De vermoedelijke dader van de aanslag op de Pride in Berlijn was al jarenlang bekend bij de politie. De 21-jarige Abdul B. was in mei 2026 veroordeeld voor het voorbereiden van een ernstige geweldsdaad, maar bleef daarna op vrije voeten. Hij moest als voorwaarde een deradicaliseringsprogramma volgen.
Zaterdagavond reed een bestuurder in op een menigte Pride-bezoekers in Berlijn. Daarna vielen de dader mensen aan met een mes. Eén vrouw overleed, 29 anderen raakten gewond. Na een klopjacht werd B. zondagavond doodgeschoten door agenten, nadat hij probeerde hen met een mes aan te vallen.
In Duitsland heerst naast rouw ook verbazing. Hoe kon iemand met zijn achtergrond vrijuit lopen? Het Openbaar Ministerie van Berlijn publiceerde een tijdlijn met zijn eerdere verdenkingen en veroordelingen, waaruit een zorgwekkend patroon naar voren komt.
- De dader: Abdul B., 21 jaar, geboren in Berlijn, ouders afkomstig uit Libanon
- Aanslag: hij reed in op Pride-bezoekers en viel mensen aan met een mes
- Slachtoffers: één dode, 29 gewonden
- Achtergrond: B. probeerde zich meerdere keren aan te sluiten bij terreurgroep Islamitische Staat
- Vrijgelaten: in mei 2026 na een voorwaardelijke veroordeling, onder toezicht van reclassering
- Oordeel autoriteiten: de aanslag wordt beschouwd als een islamistische terreurdaad
Van jeugddelicten naar radicalisering
B. wordt in 2005 in Berlijn geboren. Op jonge leeftijd heeft hij al contact met de politie. In 2022 wordt hij als 16-jarige veroordeeld door de jeugdrechtbank voor mishandeling op een schoolplein en diefstal van een koptelefoon.
In de jaren daarna radicaliseert B. steeds verder. In juni 2024 plaatst hij meerdere keren verboden propaganda van Islamitische Staat op zijn Instagram-account.
Twee mislukte pogingen om IS te bereiken
In mei 2025 probeert B. via Turkije naar Mauritanië te reizen, vermoedelijk om zich bij IS aan te sluiten. Die reis mislukt. Dezelfde maand onderneemt hij een tweede poging: hij vliegt vanuit Berlijn via Turkije naar Libanon, met als einddoel Syrië.
Ook deze poging loopt stuk. In juli 2025 wordt B. in Libanon gearresteerd en vastgezet. Een militaire rechtbank veroordeelt hem tot drie maanden cel voor het aanzetten tot religieuze en sektarische conflicten. Na zijn vrijlating keert hij terug naar Duitsland, waar hij op de luchthaven van Berlijn direct wordt gearresteerd.
Lagere straf dan geëist, en meteen op vrije voeten
Het Openbaar Ministerie eist bijna drie jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor het voorbereiden van een ernstige geweldsdaad die de staat in gevaar zou brengen. De rechter legt in mei 2026 echter een voorwaardelijke straf op van een jaar en tien maanden.
B. hoeft daardoor niet terug de cel in. De lagere straf is mede het gevolg van zijn voorarrest in Duitsland en Libanon, zijn gedeeltelijke bekentenis en zijn uitgesproken distantie van IS. Als voorwaarde voor zijn vrijlating moet hij zich laten begeleiden door een reclasseringsambtenaar en een deradicaliseringstraject volgen. Het OM gaat in hoger beroep, maar ondertussen is B. vrij.
Doorzoeking van zijn woning
Begin juli 2026 wordt B.’s woning doorzocht op verdenking van een overtreding van de wapenwet. Volgens Duitse media zou hij op sociale media hebben geposeerd met een wapen. Bij de doorzoeking wordt alleen een speelgoedpistool gevonden. De zaak wordt geseponeerd.
“Vriendelijke indruk” maar niet te bereiken
Het Violence Prevention Network (VPN) begeleidt B. in zijn reclasseringstraject. In juni en juli 2026 woont hij twee voorbereidende bijeenkomsten bij. Vandaag stond zijn derde afspraak gepland.
Thomas Mücke, directeur van het VPN, vertelt aan de Duitse publieke omroep ARD dat B. een opvallende indruk maakte. “Zeer beheerst, zeer voorzichtig, zeer gecontroleerd en zeer vriendelijk”, omschrijft Mücke hem. “Maar precies die kenmerken geven aan dat we niet tot hem konden doordringen”, voegt hij daaraan toe.
Islamistisch of islamitisch: wat is het verschil?
De Duitse autoriteiten gaan ervan uit dat de aanslag een islamistische terreurdaad was. Minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt zei zondag dat alles daarop wijst. Het verschil tussen de termen islamitisch en islamistisch is daarbij belangrijk.
Islamitisch verwijst naar alles wat met de islam als religie te maken heeft, zoals islamitische feestdagen of islamitische architectuur. Islamistisch is een politieke stroming die de islam niet alleen als geloof ziet, maar ook als basis voor de inrichting van de staat en de samenleving. Niet elke moslim is islamistisch.
Binnen het islamisme bestaan meerdere stromingen, van hervormers die werken binnen een democratie tot radicalen die de democratie met geweld willen omverwerpen, zoals IS en al-Qaida.
Te vroeg voor oordeel over nalatigheid, maar vragen stapelen zich op
ARD-terrorismedeskundige Holger Schmidt waarschuwt dat het nog te vroeg is om te concluderen of de autoriteiten nalatig zijn geweest. Er ontbreekt nog te veel informatie, onder meer over het dreigingsniveau dat aan B. was toegekend.
Ook is nog niet volledig duidelijk welke rol B. precies speelde bij de aanslag. Zo is het nog onzeker of hij zelf achter het stuur van de bestelbus zat. Ondertussen verlichten de Brandenburger Tor en andere monumenten in Berlijn in regenboogkleuren, als eerbetoon aan de slachtoffers van de aanslag.
De centrale vraag die Duitsland bezighoudt: hadden de autoriteiten eerder kunnen of moeten ingrijpen bij iemand met zo’n uitgebreide en zorgwekkende voorgeschiedenis?
