Het kabinetsplan om de maximale duur van de WW-uitkering te halveren naar één jaar levert nauwelijks extra banen op. Dat concludeert het Centraal Planbureau (CPB) na doorrekening van de plannen. Slechts zo’n 8000 voltijdsbanen komen er structureel bij als de maatregel doorgaat.
Het kabinet wilde met de verkorting van de WW juist bereiken dat werklozen sneller weer aan de slag gaan. Maar het CPB spreekt van “een beperkte toename van de structurele werkgelegenheid”. De maatregel levert de overheid wel geld op, maar het arbeidsmarkteffect is volgens het planbureau minimaal.
Momenteel kunnen mensen met een lang arbeidsverleden maximaal twee jaar een WW-uitkering ontvangen. Het kabinet wil dit terugbrengen naar één jaar, met als beoogde ingangsdatum 1 januari 2029. Eerder was dat nog 2028, maar die datum is al met een jaar uitgesteld na politieke druk en massale protesten.
Wat speelt er?
- Het kabinet wil de maximale WW-duur halveren van 24 naar 12 maanden, per 1 januari 2029.
- Het CPB becijfert dat dit de werkgelegenheid met slechts 0,1 procent doet stijgen, goed voor circa 8000 voltijdsbanen.
- Vakbonden blijven fel tegen de plannen en noemen de halvering “onacceptabel”.
- In Nederland ontvangen op dit moment zo’n 195.000 mensen een WW-uitkering.
- Het kabinet heeft eerder al een deel van de bezuinigingen op sociale zekerheid teruggedraaid na protesten.
Werklozen zoeken eerder werk, maar het effect blijft klein
Volgens het CPB zullen werklozen door de kortere uitkeringsduur wel eerder en intensiever op zoek gaan naar een baan. Toch is het totale effect op de arbeidsmarkt beperkt. De werkgelegenheid stijgt met slechts 0,1 procent, wat neerkomt op ongeveer 8000 extra voltijdsbanen.
De reden voor dit bescheiden effect ligt in de opbouw van de huidige WW. Veel werklozen hebben een relatief kort arbeidsverleden en ontvangen daardoor al een stuk minder dan de maximale twee jaar. Voor hen verandert er in de praktijk weinig.
Jongere werklozen merken er bijna niets van
CPB-directeur Jonneke Bolhaar legt uit waarom de maatregel vooral bepaalde groepen raakt. “Als je 25 of 30 jaar bent en je wordt werkloos, heb je recht op een aantal maanden WW. Dan heeft het op jou geen effect als de duur wordt ingekort van 24 naar 12 maanden.”
Volgens Bolhaar zijn het met name mensen die al tientallen jaren hebben gewerkt die de pijn voelen. Zij hebben recht op een langere uitkering en worden het hardst geraakt als het maximum wordt teruggebracht.
Ook hoogte van uitkering onderzocht
Het CPB bekeek ook wat er gebeurt als de hoogte van de WW-uitkering in de eerste twee maanden wordt aangepast. Nu heeft een werkloze in die periode recht op 75 procent van het laatstverdiende loon. Bolhaar: “We zien dat het verlagen naar 70 of verhogen naar 80 procent ook een heel klein effect heeft. Afgerond komt dat neer op 0,01 procent effect op de werkgelegenheid.”
Protesten door het hele land
De afgelopen maanden vonden verspreid over Nederland grootschalige protesten plaats tegen de versobering van sociale uitkeringen. De vakbonden zijn nog steeds niet tevreden, ook niet nadat het kabinet eerder al een deel van de bezuinigingen terugdraaide.
CNV-voorzitter Hans van den Heuvel liet zich eerder duidelijk uit over de plannen. “De WW wordt nog steeds gehalveerd. Dat is en blijft onacceptabel”, zei hij. De bonden blijven druk uitoefenen op het kabinet om ook dit onderdeel van de bezuinigingen van tafel te halen.
Kabinet wilde oorspronkelijk sneller ingrijpen
Het oorspronkelijke plan was om de verkorte WW al op 1 januari 2028 in te voeren. Na politieke weerstand en aanhoudende protesten besloot het kabinet de invoering een jaar uit te stellen naar 2029. Ook werden andere voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid voor een groot deel teruggedraaid.
Het kabinet had het CPB gevraagd de plannen door te rekenen om beter inzicht te krijgen in de effecten op de arbeidsmarkt. De conclusies van het planbureau geven critici nu extra argumenten in handen om de maatregel te heroverwegen.
Wat gebeurt er nu?
Het is nu aan het kabinet om te beslissen hoe het verder gaat met de WW-plannen. De uitkomsten van het CPB maken duidelijk dat het arbeidsmarkteffect van de maatregel beperkt is, terwijl de maatschappelijke weerstand groot blijft.
De vakbonden hebben al aangekondigd de strijd voort te zetten. Of het kabinet opnieuw bijstuurt of vasthoudt aan de ingangsdatum van 2029, moet de komende periode blijken.
