Een veelgebruikt isolatiemateriaal blijkt mogelijk gevaarlijk voor de gezondheid van bewoners. Uit onderzoek van tv-programma Zembla is gebleken dat UF-schuim — een type isolatieschuim dat in de spouwmuren van tienduizenden Nederlandse woningen is gespoten — gezondheidsklachten veroorzaakt. De GGD pleit inmiddels voor een volledig verbod op het materiaal, dat al jarenlang probleemloos leek te worden toegepast.
Wat is UF-schuim en waarom wordt het gebruikt?
UF-schuim, voluit ureum-formaldehydeschuim, is een isolatiemateriaal dat wordt ingespoten in de spouwmuren van woningen. Het wordt al decennialang toegepast in Nederland als goedkope en snelle manier om huizen beter te isoleren en energiekosten te verlagen.
Het schuim wordt vloeibaar aangebracht en hard na het uitharden. In tegenstelling tot andere isolatiematerialen zoals glaswol of EPS-parels, is UF-schuim relatief makkelijk en snel te verwerken, wat het populair maakte bij isolatiebedrijven en woningeigenaren.
Het probleem schuilt echter in de chemische samenstelling. UF-schuim kan bij uitharden en bij vochtigheid formaldehyde afgeven — een stof die bekend staat als irriterend en bij langdurige blootstelling zelfs kankerverwekkend kan zijn.
Wat heeft Zembla onderzocht?
Het onderzoeksprogramma Zembla deed uitgebreid onderzoek naar de effecten van UF-schuim op de bewoners van woningen waar dit materiaal is aangebracht. De bevindingen zijn zorgwekkend: in meerdere woningen werden verhoogde concentraties formaldehyde gemeten, direct gerelateerd aan het aanwezige isolatieschuim.
Bewoners die in contact kwamen met de uitstoot van het schuim rapporteerden uiteenlopende gezondheidsklachten. Sommigen kampten al jaren met vage klachten zonder dat de oorzaak duidelijk was, totdat het verband met het isolatiemateriaal werd gelegd.
Zembla sprak met meerdere gezinnen die aangaven dat hun klachten aanzienlijk verminderden zodra het schuim werd verwijderd of de woning beter werd geventileerd. Dat wijst sterk op een direct oorzakelijk verband tussen het materiaal en de gezondheidsklachten.
Welke gezondheidsklachten ervaren bewoners?
De klachten die bewoners rapporteren zijn divers en variëren in ernst. Veel voorkomend zijn klachten die verband houden met de luchtwegen en de slijmvliezen — precies de gebieden die gevoelig zijn voor formaldehydeblootstelling.
Hieronder een overzicht van de meest gemelde gezondheidsklachten bij bewoners van woningen met UF-schuim:
- Chronische vermoeidheid en concentratieproblemen
- Irritatie aan ogen, neus en keel
- Aanhoudende hoofdpijn en duizeligheid
- Luchtwegproblemen zoals hoesten en benauwdheid
- Huidirritaties en allergische reacties
- Misselijkheid bij langdurig verblijf in de woning
Met name kinderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem of bestaande luchtwegaandoeningen lijken kwetsbaarder te zijn voor de effecten van het schuim. Artsen benadrukken dat langdurige blootstelling aan formaldehyde nooit zonder risico is.
Standpunt van de GGD: een verbod is noodzakelijk
De GGD, de gemeentelijke gezondheidsdienst, laat na het verschijnen van het Zembla-onderzoek weinig aan duidelijkheid te wensen over. Volgens de dienst zijn de risico’s van UF-schuim dusdanig ernstig dat een verbod op het gebruik van dit materiaal onontkoombaar is.
De GGD wijst erop dat formaldehyde door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is geclassificeerd als een stof die kanker kan veroorzaken bij mensen. Blootstelling in de eigen woning, dag en nacht, is dan ook bijzonder gevaarlijk — zeker over langere periodes.
Een verbod zou betekenen dat UF-schuim niet langer mag worden ingespoten in nieuwe of bestaande woningen. Maar wat er moet gebeuren met de tienduizenden woningen waar het materiaal al aanwezig is, blijft vooralsnog een complexe kwestie.
Hoeveel woningen zijn getroffen?
Schattingen wijzen uit dat UF-schuim in zeker tienduizenden Nederlandse woningen aanwezig is. Het precieze aantal is moeilijk te bepalen, omdat er geen centraal register bestaat van woningen waar dit type isolatiemateriaal is aangebracht.
Vooral oudere woningen — met name uit de jaren zeventig, tachtig en negentig — lopen verhoogd risico. In die periode was UF-schuim populair als snelle isolatieoplossing, mede gestimuleerd door overheidssubsidies voor energiebesparing.
Woningeigenaren die twijfelen of hun huis UF-schuim bevat, kunnen in veel gevallen navraag doen bij de gemeente of de oorspronkelijke installateur. In sommige gevallen is het ook mogelijk om via een bouwkundige inspectie het type isolatiemateriaal te laten vaststellen.
Wat kunnen bewoners zelf doen?
Voor bewoners die vermoeden dat er UF-schuim in hun woning zit, is het allereerst aan te raden om goed te ventileren. Frisse lucht aanvoeren en de binnenluchtkwaliteit verbeteren kan de concentratie formaldehyde in huis aanzienlijk verlagen.
Daarnaast is het mogelijk om de luchtkwaliteit in huis te laten meten door een gespecialiseerd bedrijf. Als de concentratie formaldehyde inderdaad verhoogd is, kan sanering of verwijdering van het schuim worden overwogen — hoewel dit een ingrijpende en kostbare operatie is.
Bewoners met gezondheidsklachten die mogelijk verband houden met hun woning, worden aangeraden contact op te nemen met hun huisarts en de lokale GGD. Zij kunnen helpen bij het in kaart brengen van de risico’s en het adviseren over vervolgstappen.
Wat staat er nu op het spel?
De kwestie rond UF-schuim raakt aan een groter vraagstuk: de kwaliteit van de binnenluchtkwaliteit in Nederlandse woningen. Nu de druk om te verduurzamen steeds verder toeneemt, worden huizen steeds luchtdichter gemaakt — wat de risico’s van schadelijke stoffen alleen maar vergroot.
De politiek zal nu moeten reageren op de bevindingen van Zembla en de oproep van de GGD. Of een verbod op UF-schuim snel wordt ingevoerd en of er financiële steun komt voor gedupeerde woningeigenaren, is nog onbekend. Voor de tienduizenden bewoners die momenteel mogelijk aan schadelijke stoffen worden blootgesteld, kan dat antwoord niet snel genoeg komen.
Meer weten of hulp zoeken?
Woon je in een woning met UF-schuim en maak je je zorgen over je gezondheid? Neem dan contact op met je huisarts of de GGD in jouw regio. Blijf het nieuws rond dit onderwerp volgen, want de verwachting is dat de overheid binnenkort met aanvullend beleid en informatie voor bewoners zal komen.
