Duizenden migranten zwerven door de Spaanse exclave Ceuta, in Noord-Afrika. De druk op de lokale gezondheidszorg neemt snel toe. Een zorgsysteem dat normaal gesproken 80.000 mensen bedient, moet nu plotseling voor zo’n tien procent meer mensen zorgen.
Lokale bestuurders slaan alarm en zeggen dat het systeem het niet meer aankan. De nationale regering in Madrid schetst een ander, minder urgent beeld. Daardoor groeit de politieke strijd over wie verantwoordelijk is en wat er moet gebeuren.
Ondertussen verslechtert de situatie op straat. Ziektes verspreiden zich snel, mensen slapen buiten en toegang tot stromend water is beperkt. Hulporganisaties waarschuwen dat de gezondheidssituatie alleen maar slechter zal worden.
Wat speelt er precies in Ceuta?
- Duizenden migranten verblijven op straat in de Spaanse exclave Ceuta na een grote grensoversteek eind vorige maand.
- Het lokale zorgsysteem, normaal gebouwd voor 80.000 inwoners, krijgt te maken met een plotselinge toestroom van extra zorgvragen.
- Ziektes zoals waterpokken, polio en tetanus dreigen zich te verspreiden door slechte hygiëne en overbevolkte slaapplekken.
- De lokale overheid (Partido Popular) en de nationale regering zijn het oneens over hoe ernstig de situatie is.
- Hulporganisaties zoals Dokters van de Wereld en het Rode Kruis zijn actief aanwezig, maar zeggen dat de hulp tekortschiet.
Migranten voor de deur van het ziekenhuis
De ingang van de eerste hulp in Ceuta wordt bewaakt door militairen. Wie medische zorg nodig heeft, mag naar binnen. Maar buiten staan ook migranten die zeggen niet of nauwelijks te worden geholpen.
Op een betonnen bankje voor het ziekenhuis ligt een jongeman onder een rood dekentje. Zijn vrienden staan zenuwachtig om hem heen. “Hij is aangereden door een motor”, vertelt een van hen. “Ze hebben hem gisteren binnen verzorgd, maar bijna direct ook weer op straat gezet.”
Andere mannen met zichtbare verwondingen en blauwe plekken proberen langs de militairen naar binnen te lopen. Ze worden tegengehouden. Ze zeggen dat ze door de politie zijn geslagen en dat hun paspoort is afgepakt. Uiteindelijk mogen ze het ziekenhuis in om aangifte te doen van de mishandeling.
Politieke strijd tussen Madrid en Ceuta
De Spaanse minister van Volksgezondheid bezocht Ceuta ongeveer een week geleden. Na afloop zei ze dat de helft van de ziekenhuisbedden nog leeg stond en de situatie niet alarmerend was.
De lokale overheid van Ceuta, in handen van de Partido Popular, spreekt dat nadrukkelijk tegen. Viceburgemeester Kissy Chandiramani is duidelijk: “Het is ook wat artsen, verpleegkundigen en het zorgpersoneel zeggen. Je hoeft maar naar ze te luisteren en je hoort dat het systeem op instorten staat.”
Ze vindt dat zowel de regering in Madrid als de Europese Unie meer moet doen. Oppositieleider Alberto Feijóo gaat nog verder en eist een lockdown om verspreiding van infectieziekten te voorkomen. Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid wil zo snel mogelijk vaccins naar de exclave sturen.
Onduidelijkheid over verantwoordelijkheden
Het is lastig om een helder beeld te krijgen van de werkelijke situatie in het ziekenhuis. Het ziekenhuis heeft geen communicatieafdeling en wil de pers niet te woord staan. Ook de vertegenwoordiger van de centrale regering in Ceuta was niet beschikbaar voor een interview.
De verantwoordelijkheden binnen de zorg zijn verdeeld tussen de nationale en de lokale overheid. Die onduidelijke verdeling maakt een gezamenlijke aanpak moeilijker.
Tentenkamp zonder stromend water
Op industrieterrein El Tarajal, niet ver van het ziekenhuis, hebben migranten een improviseerd tentenkamp opgezet. Met karton, dekens en pallets zijn tegen gebouwen schuilplaatsen gemaakt. Er is geen stromend water. Overdag is het er snikheet, ’s nachts koud.
Een paar honderd migranten verblijven er, onder wie vrouwen en kinderen. Het is een omgeving waar infecties zich snel kunnen verspreiden.
Patricia Ruiz de Irizar van Dokters van de Wereld staat er met een medische camper, naast een busje van het Rode Kruis. “We zien luchtweginfecties, dermatologische infecties en hoe langer het duurt ook steeds meer mentale gezondheidsproblemen”, zegt ze. Voor de camper staat een rij mensen te wachten op hulp.
Situatie wordt naar verwachting alleen maar erger
De druk op de zorg was het grootst vlak na de massale grensoversteek eind vorige maand. Maar hulpverleners waarschuwen dat de gezondheidsproblemen zullen blijven toenemen zolang migranten op straat verblijven zonder goede opvang.
Ruiz de Irizar spreekt van een humanitaire noodsituatie. “We maken ons zorgen omdat we zien dat deze mensen niet de hulp krijgen die ze nodig hebben.” Ze verwacht dat de situatie de komende tijd verder zal verslechteren.
Dat de situatie zal verergeren naarmate de tijd verstrijkt, lijkt het enige punt waarover iedereen het eens is, zowel hulporganisaties als lokale bestuurders.
Wat gebeurt er nu?
De komende dagen wordt duidelijk of Madrid gehoor geeft aan de noodkreet van de lokale overheid in Ceuta. De aangekondigde vaccins zijn een eerste stap, maar hulporganisaties zeggen dat er veel meer nodig is om een verdere verslechtering te voorkomen.
De vraag is ook hoe lang de Europese Unie toekijkt. Viceburgemeester Chandiramani roept Brussel op om in actie te komen. Vooralsnog wachten duizenden migranten op straat op een oplossing die er nog niet is.
