De Raad van State heeft forse kritiek geuit op het kabinetsplan voor een nieuwe vermogenswinstbelasting in box 3. Het hoogste adviescollege van de overheid raadt het kabinet aan om de invoering uit te stellen. Een reactie van het kabinet is vooralsnog uitgebleven.
De vermogenswinstbelasting moet de omstreden box 3-heffing vervangen, waarmee spaarders en beleggers worden belast op hun vermogen. Al jaren loopt de overheid tegen juridische problemen aan met het huidige stelsel. Nu blijkt ook de voorgestelde oplossing op stevige weerstand te stuiten.
De Raad van State is de belangrijkste adviseur van de Nederlandse regering. Zo’n kritisch advies, waarbij zelfs uitstel wordt bepleit, is een serieuze tegenvaller voor het kabinet.
Wat speelt er precies?
- Box 3 is de belasting op inkomen uit vermogen, zoals spaargeld en beleggingen.
- Het huidige systeem is al meerdere keren door de rechter onrechtmatig verklaard.
- Het kabinet wil overstappen op een vermogenswinstbelasting, waarbij belasting wordt geheven over de werkelijk behaalde winst.
- De Raad van State heeft serieuze bezwaren tegen het wetsvoorstel en adviseert uitstel.
- Het kabinet heeft nog niet gereageerd op het advies.
Waarom is de Raad van State zo kritisch?
De Raad van State fileert het wetsvoorstel op meerdere punten. Het adviescollege vindt dat het plan in de huidige vorm onvoldoende is uitgewerkt. Daarmee is invoering op korte termijn volgens de Raad van State niet verantwoord.
De kritiek is opvallend scherp. De Raad van State treedt normaal gesproken op als zorgvuldig maar gematigd adviseur. Dat het college nu expliciet aanstuurt op uitstel, geeft aan hoe groot de zorgen zijn over de uitvoerbaarheid van het voorstel.
Wat is een vermogenswinstbelasting?
Bij een vermogenswinstbelasting betaalt een belastingplichtige alleen over de winst die hij of zij daadwerkelijk heeft gemaakt. Dat is anders dan het huidige systeem, waarbij de belasting wordt berekend op basis van een fictief rendement.
Dat fictieve rendement zorgde jarenlang voor problemen. Mensen betaalden belasting over een rendement dat ze in werkelijkheid nooit haalden. De Hoge Raad oordeelde daarom dat het systeem in strijd is met het eigendomsrecht.
Het kabinet zwijgt voorlopig
Opvallend is dat het kabinet tot dusver geen reactie heeft gegeven op het advies van de Raad van State. Normaal gesproken reageert een kabinet bij de indiening van een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer op adviezen van het adviescollege.
Of het kabinet het advies naast zich neerlegt of toch kiest voor uitstel, is op dit moment onduidelijk. De politieke druk om box 3 snel te hervormen is groot, maar een overhaaste invoering van een slecht wetsvoorstel kan opnieuw leiden tot rechtszaken.
Lange geschiedenis van juridische strijd
De problemen met box 3 slepen al jaren. Na meerdere rechtszaken en uitspraken van de Hoge Raad was het kabinet gedwongen om met een nieuw systeem te komen. De vermogenswinstbelasting werd gepresenteerd als de definitieve oplossing.
Nu ook dat voorstel stuit op fundamentele bezwaren, lijkt een snelle afronding van het dossier verder weg dan ooit. Miljoenen belastingplichtigen wachten ondertussen op duidelijkheid over hoe hun vermogen in de toekomst wordt belast.
Wat gebeurt er nu?
De bal ligt nu bij het kabinet. Het kan het wetsvoorstel aanpassen op basis van de kritiek, kiezen voor uitstel of het voorstel toch ongewijzigd indienen bij de Tweede Kamer. Die laatste optie lijkt politiek gevoelig, gezien de duidelijke taal van de Raad van State.
De Tweede Kamer zal het advies van de Raad van State naar verwachting meenemen in de behandeling van het voorstel. Hoe het box 3-dossier zich in 2026 verder ontwikkelt, wordt de komende weken duidelijk.
