Het Openbaar Ministerie stelt bij achttien personen te kunnen aantonen dat hun overlijden direct verband houdt met middelen die werden verkocht via de drugswebsite Funcaps. Dat maakte het OM bekend tijdens een inleidende zitting bij de rechtbank in Zwolle. De zaak werpt een grimmig licht op de gevaren van ongereguleerde online verkoop van psychoactieve stoffen en roept vragen op over de verantwoordelijkheid van de verkopers.
Wat is Funcaps en wat verkochten ze?
Funcaps was een Nederlandse website waarop verschillende psychoactieve middelen openlijk te koop werden aangeboden. De site trok een breed publiek aan door zijn laagdrempelige aanpak en agressieve marketingstrategie.
De aangeboden middelen waren niet zonder gevaar. Het ging onder meer om bromazolam, een krachtig kalmeringsmiddel, O-DSMT, een pijnstillende stof met opiaat-achtige werking, en 2F-ketamine, een verdovend middel dat verwant is aan het bekende anesthesie-middel ketamine.
Opvallend is dat er volgens het OM géén bijsluiters of gebruiksinformatie werden meegeleverd bij de bestellingen. In plaats van klanten te waarschuwen voor risico’s, werden ze juist aangespoord tot aankoop via kortingsacties en kant-en-klare proefpakketten.
Gevaarlijke verkooppraktijken zonder veiligheidswaarschuwingen
Het ontbreken van productinformatie is volgens justitie een cruciaal onderdeel van de aanklacht. Gebruikers wisten vaak niet precies wat ze innamen, in welke doseringen de stoffen veilig waren, of hoe de middelen onderling konden reageren.
De verkopers schoven de verantwoordelijkheid voor gezondheidsrisico’s volledig af op de kopers zelf. Daarmee plaatsten zij zich volgens het OM bewust buiten elke vorm van zorgplicht die je als verkoper van dergelijke stoffen zou mogen verwachten.
De combinatie van gevaarlijke middelen, geen productinformatie en actieve wervingscampagnes maakt dit volgens justitie een uitzonderlijk ernstige zaak, waarbij het winstbejag duidelijk boven de veiligheid van klanten werd gesteld.
Hoeveel sterfgevallen zijn er onderzocht?
De aantallen in deze zaak zijn schokkend. Het OM onderzoekt een groot aantal overlijdens dat mogelijk verband houdt met de verkochte middelen. Tijdens de inleidende zitting werd de stand van zaken als volgt samengevat:
- Bij achttien personen denkt het OM hard te kunnen maken dat het overlijden direct te linken is aan Funcaps-producten.
- Nog eens vier sterfgevallen worden op dit moment nader onderzocht op een mogelijk verband.
- Eerder werden in totaal 58 sterfgevallen onderzocht die mogelijk samenhangen met de website.
- In België werd al in 2021 een overlijden vastgesteld waarbij een verband werd gelegd met via Funcaps gekochte middelen.
Het feit dat het aantal bewijsbare gevallen is teruggebracht van 58 naar 18 betekent niet dat de overige doden geen verband houden met de website — het OM acht de bewijslast in die gevallen simpelweg (nog) niet sterk genoeg voor een rechtszaak.
Wie zijn de verdachten?
Achter Funcaps gaan twee Nederlandse mannen schuil: Jord van W. (31) en Stefan P. (30). Zij begonnen hun activiteiten tijdens de coronapandemie, aanvankelijk met de verkoop van neppillen in België. Justitie stelt dat zij destijds onvoldoende op de hoogte waren van de Belgische wetgeving.
Bovendien wisten de twee mannen volgens het OM niet altijd precies wat ze verkochten. Toch kozen ze ervoor door te gaan met hun handel, zonder nader onderzoek te doen naar de gevaren van de stoffen die via hun platform werden aangeboden.
Het duo groeide uit tot de drijvende krachten achter een van de meest omstreden drugswebsites van Nederland, met een klantenbestand in meerdere landen en een indrukwekkende — maar ook verontrustende — omzet.
Veroordeling in België: celstraf en boetes
In België liep de juridische procedure al verder. In hoger beroep werden Jord van W. en Stefan P. veroordeeld tot celstraffen van maximaal drie jaar, waarvan achttien maanden onvoorwaardelijk. Daarbovenop werden forse geldboetes opgelegd.
Het Belgische hof beval ook de verbeurdverklaring van een groot deel van de vermoedelijke inkomsten uit de illegale handel. Dit betekent dat beslag wordt gelegd op het geschatte verdiende vermogen — een maatregel die ook een afschrikwekkend signaal moet afgeven naar andere potentiële handelaren in dit soort middelen.
Het Belgische OM had in hoger beroep zelfs vijf jaar gevangenisstraf geëist en benadrukte daarbij uitdrukkelijk het dodelijke overlijden in 2021 waarbij een verband werd gelegd met Funcaps-producten. Het hof oordeelde dat de verdachten bewust risico’s hebben genegeerd.
Cassatie in België, nieuwe zaak in Nederland
De Belgische zaak is inmiddels nog niet volledig afgerond. De verdachten hebben cassatie aangetekend bij het Belgische Hof van Cassatie. Dat hof buigt zich niet opnieuw over de feiten, maar onderzoekt of er juridische of procedurele fouten zijn gemaakt in de eerdere uitspraken.
Tegelijkertijd is in Nederland nu een afzonderlijke strafzaak gestart bij de rechtbank in Zwolle. De Nederlandse procedure richt zich specifiek op de slachtoffers en sterfgevallen die aan de Nederlandse activiteiten van Funcaps kunnen worden gekoppeld.
Het is nog onduidelijk wanneer de inhoudelijke behandeling van de Nederlandse zaak verder gaat. De inleidende zitting in Zwolle was primair bedoeld om de omvang van de zaak en de te volgen procedure vast te stellen.
Wat staat er op het spel voor de verdachten?
Met achttien aantoonbare sterfgevallen op de aanklacht staat er voor Jord van W. en Stefan P. in Nederland buitengewoon veel op het spel. De Nederlandse strafmaat voor dit soort zaken kan aanzienlijk hoger uitvallen dan de Belgische veroordeling, zeker als dood door schuld of zelfs een zwaardere kwalificatie wordt bewezen.
De uitkomst van deze zaak zal ook richtinggevend zijn voor toekomstige vervolging van online drugshandel in Nederland. Het toont aan dat justitie bereid is ver te gaan om verkopers van gevaarlijke stoffen via het internet strafrechtelijk verantwoordelijk te stellen voor de gevolgen van hun handel.
Een slopende zaak met grote maatschappelijke impact
De zaak-Funcaps overstijgt de individuele verdachten. Ze legt een pijnlijk maatschappelijk probleem bloot: de eenvoud waarmee gevaarlijke stoffen online te bestellen zijn, en het gebrek aan toezicht dat dit mogelijk maakt. Achttien bewezen doden — en mogelijk nog meer — zijn het tragische resultaat van een combinatie van hebzucht, onverantwoordelijkheid en falende handhaving. De rechtbank in Zwolle heeft een zware taak voor de boeg.
