De Duitse regeringspartijen komen bijeen voor een groot overleg over ingrijpende hervormingen. Voor de verandering klinken er voorzichtig positieve geluiden. Waar de coalitie van christendemocraten (CDU) en sociaaldemocraten (SPD) de afgelopen tijd vooral in het nieuws kwam door onderlinge ruzies en slechte peilingen, lijkt er nu een andere sfeer te hangen.
De partijen praten over hervormingen op terreinen die Duitsland al jaren bezighouden. Denk aan betaalbare pensioenen, de zorg, de arbeidsmarkt en belastingveranderingen voor lage en middeninkomens. De toon is opvallend constructief, al is er nog geen akkoord.
De druk om te hervormen is groot. Duitsland kampt met een stagnerende economie, stijgende kosten en een groeiende rechtse oppositie. De vraag is of de coalitie nu eindelijk de stap kan zetten die al zo lang wordt uitgesteld.
De economie staat al jaren stil
De Duitse economie groeit al een aantal jaar nauwelijks. Voor 2026 wordt een groei van maximaal 0,5 procent verwacht. Dat is bijzonder laag voor de grootste economie van Europa.
In de industrie, nog altijd een pijler van de Duitse economie, verdwijnen gemiddeld duizenden banen per maand. Bedrijven worstelen met hoge kosten en verlies van concurrentiekracht.
Tegelijkertijd neemt de vergrijzing snel toe. Dat zorgt voor hogere kosten voor zorg en pensioenen. Werkgevers betalen meer premies en ook de overheid ziet de rekeningen oplopen.
Pensioenen: politiek gevoelig onderwerp
Bezuinigen op pensioenen is in Duitsland extra ingewikkeld. Veel ouderen leven er hoofdzakelijk van hun staatspensioen, vergelijkbaar met de Nederlandse AOW. Een aanvullend pensioen via een pensioenfonds, zoals in Nederland gebruikelijk is, komt in Duitsland minder voor.
Een hogere pensioenleeftijd is politiek riskant. Oudere kiezers vormen een groeiende groep, en de middenpartijen zijn juist van hen afhankelijk. Toch staat een geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd op tafel.
De werkgroep van de regering deed ook het voorstel om pensioeninleg op de markt te beleggen. CDU-kanselier Friedrich Merz zei de plannen volledig te willen uitvoeren.
Wat staat er precies op tafel?
De 33 punten van de werkgroep bestrijken een breed terrein. Dit zijn de belangrijkste onderwerpen die nu worden besproken:
- Geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd
- Beleggen van pensioeninleg op de financiële markten
- Grote besparingen in de zorg
- Versoepeling van het ontslagrecht
- Mogelijk schrappen van een officiële feestdag
- Minder doorbetaling bij ziekte
- Belastingverlichting van ongeveer 500 euro per jaar voor lage en middeninkomens
- Mogelijke verhoging van de btw of de belasting op topinkomens
SPD en CDU dichter bij elkaar dan verwacht
Vorige week reageerden beide partijen opvallend positief op het voorstel van de werkgroep. SPD-minister voor sociale zaken en werkgelegenheid Hubertus Heil vulde aan dat je de plannen niet kunt opsplitsen. Hij noemde het pakket een “totaalkunstwerk”.
Dat is opmerkelijk, want juist de SPD heeft van oudsher moeite met maatregelen die werknemers raken. Minder doorbetaling bij ziekte en een soepeler ontslagrecht zijn traditioneel pijnpunten voor de sociaaldemocraten.
Ook aan de kant van de CDU beweegt er iets. De secretaris-generaal van de partij zei een verhoging van de belasting op topinkomens “niet meer uit te sluiten”. Dat was lange tijd een harde grens voor de christendemocraten.
Werkgroep eerst bespot, nu serieus genomen
Het idee om een werkgroep op te richten werd aanvankelijk niet serieus genomen. Critici haalden een bekend Duits gezegde aan: “Als ich nicht mehr weiter weiß, gründe ich einen Arbeitskreis.” Vrij vertaald: als je er niet uitkomt, stel je een commissie in.
Toch leverde die werkgroep een concreet pakket op van 33 punten. En de reactie van de coalitiepartners was positiever dan velen hadden verwacht. Of dat ook leidt tot echte beslissingen, moet de komende dagen blijken.
De race tegen de zomerpauze
Het doel is om zo veel mogelijk plannen volgende week rond te krijgen. Daarna begint de parlementaire zomerpauze. Als dat niet lukt, dreigt het optimisme snel te verdwijnen en kan er opnieuw een crisisstemming ontstaan.
Bondskanselier Merz verschijnt morgenavond al in de bekende talkshow Maybrit Illner. Zo’n optreden geldt doorgaans als signaal dat er iets te melden valt. De aangekondigde titel van de uitzending spreekt boekdelen: “Is dat nu de doorstart, meneer Merz?”
Wat betekent dit voor Duitsland?
Als de coalitie een akkoord bereikt, is dat een belangrijk signaal. Duitsland worstelt al jaren met hervormingen die steeds werden uitgesteld. Een doorbraak zou de economie kunnen helpen en het vertrouwen in de politiek kunnen herstellen.
Maar de strijd is nog niet gestreden. De komende dagen zijn beslissend voor de vraag of dit overleg een echte kentering inluidt, of toch weer eindigt in een patstelling.
