijk moet worden ingezet: van de werkvloer en het klaslokaal tot de keukentafel thuis. Alleen met een brede maatschappelijke aanpak kan het aantal zelfdodingen structureel verder omlaag worden gebracht.
Mannen vaker slachtoffer, verschil groeit bij ouderen
Van de 1758 mensen die vorig jaar voor zelfdoding kozen, waren 1205 mannen en 553 vrouwen. Deze scheefverhouding is al jaren zichtbaar en hangt deels samen met de moeite die mannen hebben om over hun gevoelens te praten. Bij tachtigplussers is het verschil tussen mannen en vrouwen zelfs drie keer zo groot.
De meeste zelfdodingen kwamen voor onder vijftig- en zestigplussers: zij zijn goed voor 37 procent van het totaal. Toch is de problematiek bij jongeren het meest verontrustend vanuit een maatschappelijk perspectief, omdat zelfdoding bij tieners inmiddels de belangrijkste doodsoorzaak is geworden.
Van verkeersongeluk naar zelfdoding: een historische verschuiving
De statistieken laten een opvallende historische omslag zien als het gaat om de doodsoorzaken onder jongeren. Vijftig jaar geleden was het verkeer de grootste bedreiging: 33 procent van de 10- tot 30-jarigen die overleed, deed dat door een verkeersongeluk, terwijl slechts 9 procent overleed door zelfdoding.
In 2025 is dit beeld drastisch veranderd. Het aandeel verkeersdoden onder jongeren daalde naar 15 procent, terwijl zelfdoding steeg naar 26 procent. Onder tieners is zelfdoding nu verantwoordelijk voor 22 procent van alle sterfgevallen; onder twintigers loopt dit op naar 28 procent.
Deze verschuiving onderstreept hoe urgent het is om mentale gezondheid hoger op de maatschappelijke agenda te plaatsen. Verkeersveiligheid werd decennialang met succes verbeterd door bewustwording en beleid — dezelfde aanpak is nu nodig voor mentale gezondheid.
Hulp zoeken kan het verschil maken
Gilissen benadrukt dat simpelweg vragen hoe het met iemand gaat van levensbelang kan zijn. “Vragen of iemand weleens denkt aan de dood, kan mensen echt verder helpen.” Herken je signalen bij jezelf of iemand anders? Aarzel dan niet om contact op te nemen met 113 Zelfmoordpreventie: anoniem chatten via www.113.nl of bellen naar 113 of 0800-0113.
