De kerncentrale van Zaporizja in het zuidoosten van Oekraïne is uit voorzorg volledig afgesloten van het stroomnet nadat Russische droneaanvallen een elektrisch onderstation in de regio hebben getroffen. Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) bevestigde het nieuws op donderdag. De situatie rondom de grootste kerncentrale van Europa baart internationale experts grote zorgen.
Droneaanvallen treffen elektrisch onderstation
In de nacht van woensdag op donderdag voerde Rusland een reeks droneaanvallen uit op energieinfrastructuur in de regio Zaporizja. Eén van de primaire doelwitten was een elektrisch onderstation dat cruciaal is voor de stroomvoorziening in het gebied. De aanval zorgde voor een grootschalige stroomstoring die de gehele regio trof.
Door de beschadiging van het onderstation verloor de kerncentrale van Zaporizja haar externe stroomverbinding. Dit betekende dat de centrale tijdelijk niet langer gevoed werd door het reguliere elektriciteitsnet. De omvang van de schade aan de infrastructuur wordt momenteel nog onderzocht door lokale autoriteiten.
Russische droneaanvallen op Oekraïense energieinfrastructuur zijn geen nieuw fenomeen. Al maanden lang worden energiecentrales, transformatorhuizen en elektriciteitsnetten doelbewust aangevallen als onderdeel van de Russische militaire strategie om de Oekraïense bevolking in de kou te laten zitten.
IAEA bevestigt volledige afsluiting van het stroomnet
Het Internationaal Atoomenergieagentschap maakte de situatie donderdag publiekelijk bekend via een officiële verklaring. Volgens het agentschap werd de kerncentrale volledig afgesloten van het externe stroomnet als directe veiligheidsmaatregel na de aanval. Het IAEA houdt de situatie nauwlettend in de gaten.
Inspecteurs van het IAEA zijn al geruime tijd aanwezig op de site van de kerncentrale om toezicht te houden op de nucleaire veiligheid. De organisatie heeft herhaaldelijk gewaarschuwd voor de gevaren van militaire activiteiten in de nabijheid van de centrale. Een stabiele stroomtoevoer is essentieel voor het veilig koelen van de kernreactoren.
Het verlies van externe stroom bij een kerncentrale is een serieuze situatie die snelle actie vereist. Reservegeneratoren worden in zulke gevallen ingezet om de minimale stroombehoeften van de veiligheidsinstallaties te garanderen. Het IAEA gaf aan dat de noodprocedures werden geactiveerd.
Wat zijn de risico’s bij stroomuitval in een kerncentrale?
Een stroomstoring in een kerncentrale kan ernstige gevolgen hebben als de veiligheidssystemen niet goed functioneren. De koelsystemen van de reactoren zijn afhankelijk van een constante stroomtoevoer om oververhitting en mogelijk een kernramp te voorkomen. Deskundigen benadrukken dat elke minuut zonder adequate koeling risico’s met zich meebrengt.
In het geval van Zaporizja worden de reactoren momenteel in een zogenaamde ‘koude afsluiting’ gehouden, wat betekent dat ze niet actief stroom produceren. Toch is koeling nog steeds noodzakelijk vanwege de restwarmte die kernbrandstof blijft produceren, zelfs nadat de reactoren zijn stilgelegd.
De risico’s bij stroomuitval in een kerncentrale zijn onder meer:
- Uitval van koelsystemen, wat kan leiden tot oververhitting van de reactorkern
- Falen van bewakings- en veiligheidssystemen die nucleaire lekken moeten detecteren
- Verlies van functionaliteit van noodgeneratoren bij langdurige stroomstoring
- Verhoogd risico op radioactieve lekkage bij onvoldoende koeling
- Verminderd toezicht door IAEA-inspecteurs door technische belemmeringen
Zaporizja: de grootste kerncentrale van Europa
De kerncentrale van Zaporizja is de grootste kerncentrale van Europa en beschikt over zes reactoren met een totale capaciteit van circa 6.000 megawatt. De centrale ligt in het zuidoosten van Oekraïne, aan de oevers van het Kakhovka-stuwmeer. Sinds het begin van de Russische invasie in februari 2022 staat de centrale onder Russische controle.
Het personeel van de centrale bestaat grotendeels nog altijd uit Oekraïense technici en ingenieurs die onder extreem moeilijke omstandigheden werken. Zij opereren onder druk van Russische bezettingstroepen, terwijl ze tegelijkertijd proberen de nucleaire veiligheid te handhaven. De psychologische en fysieke druk op het personeel is enorm.
De internationale gemeenschap heeft herhaaldelijk opgeroepen tot de instelling van een veiligheidszone rondom de centrale. Rusland en Oekraïne beschuldigen elkaar wederzijds van aanvallen in de nabijheid van de centrale, wat de situatie bijzonder complex en gevaarlijk maakt.
Regionale stroomstoring treft inwoners Zaporizja
Naast de kerncentrale zelf heeft de Russische droneaanval ook de reguliere stroomvoorziening voor de bevolking van de regio Zaporizja zwaar getroffen. Tienduizenden inwoners zaten donderdagochtend zonder elektriciteit, wat wederom de kwetsbaarheid van de Oekraïense energieinfrastructuur blootlegt.
Oekraïne heeft de afgelopen maanden hard gewerkt aan het herstellen en beschermen van zijn energienetwerk. Na eerdere grootschalige Russische aanvallen op energiecentrales en transformatorhuizen zijn er noodmaatregelen genomen, maar de infrastructuur blijft een kwetsbaar doelwit. Herstelwerkzaamheden zijn arbeidsintensief en tijdrovend.
Lokale autoriteiten riepen inwoners op zuinig om te gaan met energie zodra de stroom wordt hersteld. Nooddiensten werden ingezet om kwetsbare groepen, zoals ouderen en zieken, te ondersteunen tijdens de stroomstoring. De exacte duur van de onderbreking was donderdagmiddag nog onduidelijk.
Internationale reacties op de aanval
De aanval op het onderstation nabij Zaporizja leidde tot scherpe internationale veroordeling. Westerse landen en de Europese Unie spraken opnieuw hun afkeuring uit over de Russische strategie om energieinfrastructuur te targeten. Meerdere regeringsleiders riepen op tot verdere steun aan Oekraïne.
Het IAEA herhaalde zijn oproep aan alle partijen om de kerncentrale te beschermen en militaire activiteiten in de omgeving te staken. Directeur-generaal Rafael Grossi benadrukte dat de nucleaire veiligheid van de centrale niet gegarandeerd kan worden zolang het conflict voortduurt in de regio.
Ook de VN-Veiligheidsraad heeft zich in het verleden uitgesproken over de gevaarlijke situatie rondom Zaporizja, maar tot concrete actie heeft dit vooralsnog niet geleid. De politieke impasse tussen Rusland en westerse landen maakt een internationale oplossing voor de kerncentrale bijzonder moeilijk.
Hoe de situatie zich verder ontwikkelt
De situatie rondom de kerncentrale van Zaporizja blijft uiterst zorgwekkend en vraagt om voortdurende internationale aandacht. Het IAEA houdt de nucleaire veiligheid nauwlettend in de gaten en publiceert regelmatig updates over de toestand van de centrale. Voorlopig lijkt een duurzame oplossing ver weg zolang het conflict in Oekraïne voortduurt.
