Chinese sociale media worden overspoeld door een golf van racistische AI-gegenereerde video’s. Daarin worden witte mannen, zwarte mannen en Indiërs neergezet als boosdoeners die zich misdragen in China. Opvallend is dat de beelden nauwelijks worden gecensureerd, ondanks hun racistische en gewelddadige karakter.
De video’s volgen steeds hetzelfde patroon: een buitenlander misdraagt zich, en een Chinees grijpt hardhandig in. Zinnen als “In China hou je je aan onze regels” klinken daarin regelmatig. Experts zien de trend als een uiting van digitaal nationalisme dat moeilijk te beteugelen is, zelfs voor de Chinese overheid zelf.
Hoewel Peking sociale media actief inzet om bepaalde boodschappen te verspreiden, laat deze trend zien dat het opgestookte nationalisme ook zijn eigen grenzen heeft.
Steeds hetzelfde patroon in de video’s
De korte clips laten buitenlanders zien die onschuldige ouderen omverduwen, voordringen of vrouwen lastigvallen. Vervolgens treedt een Chinees op als held die orde op zaken stelt. De boodschap is duidelijk: in China gelden Chinese regels.
Bij video’s over witte buitenlanders draait het negatieve beeld vooral om gedrag, zoals arrogantie of het overtreden van regels. Dat sluit nog aan bij officiële overheidsboodschappen over gewenst sociaal gedrag. Bij video’s over Indiërs gaat het verder: negatieve eigenschappen worden aan een hele nationaliteit toegeschreven. Indiërs worden afgeschilderd als bedrieglijk en onhygiënisch.
Wat speelt er?
- AI-video’s op Chinese sociale media zetten buitenlanders neer als asociale indringers die door Chinezen worden gecorrigeerd.
- Witte buitenlanders worden vooral negatief afgebeeld vanwege gedrag, Indiërs worden als groep gestigmatiseerd.
- De Chinese overheid lijkt de video’s niet zelf te hebben gemaakt, maar grijpt ook nauwelijks in.
- Onderzoeker Han Rongbin plaatst de trend binnen het bredere fenomeen van digitaal nationalisme.
- Peking zit in een spagaat: het wil nationalisten niet afstoten, maar ook niet te boek staan als gesloten land.
Digitaal nationalisme als smeermiddel voor de CCP
Han Rongbin, onderzoeker digitaal nationalisme en auteur van Make China Great Again, stelt dat de video’s passen binnen een bredere trend. “Op Chinese sociale media wordt nationale trots geregeld uitgedragen”, zegt hij. China wordt daarin gepresenteerd als een sterk en modern land dat zijn rechtmatige positie op het wereldtoneel herneemt.
“Daarbij wordt weinig onderscheid gemaakt tussen China en de Chinese Communistische Partij”, aldus Han. “De partij heeft China sterk gemaakt en dus versterkt de nationale trots in veel gevallen het recht van de CCP om China te besturen.”
De buitenlander vervult in dat verhaal een bewuste rol. Door een moreel inferieure “ander” te creëren, wordt duidelijker wat het betekent om Chinees te zijn. De buitenlander is onbeschaafd en bedreigt de sociale orde. De Chinees staat voor loyaliteit, beschaving en verantwoordelijkheid.
Peking zit klem tussen imago en nationalisten
Hoewel de video’s deels aansluiten bij de staatspropaganda, acht Han het onwaarschijnlijk dat de overheid ze zelf heeft laten maken. “Een deel van wat ermee uitgedragen wordt, is voor Peking helemaal niet wenselijk”, zegt hij.
China probeert zich de afgelopen jaren te presenteren als een open en aantrekkelijk land. Er worden maatregelen genomen om kennismigranten en toeristen aan te trekken. Buitenlanders die naar China komen, kunnen juist worden ingezet als bewijs dat het land modern en succesvol is. Racistische video’s passen daar slecht bij.
Rel rond ambassadeur onthult spanning over India
De gevoeligheid rond Indiërs is bijzonder opvallend. Na jaren van spanning, mede door dodelijke grensconflicten in 2020, proberen China en India de banden momenteel weer aan te halen. In de eerste maanden van 2026 verstrekte China al ruim tachtigduizend visa aan Indiase burgers.
Dat viel niet goed bij veel nationalisten. Toen de Chinese ambassadeur in India zich positief uitliet over de verbeterde relatie, werd hij online hevig aangevallen. Critici verweten hem het Chinese belang niet voorop te stellen en China te “vervuilen”. De aanvallen waren zo heftig dat Peking zich genoodzaakt zag in te grijpen en de directe aanvallen te stoppen. De onderliggende onvrede bleef echter goed zichtbaar.
Nationalisten vinden overheid “te slap”
Terwijl Peking de relatie met India probeert te normaliseren, vinden sommige nationalisten juist dat de overheid veel te weinig doet. Han Rongbin: “Ingrijpen is ingewikkeld. Peking wil deze groep niet van zich vervreemden, want ze zijn belangrijk voor het verspreiden van overheidsboodschappen.”
De grens voor ingrijpen ligt volgens Han vooral bij collectieve actie of een bedreiging voor de politieke stabiliteit. “Bij deze video’s lijkt dat niet het geval. Ze bieden vooral een uitlaatklep voor bepaalde gevoelens.” Het stereotyperende en gewelddadige karakter van de beelden neemt Peking voorlopig op de koop toe.
Hoe lang kan Peking dit blijven gedogen?
De vraag is of de Chinese overheid deze spagaat vol kan houden. Enerzijds heeft Peking de nationalisten nodig als online megafoon. Anderzijds ondermijnen de racistische video’s het beeld van China als open en gastvrij land, waar de overheid hard aan bouwt.
Zolang de video’s geen directe bedreiging vormen voor de politieke stabiliteit, lijkt Beijing weinig haast te maken. Maar als de internationale aandacht voor de beelden groeit, kan de druk om toch in te grijpen snel toenemen.
