Televisiemaker Kees van der Spek riep Nederlanders onlangs openlijk op om vakanties naar de Verenigde Staten te mijden, zolang Donald Trump aan de macht is. De reissector reageert echter gematigd op deze oproep. Reiskoepel ANVR verwacht nauwelijks effect, en de echte Amerika-liefhebber laat zich doorgaans niet zo gemakkelijk van zijn droombestemming afbrengen.
Van der Spek trekt aan de bel
Kees van der Spek, bekend van televisieprogramma’s waarin hij oplichters en criminelen in het buitenland ontmaskert, is geen onbekende als het gaat om kritische uitspraken over misstanden wereldwijd. Ditmaal richt zijn pijlen zich echter niet op een obscure oplichter, maar op de Amerikaanse president Donald Trump en diens beleid.
Via sociale media en publieke uitspraken riep Van der Spek Nederlanders op om bewust te kiezen voor andere vakantiebestemmingen. Zijn boodschap is helder: zolang Trump aan het roer staat in Washington, is Amerika wat hem betreft geen wenselijke reisbestemming voor Nederlanders.
De oproep viel op bij zowel reisorganisaties als het grote publiek. Het is niet de eerste keer dat een bekende Nederlander zich mengt in het debat rondom Trump, maar een concrete boycotoproep gericht op toerisme is relatief zeldzaam in Nederland.
Wat drijft Van der Spek?
Van der Speks motivatie lijkt voort te komen uit onvrede met het politieke klimaat in de Verenigde Staten onder Trump. Het gaat dan niet alleen om binnenlandse Amerikaanse politiek, maar ook om de gevolgen van het Amerikaanse buitenlandbeleid en de internationale opstelling van de huidige regering in Washington.
Door toerisme als drukmiddel in te zetten, wil Van der Spek een signaal afgeven. Toeristen zijn immers een belangrijke bron van inkomsten voor de Amerikaanse economie, en een daling in het aantal buitenlandse bezoekers zou theoretisch gezien enige economische impact kunnen hebben.
Of dit in de praktijk ook daadwerkelijk zo werkt, is echter zeer de vraag. Critici wijzen erop dat individuele vakantiekeuzes van Nederlanders nauwelijks meetbaar effect hebben op een economie van de omvang van de Verenigde Staten.
Reiskoepel ANVR: weinig vertrouwen in effect
De ANVR, de overkoepelende organisatie van Nederlandse reisondernemers, reageert nuchter op de oproep van Van der Spek. Volgens de koepelorganisatie zal de boycotoproep weinig tot geen merkbaar effect hebben op het daadwerkelijke reisgedrag van Nederlanders.
De ANVR baseert dit onder meer op ervaringen uit het verleden. Ook bij eerdere politieke spanningen of controverses rondom Amerika bleef de interesse van Nederlandse reizigers in de VS opvallend stabiel. De band tussen Nederlanders en Amerika als vakantiebestemming blijkt sterk en moeilijk te doorbreken.
Reisorganisaties zien in hun boekingscijfers vooralsnog geen significante verschuiving die wijst op een boycottrend. New York, Florida, Californië en de nationale parken blijven onverminderd populaire bestemmingen bij Nederlandse vakantiegangers.
De doorgewinterde Amerika-liefhebber laat zich niet tegenhouden
Een groot deel van de Nederlanders die jaarlijks naar de VS reist, doet dit al jaren en heeft een diepe fascinatie voor het land ontwikkeld. Denk aan roadtrips langs Route 66, bezoeken aan de indrukwekkende nationale parken of stedentrips naar bruisende metropolen als New York en Los Angeles.
Voor deze groep reizigers weegt de politieke situatie in Amerika doorgaans minder zwaar dan de persoonlijke reiservaring. Zij maken een duidelijk onderscheid tussen het beleid van een regering en het land zelf, inclusief zijn cultuur, natuur en mensen.
Bovendien speelt de dollar-eurokoers een belangrijke rol. Wanneer de dollar relatief goedkoop is ten opzichte van de euro, trekt Amerika extra veel Europese en Nederlandse reizigers aan — een economisch argument dat politieke bezwaren regelmatig overschaduwt.
Wanneer werken reisboycots wél?
Boycots van toeristische bestemmingen kunnen in bepaalde omstandigheden effect sorteren. Dat is echter doorgaans pas het geval wanneer aan een aantal specifieke voorwaarden is voldaan:
- Er is sprake van een breed gedragen, internationaal gecoördineerde boycotbeweging
- Grote reisorganisaties en touroperators sluiten zich aan en stoppen met het aanbieden van reizen
- De media besteden structureel en langdurig aandacht aan de boycot
- Er zijn duidelijke, meetbare doelen verbonden aan de boycot
- Er zijn aantrekkelijke alternatieve bestemmingen beschikbaar voor de doelgroep
- De boycot sluit aan bij een bredere politieke of maatschappelijke beweging
In het geval van Van der Speks oproep lijkt aan de meeste van deze voorwaarden vooralsnog niet te zijn voldaan. De oproep is individueel, niet gecoördineerd met de reisbranche en mist de brede internationale steun die nodig is voor een merkbaar effect.
Amerika blijft een droombestemming voor Nederlanders
Ondanks politieke turbulentie blijft Amerika jaar na jaar een van de meest populaire langeafstandsbestemmingen voor Nederlandse reizigers. De enorme diversiteit aan landschappen, steden en ervaringen maakt het land tot een bijna onuitputtelijke reisbestemming.
Luchtvaartmaatschappijen als KLM zien de vraag naar vluchten richting de VS vooralsnog niet significant dalen als gevolg van politieke discussies. Zolang de vliegtuigen vol blijven, is er voor de reisbranche weinig reden om te verwachten dat de situatie snel zal veranderen.
Oproep of symbool?
De boycotoproep van Van der Spek heeft vooral waarde als symbolisch gebaar. Het plaatst een kritisch geluid in het publieke debat en nodigt Nederlanders uit na te denken over de ethische dimensie van hun reiskeuzes. Of het daadwerkelijk leidt tot minder Nederlandse bezoekers in de VS, blijft hoogst onzeker.
