Ramen die niet meer sluiten, muren vol scheuren en douchewater dat nergens naartoe kan. Door aanhoudende droogte liggen tientallen woonboten al weken scheef op een drooggevallen rivierbodem. Voor de eigenaren brengt dat grote problemen, en een oplossing is voorlopig niet in zicht.
De situatie is dit jaar ernstiger dan andere jaren. Peter Broekmeulen, algemeen bestuurslid van de Landelijke Waterwoon Organisatie (LWO), krijgt jaarlijks meldingen van droogvalschade. Maar in 2026 kwamen de meldingen vroeger én zijn het er meer dan anders.
“Dit is een probleem dat al tien jaar speelt en waar geen eenduidige oplossing voor is, want elke plek kent zijn eigen uitdagingen”, zegt Broekmeulen.
Wat speelt er precies?
- Door droogte vallen passen en plassen droog, waardoor woonboten op de bodem komen te liggen
- Dat veroorzaakt scheuren in muren en daken, klemzittende deuren en rioleringsproblemen
- Baggeren kan helpen, maar kost al gauw tienduizenden euro’s
- Woonbooteigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van hun ligplaats
- De droogte trad dit jaar veel eerder in dan normaal en is extremer dan voorgaande jaren
Halve vloot op de bodem in de Rosandepolder
Een van de zwaarst getroffen plekken is de Rosandepolder, een plas op de gemeentegrens van Arnhem en Renkum. Normaal drijven daar 44 woonboten. Nu drijft nog maar de helft. De andere boten liggen op de droge bodem, sommige behoorlijk scheef.
Paul van de Veen woont al meer dan veertig jaar in de Rosandepolder en ziet de situatie jaarlijks verslechteren. “In de beginjaren werd onze boot weleens versleept omdat het water te hoog stond. Nu hebben we de andere kant van de medaille”, vertelt hij.
Aan de Arnhemse kant van de plas is in februari gebaggerd, op kosten van de gemeente. Daarbij is de bovenste kleilaag van de bodem weggeschept, waardoor de boten aan die zijde nog steeds vrij liggen. Van de Veen: “Je ziet nu gelijk het nut van baggeren. Het water om ons heen is nog ongeveer één meter diep.”
Scheuren in muren en stank door rioleringsproblemen
Voor buren Marloes en Henk Kraal, die op Renkums grondgebied wonen, is de situatie een stuk slechter. Zij liggen al maanden scheef op een drooggevallen bodem. “We hebben scheuren in de muren en in het dak en er komen er steeds meer bij. De ramen zijn uit de sponningen en overal zitten kieren en gaten”, zegt Marloes Kraal.
Het grootste probleem is de riolering. Normaal gesproken lozen zij hun afvalwater in de plas. Nu belandt dat water op de bodem. Samen met buren hebben ze noodgedwongen een systeem gemaakt om het afvalwater weg te spoelen.
Toch blijft geuroverlast een groot probleem. “We houden de ramen en deuren aan de rechterkant van de boot maar liever dicht”, legt Marloes uit.
Baggeren: wie betaalt de rekening?
De meeste particuliere ligplaatsen in Nederland zijn eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf. Woonbooteigenaren huren een ligplaats en zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud, inclusief kostbare maatregelen als baggeren.
De familie Kraal probeert nu met buren aan de Renkumse kant informatie in te winnen om alsnog te laten baggeren. Zo’n ingreep kost al snel tienduizenden euro’s. Hoewel de gemeente Arnhem die kosten aan haar kant heeft betaald, laat de gemeente Renkum in een schriftelijke reactie weten dat de verantwoordelijkheid volgens hen bij de huurders ligt.
Droogte treft Nederland eerder en extremer dan andere jaren
LWO-bestuurder Broekmeulen verwacht dat dit soort situaties in de toekomst vaker zullen voorkomen. “Deze waterstanden zagen we de afgelopen jaren steeds vaker, maar meestal pas in september. Dan is het na een paar dagen regen weer beter. Nu is de droogte heel vroeg ingetreden en extremer dan andere jaren.”
Ook als het water weer stijgt, zijn woonbooteigenaren nog niet van hun zorgen af. In het slechtste geval blijft een boot op de bodem ‘plakken’ en loopt die vol met water. Soms komen boten met een schok weer vrij, wat ook tot schade kan leiden.
Verzekering raadt aan: ga niet op vakantie
Gert Schols, directeur schade en expertise bij EOC Scheepsverzekeringen, bevestigt dat het moment waarop het water terugkeert juist gevaarlijk kan zijn. “Daarom raden wij woonbooteigenaren aan om in periodes van extreme droogte niet op vakantie te gaan, of anders een huisoppas te regelen. Je moet in de gaten houden wat er gebeurt als het water stijgt.”
Van de Veen onderschrijft dat. “Wonen is een werkwoord, zeggen we hier. Je moet actief blijven en niet achterover leunen.”
Toch ook een onverwacht voordeel voor de kinderen
De bewoners van de Rosandepolder proberen er het beste van te maken. Van de Veen: “Het is ook wel interessant. Je ziet je omgeving op een heel andere manier.”
En voor de kinderen van de familie Kraal biedt de droge bodem een onverwachte bonus. “We hebben er eigenlijk een soort extra tuin bij gekregen. De kinderen kunnen nu schommelen aan onze loopbrug”, zegt Marloes met een lach.
Wanneer komt er een structurele oplossing?
Broekmeulen van de LWO verwacht niet dat het probleem snel verdwijnt. Elke locatie heeft zijn eigen uitdagingen en een landelijke aanpak ontbreekt vooralsnog. Zolang gemeenten onderling verschillen in wie de kosten draagt, blijven veel woonbooteigenaren afhankelijk van eigen middelen en vrijwillige samenwerking met buren.
De vraag is dan ook hoe lang eigenaren zoals de familie Kraal de kosten en de overlast kunnen blijven dragen, als de droogteperiodes elk jaar vroeger beginnen en extremer worden.
