Horecaondernemers die WK-wedstrijden van het Nederlands elftal op een groot scherm willen uitzenden, zijn wettelijk verplicht daarvoor te betalen aan de NOS. Minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft dit bevestigd in een brief aan de Tweede Kamer. De Mediawet en Europese staatssteunregels laten simpelweg geen ruimte voor een gratis regeling, zo stelt zij.
Kamer vroeg om gratis vertoning voor grote groepen
Een meerderheid van de Tweede Kamer had aangedrongen op een oplossing waarbij voetbalfans de WK-wedstrijden van Oranje gratis konden bekijken op pleinen of andere grote locaties. Het idee was om dit mogelijk te maken voor groepen tot vijfduizend mensen, zonder dat horecaondernemers daar een heffing voor hoeven te betalen.
Het kabinet werd door de Kamer gevraagd hierover in gesprek te gaan met de NOS. De wens was duidelijk: als dit in België kan, waarom dan niet in Nederland? De NOS heft namelijk een vergoeding voor publieke vertoningen op beeldschermen, terwijl de Kamer dit als een drempel zag voor breed publiek plezier rondom het toernooi.
Minister Letschert nam de opdracht serieus en voerde gesprekken met zowel de NOS als haar Vlaamse ambtgenoot. Haar conclusie is echter dat er geen juridische ruimte bestaat om aan de wens van de Kamer tegemoet te komen.
Mediawet en staatssteunregels staan gratis uitzenden in de weg
De kern van het probleem ligt in de wet- en regelgeving. De NOS is een publieke omroep die gefinancierd wordt met belastinggeld. Dat betekent dat de organisatie geen gratis diensten mag verlenen aan commerciële partijen die daar zelf financieel beter van worden.
Cafés en andere horecagelegenheden verdienen bij grote evenementen extra geld door de verhoogde verkoop van eten en drinken. Hen gratis toegang geven tot dure uitzendrechten die met publiek geld zijn ingekocht, zou in strijd zijn met de Europese staatssteunregels.
“Cafés betalen daarom een marktconforme prijs voor uitzendrechten die met belastinggeld zijn gefinancierd”, aldus minister Letschert in haar brief. De NOS kan en mag daar niet van afwijken, hoe begrijpelijk de wens van de Kamer ook is.
Waarom de vergelijking met België niet opgaat
De Tweede Kamer haalde België aan als voorbeeld van een land waar publieke vertoningen van WK-wedstrijden gratis zijn. Maar minister Letschert legt uit dat de situatie daar fundamenteel anders is.
De Vlaamse publieke omroep VRT beschikt namelijk helemaal niet over rechten voor publieke vertoningen van WK-wedstrijden. Omdat VRT die rechten niet heeft, hoeft de omroep er ook niets voor te vragen. Er valt simpelweg niets te regelen.
De NOS heeft die rechten wél, en is daardoor ook gebonden aan de bijbehorende verplichtingen. Een directe vergelijking met België gaat dus mank, zo concludeert de minister na haar gesprek met haar Vlaamse collega.
Wat horecaondernemers concreet moeten betalen
Hoewel er dus altijd betaald moet worden, benadrukt Letschert dat de vergoeding al flink is verlaagd. Tijdens het laatste EK voetbal werd de heffing al met 75 procent gereduceerd ten opzichte van eerdere tarieven.
Concreet gaat het inmiddels om een bedrag van ongeveer 80 cent per bezoeker per wedstrijd. Dat is een relatief bescheiden bedrag voor grotere evenementen waarbij honderden of duizenden bezoekers aanwezig zijn en de horeca daar flink aan verdient.
De minister benadrukt dat dit tarief bewust laag is gehouden om publieke vertoning zo toegankelijk mogelijk te maken, zonder de wettelijke grenzen te overschrijden.
Voor de meeste horeca verandert er weinig
Een belangrijk nuancering van de minister is dat het merendeel van de Nederlandse horecagelegenheden de WK-wedstrijden gewoon gratis kan uitzenden. De heffing is namelijk alleen van toepassing op grotere evenementen, waarbij aanzienlijk meer winst wordt gemaakt.
De regeling treft dus voornamelijk grote publieksevenementen op marktpleinen, in grote tenten of bij andere grootschalige locaties. Een kroeg of café dat een wedstrijd op televisie uitzendt voor een beperkt aantal gasten, valt doorgaans buiten de heffingsplicht.
De scheidslijn ligt bij de omvang van het evenement en de mate waarin de horeca-exploitant commercieel profijt trekt uit de uitzending van de wedstrijd.
Discussie in de Kamer over publieke toegankelijkheid van sport
De discussie rondom de NOS-heffing raakt aan een bredere maatschappelijke vraag: in hoeverre moet sport op de publieke omroep ook buiten de eigen woonkamer toegankelijk zijn? De Kamer vindt dat WK-voetbal een nationale aangelegenheid is die breed gedeeld moet kunnen worden.
Tegenstanders van de heffing wijzen erop dat de NOS de rechten al heeft betaald met belastinggeld, en dat het vreemd is om burgers en horecaondernemers opnieuw te laten betalen voor datzelfde content. Voorstanders benadrukken juist dat de regels er zijn om eerlijke concurrentie te borgen.
Minister Letschert staat juridisch gezien met de rug tegen de muur, maar de politieke druk vanuit de Kamer maakt duidelijk dat dit debat met het oog op het aankomende WK nog niet is beslecht.
Overzicht: wanneer geldt de heffing wel of niet?
Om duidelijkheid te scheppen over wie nu precies te maken heeft met de NOS-vergoeding, zijn de belangrijkste punten op een rij gezet:
- Kleine cafés en kroegen met een beperkt aantal bezoekers: geen heffing
- Grote publieksevenementen op pleinen of in tenten met veel bezoekers: wel heffing
- Vergoeding bedraagt circa 80 cent per bezoeker per wedstrijd
- Tarief is al met 75 procent verlaagd ten opzichte van eerder EK-tarief
- Grondslag: Mediawet en Europese staatssteunregels
- NOS mag geen gratis diensten verlenen aan commerciële partijen
- Situatie in België is niet vergelijkbaar: VRT heeft geen publieke vertoningsrechten
Wat betekent dit voor het WK van 2026?
Met het WK voetbal in aantocht blijft de kwestie actueel. Horecaondernemers die grote publieksevenementen plannen, doen er verstandig aan tijdig contact op te nemen met de NOS over de voorwaarden en tarieven voor uitzendrechten.
Minister Letschert heeft de Tweede Kamer in haar brief duidelijk gemaakt dat zij geen verdere stappen kan zetten om de heffing af te schaffen. De bal ligt nu bij de politiek om eventueel via een wetswijziging alsnog verandering te bewerkstelligen — al is dat een langdurig traject.
