Klimaattop Turkije eindigt zonder akkoord: “Een bittere tegenslag voor het klimaat”

Delen

De klimaattop in het Turkse Antalya is zonder slotakkoord geëindigd. Voor het eerst in de geschiedenis van de jaarlijkse klimaatconferenties trok een grote partij, de Europese Unie en haar bondgenoten, de stekker eruit voordat een eindtekst werd aangenomen. De kloof tussen olielanden en klimaatambitieuze landen bleek te groot om te overbruggen.

Experts en hulporganisaties reageren bezorgd. Ze vrezen niet alleen voor het klimaat zelf, maar ook voor de internationale samenwerking die nodig is om de opwarming van de aarde aan te pakken. De mislukking in Turkije laat diepe sporen na in de klimaatdiplomatie.

“Al met al is het een treurig verhaal”, zegt klimaatexpert en voormalig klimaatonderhandelaar Leo Meyer. Hij ziet de tegenstellingen tussen landen en machtsblokken steeds groter worden, naarmate de gevolgen van klimaatverandering ernstiger worden.

Wat speelt er?

  • De klimaattop in Antalya, Turkije, eindigde zonder politiek slotakkoord, iets wat vrijwel nooit eerder gebeurde.
  • De EU en bondgenoten weigerden de slottekst te ondertekenen vanwege te grote onbalans.
  • De slottekst bevatte geen afspraken over het uitfaseren van fossiele brandstoffen, maar wel over het opslaan van CO2 in de grond.
  • Hulporganisaties bekritiseren ook de EU, omdat er geen duidelijkheid kwam over financiële steun aan kwetsbare landen.
  • Volgend jaar vindt de volgende klimaattop plaats in Ethiopië.

EU trok rode lijn: slottekst onevenwichtig

De Europese Unie accepteerde de voorgestelde slottekst niet. Hoogleraar en klimaatonderzoeker Heleen de Coninck van de TU Eindhoven en de Wetenschappelijke Klimaatraad begrijpt die keuze. “Het was duidelijk een rode lijn”, zegt ze. Volgens haar is het bij onderhandelingen belangrijk dat landen laten zien dat ze bereid zijn weg te lopen.

Ook Meyer vond de slottekst onacceptabel. De tekst ging niet in op het stopzetten van het gebruik van fossiele brandstoffen, terwijl er wel aanbevelingen stonden over het opslaan van CO2 onder de grond. Toch vraagt hij zich af of de EU niet te ver is gegaan. “Er stond ook veel moois in”, zegt hij. “Ik denk dat het kind met het badwater is weggegooid.”

Lege vergaderruimte ingericht voor het Klimaat Realiteit Project in Berlijn, Duitsland.
Foto: skigh_tv / Pexels

Greenpeace: “Geen deal is beter dan een fossiele deal”

Vanuit de klimaatbeweging klinkt begrip voor de opstelling van de EU. “Geen deal is beter dan een fossiele deal”, reageert Maarten de Zeeuw van Greenpeace. Hij noemt de uitkomst van de top wel “een bittere tegenslag”.

Hulporganisaties CARE en Oxfam Novib zijn kritischer. Zij vinden het kwalijk dat de EU geen toezeggingen deed over financiële steun aan kwetsbare landen. “Het mislukken van deze top is een politieke keuze”, zegt Hilde Stroot van Oxfam. “Mensen in de meest kwetsbare omstandigheden zullen hier de harde consequenties van moeten dragen.”

Marshall Islands: “Onze partners kwamen met lege handen”

Tijdens de slotvergadering liet de vertegenwoordiger van de Marshall Islands weten dat zijn land nú geldsteun nodig heeft. Overstromingen en extreem weer eisen nu al een zware tol op het eilandstaatje. “Toch kwamen onze partners naar deze klimaattop met lege handen. Ondanks dat ze weten dat onze nood zo hoog is.”

De Coninck benadrukt dat kleine en kwetsbare landen hierdoor hard worden geraakt. “Je zag ook in de eindverklaringen van arme landen dat ze de EU belangrijke verwijten maken.” Volgens haar loopt de internationale klimaatsamenwerking nu een flinke klap op.

Is er blijvende schade aan de klimaatdiplomatie?

Meyer denkt dat de escalatie in Antalya niet per se blijvende schade hoeft aan te richten. “Soms moet je een conflict eerst laten escaleren voordat je het kunt oplossen. Ook in een goed huwelijk heb je wel eens een crash waarbij partijen boos weglopen, om elkaar dan later weer terug te vinden.”

De Coninck is iets voorzichtiger. “Heel veel landen zijn teleurgesteld en het leek net alsof het hele kaartenhuis van overeenkomsten in elkaar stortte.” Het grootste probleem vindt ze dat de vooruitgang nu weer een jaar op zich laat wachten. “Met de snelheid waarmee klimaatverandering zich ontwikkelt, is dat totaal niet wenselijk.”

Lichtpuntje: coalitie van landen stopt met fossiel

Niet alles was negatief in Antalya. Klimaatminister Van Veldhoven maakte op de top bekend dat zo’n dertig landen samenwerken aan het uitfaseren van fossiele brandstoffen. Meyer ziet daar potentie in. “Ik verwacht dat dat zal gaan groeien totdat het pijn gaat doen bij de olielanden.”

Ook De Coninck is positief over deze coalitie. “Daar kun je het gesprek hebben over het uitfaseren van fossiel zonder tegenstand van landen die dat absoluut niet willen. En dat helpt kleinere, armere landen die minder kennis hebben over bepaalde technologieën enorm.”

Alle hoop op Ethiopië in 2026

De volgende klimaattop vindt in 2026 plaats in Ethiopië. De Coninck benadrukt dat de internationale klimaatonderhandelingen moeten doorgaan. “Dit is de enige plek waar iedereen bij elkaar komt om over klimaatverandering te praten. Het is ook de enige plek waar kleine kwetsbare landen een stem hebben.”

De vertegenwoordiger van Ethiopië sloot de slotvergadering af met een hoopvolle boodschap. “We zullen het doorzettingsvermogen laten zien dat je van onze marathonlopers gewend bent.” Of dat genoeg is om de diepe tegenstellingen te overbruggen, moet het komende jaar uitwijzen.

Redactie
Redactie
ThemaNieuws.nl brengt dagelijks actueel nieuws over uiteenlopende thema's, geschreven en samengesteld door de redactie.

Net binnen

Lees ook