De Verenigde Staten en Iran hebben de volledige tekst van hun ondertekende intentieverklaring openbaar gemaakt. Het document bevestigt wat eerder al via gelekte versies uitlekte: beide landen leggen hun militaire operaties stil, sancties worden opgeheven en er komt een miljardeninvestering voor de wederopbouw van Iran. De definitieve vredesonderhandelingen moeten binnen zestig dagen worden afgerond.
Officiële tekst bevestigt eerder uitgelekte inhoud
Een functionaris van het Witte Huis las het memorandum voor aan journalisten, terwijl Iran de tekst via het staatspersbureau IRNA naar buiten bracht. Opvallend: de inhoud wijkt nauwelijks af van de versies die eerder al circuleerden via de Saudische nieuwssite Al Arabiya en het Amerikaanse persbureau Bloomberg.
Het Witte Huis had eerder ontkend dat de uitgelekte teksten overeenkwamen met het échte document. Nu de officiële versie is vrijgegeven, blijkt het verschil minimaal. De meest gevoelige kwesties zijn vooruitgeschoven naar de onderhandelingen over een definitief akkoord.
De intentieverklaring vormt daarmee een diplomatiek raamwerk, geen eindakkoord. Beide landen spreken af elkaars soevereiniteit en territoriale integriteit te respecteren en alle militaire operaties te staken.
Wat er precies is afgesproken
Het memorandum bevat een reeks concrete toezeggingen die direct ingaan zodra het document is ondertekend. Sommige maatregelen worden al binnen dertig dagen van kracht, andere hangen af van het definitieve vredesakkoord.
De voornaamste afspraken in de intentieverklaring op een rij:
- De VS heft binnen dertig dagen na ondertekening de zeeblokkade volledig op.
- Iran biedt binnen dezelfde periode veilige doorgang aan commerciële schepen en vraagt zestig dagen geen tol.
- De VS stelt samen met “regionale partijen” een wederopbouwfonds samen van minimaal 300 miljard dollar.
- Alle Amerikaanse sancties tegen Iran worden opgeheven, inclusief resoluties van de VN-Veiligheidsraad.
- Iran mag onmiddellijk weer olie exporteren op de wereldmarkt.
- Iraanse bevroren tegoeden worden vrijgegeven.
- De VS trekt binnen dertig dagen na het definitieve akkoord alle troepen terug uit de nabijheid van Iran.
Nucleair programma blijft gevoelig punt
Het Iraanse nucleaire programma was en blijft het meest heikele onderwerp in de onderhandelingen. In de intentieverklaring staat dat Iran geen kernwapens zal ontwikkelen of aanschaffen. Daarnaast zal de bestaande uraniumvoorraad worden verdund.
De precieze modaliteiten worden pas vastgelegd in het definitieve akkoord. Tot die tijd handhaven beide landen de huidige status quo: Iran bevriest zijn nucleaire activiteiten op het huidige niveau, terwijl ook de Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio voorlopig ongewijzigd blijft.
Critici wijzen erop dat de formulering over kernwapens vaag blijft en dat de concrete verificatiemechanismen nog volledig ontbreken. Die discussie zal centraal staan in de zestig dagen durende onderhandelingsronde die na ondertekening van start gaat.
Ondertekening verwacht in Zwitserland
Het document zou vrijdag in Zwitserland officieel ondertekend worden door vertegenwoordigers van beide landen. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken liet doorschemeren dat de handtekeningen gezet worden door de Amerikaanse president Trump en de Iraanse president Pezeshkian.
Trump sprak zelf over de deal tijdens een persconferentie na afloop van de G7-top in het Franse Évian-les-Bains. Hij suggereerde dat ondertekening mogelijk al eerder dan gepland kan plaatsvinden en sloot niet uit dat hij daarvoor in Europa zou blijven.
Na de ondertekening gaat een periode van zestig dagen in, waarin de twee landen onderhandelen over een volledig en bindend vredesakkoord. De intentieverklaring fungeert als juridisch en diplomatiek fundament voor die gesprekken.
Trump bekritiseert Netanyahu over Libanon
Tijdens de persconferentie kreeg Trump ook vragen over de Israëlische premier Netanyahu, wiens houding ten aanzien van de deal niet onverdeeld positief is. “We hebben een klein meningsverschil over Libanon”, aldus Trump.
In de intentieverklaring is namelijk bepaald dat het staken van militaire operaties ook van toepassing is op Libanon. Trump zei Netanyahu persoonlijk te hebben gevraagd zijn militaire optreden te matigen. “Je hoeft niet elke keer een gebouw plat te gooien als er iemand van Hezbollah binnenloopt”, zou hij de premier hebben gezegd.
De opmerking illustreert de diplomatieke spanning die de deal omgeeft. Israël, dat niet aan de onderhandelingstafel zat, ziet de overeenkomst met argusogen aan — zeker gezien de afspraken die indirect ook de situatie in Libanon raken.
Wat nu op het spel staat
Met de publicatie van de intentieverklaring is een historische stap gezet in de langlopende spanning tussen Washington en Teheran. Of het ook tot een duurzame vrede leidt, hangt af van de onderhandelingen die nu volgen. De komende zestig dagen worden bepalend — en de hele wereld kijkt mee.
