De kosten voor een bezoek aan de dierenarts zijn in Nederland de afgelopen decennia explosief gestegen, en het kabinet erkent dat er iets moet veranderen. Staatssecretaris Erkens kondigde aan te werken aan nieuwe wetgeving en een meerjarige aanpak, maar voorlopig blijven concrete maatregelen uit — tot frustratie van veel huisdiereigenaren en politici.
Huisdieren als gezinslid, maar zorg steeds duurder
Voor miljoenen Nederlanders is hun hond, kat of ander huisdier een volwaardig gezinslid. Toch merken steeds meer baasjes dat een bezoek aan de dierenarts flink in de papieren loopt. Zeker wanneer er sprake is van spoedzorg, kan de rekening oplopen tot honderden euro’s — soms zelfs zonder voorafgaande kostenindicatie.
Staatssecretaris Erkens van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) erkent het probleem. Hij benadrukt dat dierenartsen beter moeten communiceren over welke zorg een dier nodig heeft én wat die zorg gaat kosten. “Baasjes kunnen hierdoor beter kiezen en waar mogelijk kosten besparen”, aldus de staatssecretaris.
Volgens Erkens geldt dit ook bij spoedzorg. Mensen mogen niet worden verrast door een torenhoge rekening nadat ze in paniek hun zieke dier hebben binnengebracht. Transparantie vooraf is daarbij het sleutelwoord.
Prijzen stegen drie keer sneller dan de inflatie
De zorgen over de dierenartsprijzen zijn niet nieuw. Uit onderzoek van het LVVN dat vorig jaar werd gepubliceerd, bleek dat de tarieven tussen 1991 en recentelijk tot wel drie keer sneller zijn gestegen dan de inflatie. Dat is een opvallende en zorgwekkende ontwikkeling voor een sector die essentiële zorg levert.
Vooral commerciële dierenartsketens springen er negatief uit. Wie bij zo’n keten aanklopt, betaalt gemiddeld zo’n 40 procent meer dan bij een zelfstandige dierenarts — wat in de praktijk neerkomt op honderden euro’s verschil per behandeling. Het aantal zelfstandige praktijken neemt ondertussen gestaag af.
Sinds 1998 zijn dierenartsen volledig vrij in het bepalen van hun tarieven. Er gelden geen wettelijke maxima, wat betekent dat consumenten weinig bescherming genieten tegen buitensporige prijzen. Die vrijheid heeft er mede toe bijgedragen dat de markt sterk is geconcentreerd in handen van grote ketens.
Tweede Kamer drong al aan op maximumtarieven
De politieke druk om in te grijpen is al langer aanwezig. In 2024 nam de Tweede Kamer een motie aan, ingediend door de SP, de Partij voor de Dieren en de PVV, waarin het kabinet werd opgeroepen maximumtarieven in te stellen voor diergeneeskundige behandelingen. Het doel: huisdiereigenaren vooraf zekerheid geven over de kosten.
Het ministerie startte vervolgens een onderzoek naar de prijsontwikkelingen in de sector. De uitkomsten bevestigden wat veel Nederlanders al aan den lijve ondervonden: de prijzen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen, met name bij de grote commerciële spelers op de markt.
Ondanks deze bevindingen en de aangenomen motie heeft het kabinet tot op heden geen concrete stappen gezet richting maximumtarieven. De staatssecretaris spreekt liever over een “meerjarige aanpak” en overleg met betrokken partijen, zonder harde toezeggingen te doen over wanneer en hoe er wordt ingegrepen.
Toezichthouder ACM trok ook aan de bel
Het kabinet staat niet alleen in zijn zorgen. In december trok ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de onafhankelijke toezichthouder op eerlijke markten, aan de bel. De ACM stelde expliciet dat dierenartsen uitsluitend in het belang van het dier en zijn eigenaar dienen te handelen en te adviseren.
Winstmaximalisatie mag volgens de ACM geen leidend motief zijn bij het geven van medisch advies of het aanbevelen van behandelingen. Dit is een directe verwijzing naar de praktijk bij sommige commerciële ketens, waar financiële prikkels de medische besluitvorming kunnen beïnvloeden.
De nieuwe wetgeving die het kabinet wil ontwikkelen, richt zich dan ook specifiek op het tegengaan van zogenoemde “omzet- en winstgerelateerde prikkels”. Concreet betekent dit dat verdienmodellen waarbij dierenartsen financieel worden beloond voor het uitvoeren van meer of duurdere behandelingen, aan banden moeten worden gelegd.
Wat het kabinet wél en níet gaat doen
De plannen van het kabinet zijn op dit moment vooral intenties en geen vastomlijnd beleid. Toch zijn er een aantal zaken die Erkens wél concreet benoemt in zijn brief aan de Tweede Kamer:
- Ontwikkeling van nieuwe wetgeving gericht op het tegengaan van financiële prikkels bij dierenartsen
- Verbetering van de transparantie over zorgopties en bijbehorende kosten voor huisdiereigenaren
- Duidelijker maken waar mensen met hun huisdier terechtkunnen, ook buiten kantooruren
- Betere informatieverstrekking bij spoedzorg, zodat baasjes niet worden verrast door hoge rekeningen
- Samenwerking met betrokken partijen aan een meerjarige aanpak voor toekomstbestendige diergeneeskundige zorg
- Waarborging van de beschikbaarheid en toegankelijkheid van goede diergeneeskundige zorg, zowel regulier als bij spoed
Wat het kabinet vooralsnog níet doet, is het invoeren van maximumtarieven — de maatregel waar de Tweede Kamer juist om vroeg. Of en wanneer die er komen, blijft onduidelijk.
Kritiek op het uitblijven van daadkracht
Niet iedereen is tevreden met de aanpak van het kabinet. Critici wijzen erop dat de problematiek al jaren bekend is en dat mooie woorden over transparantie en meerjarige aanpakken weinig soelaas bieden voor de huisdiereigenaar die nu met een hoge rekening wordt geconfronteerd.
De partijen die de oorspronkelijke motie indienden — SP, Partij voor de Dieren en PVV — wilden juist directe bescherming voor consumenten via vaste maximumtarieven. Een aanpak die in andere sectoren, zoals de zorg voor mensen, al langer wordt toegepast om prijsopdrijving te voorkomen.
De vraag is of het kabinet voldoende snelheid kan maken met de beloofde wetgeving en of die uiteindelijk ook echt tanden krijgt. Zolang er geen harde normen gelden, blijven dierenartsen — en met name de grote ketens — vrij om hun eigen prijsbeleid te voeren.
Wat betekent dit voor jou als huisdiereigenaar?
Voorlopig verandert er weinig voor mensen die met hun huisdier naar de dierenarts gaan. Het is verstandig om vooraf altijd een kostenindicatie te vragen en, waar mogelijk, tarieven te vergelijken tussen verschillende praktijken. Een zelfstandige dierenarts is gemiddeld aanzienlijk goedkoper dan een commerciële keten.
Houd de politieke ontwikkelingen in de gaten: als het kabinet daadwerkelijk wetgeving ontwikkelt, kan dat op termijn leiden tot meer bescherming en meer prijstransparantie. Tot die tijd blijft waakzaamheid geboden voor iedereen met een lief dier in huis.
