In Servië heeft de studentenpartij die vorige maand de verkiezingen won, grote ambities. Corruptiebestrijding staat bovenaan de agenda. Maar de overwinning wekt ook hoop bij een andere groep: de milieuactivisten die al jaren strijden voor de bescherming van de Servische natuur.
NU.nl bezocht een dorp waar inwoners jaren geleden al in opstand kwamen tegen het beleid van voormalig president Aleksandar Vučić. Datzelfde dorp geldt als de bakermat van de Servische natuurbeweging, een beweging die nu politieke wind in de rug krijgt.
De verkiezingsuitslag markeert een breuk met het tijdperk-Vučić, dat werd gekenmerkt door centralisatie van macht, mediabeperkingen en omstreden ontwikkelingsprojecten die ten koste gingen van het milieu.
Wat speelt er in Servië?
- De studentenpartij won de verkiezingen van vorige maand en vormt nu de nieuwe politieke macht in het land.
- Corruptiebestrijding is de belangrijkste belofte van de nieuwe partij.
- Voormalig president Vučić voerde beleid dat op veel verzet stuitte, zowel politiek als bij milieuactivisten.
- Een dorp in Servië wordt gezien als het beginpunt van de nationale natuurbeweging, nadat bewoners in verzet kwamen tegen omstreden projecten.
- Milieuactivisten zien de verkiezingsuitslag als een kans voor echte verandering.
Een dorp dat in opstand kwam
Ergens in de Servische provincie ligt een dorp dat jarenlang symbool stond voor burgerlijk verzet. Toen plannen van de centrale overheid de omgeving bedreigden, kwamen inwoners in actie. Ze blokkeerden wegen, organiseerden demonstraties en trokken nationale aandacht.
Het verzet groeide uit tot iets groters. Vanuit dit dorp ontstond een bredere beweging van mensen die de ongerepte Servische natuur willen beschermen tegen grootschalige mijnbouw, infrastructuurprojecten en andere ingrepen die onder Vučić werden goedgekeurd.
Die projecten leverden Servië economisch gewin op, maar gingen volgens critici gepaard met weinig transparantie en nauwelijks inspraak van lokale bewoners.
Vučić en zijn erfenis
Aleksandar Vučić domineerde jarenlang de Servische politiek. Zijn beleid trok buitenlandse investeringen aan, maar ook veel kritiek. Journalisten, activisten en oppositiepolitici klaagden over intimidatie, beperkte persvrijheid en een overheid die moeilijk controleerbaar was.
Op milieugebied werden onder zijn bewind meerdere grote projecten doorgedrukt. Critici stellen dat natuur en lokale gemeenschappen daarbij het onderspit dolven. De onvrede hierover gaf de Servische milieubeweging juist kracht.
Studenten als nieuwe politieke kracht
De studentenpartij die nu de verkiezingen heeft gewonnen, vertegenwoordigt een nieuwe generatie Serviërs. Jong, digitaal vaardig en kritisch op de gevestigde orde. Hun campagne richtte zich nadrukkelijk op het aanpakken van corruptie, een thema dat bij veel kiezers aansloeg.
De partij profileert zich als een frisse start na jaren van wat veel Serviërs ervoeren als stilstand en vriendjespolitiek. Of die belofte ook in beleid wordt omgezet, moet de komende maanden blijken.
Hoop voor de ongerepte natuur
Milieuactivisten reageren voorzichtig optimistisch op de nieuwe politieke situatie. Ze hopen dat de nieuwe machthebbers meer oor hebben voor hun zorgen over natuur en leefomgeving. Concrete toezeggingen op dat vlak zijn er echter nog niet.
Servië herbergt nog grote stukken ongerepte natuur, rivieren, bossen en berggebieden die in Europa steeds zeldzamer worden. Bescherming daarvan vergt politieke wil én een overheid die transparant opereert, zo stellen activisten.
De komst van een nieuwe regeringspartij biedt in ieder geval ruimte voor een andere koers. Of de studentenpartij die koers ook daadwerkelijk inslaat, is de centrale vraag voor 2026.
Wat staat Servië nu te wachten?
De nieuwe partij staat voor een enorme opgave. Corruptie uitroeien in een land waar die diep is geworteld in bestuur en economie, is geen werk van een dag. Politicologen waarschuwen dat verandering tijd kost en dat het nieuwe bestuur al snel op weerstand kan stuiten.
Tegelijk is er breed gedragen hoop, zowel in steden als in dorpen zoals het dorp dat ooit de spits afbeet in het verzet tegen Vučić. Voor veel Serviërs voelt 2026 als een nieuw begin, al wacht hen nog een lange weg.
