Nederlandse jeugdzorgorganisaties stuurden jarenlang jongeren met gedragsproblemen naar een zogeheten gezinshuis in Spanje. Daar kregen zij te maken met wat experts omschrijven als “structurele mishandeling en kindermarteling”. Grote zorgorganisaties, gemeenten en jeugdbeschermers wisten van de aanpak, maar bleven er toch jongeren plaatsen.
Het gaat om Huize Soria, een Nederlands gezinshuis in Spanje. In twintig jaar ontving de instelling tientallen miljoenen euro’s aan Nederlands zorggeld. Dat blijkt uit maandenlang onderzoek van Nieuwsuur, dat sprak met zestien oud-cliënten over hun ervaringen.
Oud-cliënten beschrijven hoe zij voor straf achter stroomdraad werden opgesloten, dagenlang geen eten kregen en in de winter in hun ondergoed buiten werden gezet. Het is de eerste keer dat zij hun verhaal doen in de media.
Wat speelt er precies?
- Huize Soria was jarenlang onderdeel van grote zorgorganisatie Driestroom en ving zo’n tien jongeren tegelijk op in Spanje.
- Jongeren kwamen er terecht via jeugdzorg of jeugdreclassering, vaak na een lange geschiedenis bij pleeggezinnen en instellingen.
- De instelling paste verboden vrijheidsbeperkende maatregelen toe, wat in het buitenland nooit is toegestaan.
- Zorgorganisaties én jeugdbeschermers waren op de hoogte, maar bleven er toch jongeren plaatsen.
- De Spaanse Inspectie sloot Huize Soria eind september 2026 per direct, nadat de berichtgeving van Nieuwsuur hen bereikte.
Paardenpoep, isolatie en brandblaren in de zon
De verhalen van de zestien oud-cliënten zijn consistent en bestrijken een periode van ongeveer twintig jaar. Een Nederlands stel runde het huis en paste daarbij methoden toe die in Nederland bij wet verboden zijn.
Jongeren werden geïsoleerd en moesten langdurig staan of zitten, soms dagenlang in de brandende zon. Dat leidde in sommige gevallen tot brandblaren. Ook werd eten, slaap of wc-bezoek als straf onthouden.
Meerdere jongeren vertellen hoe het stel zondebokken aanwees in de groep en de rest aanzette tot meedoen aan mishandeling en vernedering. Zo werd er paardenpoep over een jonge jongen gegooid. “Je hebt geen keuze. Als je niet meedoet, word je een van de zondebokken”, aldus een van de oud-cliënten.
Traumadeskundige en kinderrechter zijn helder in hun oordeel
Traumadeskundige Leony Coppens zegt dat de verhalen van de jongeren veel kenmerken vertonen van wat in de internationale literatuur ‘kindermarteling’ heet. “Dat moet voor alle kinderen heel traumatiserend zijn geweest”, aldus Coppens.
Kinderrechter en onderzoeker jeugdrecht Bart Tromp van de Universiteit van Groningen is eveneens duidelijk. Hij stelt dat het filmen van jongeren nooit kan worden gerechtvaardigd door er het woord ‘pedagogisch’ aan toe te voegen. “Het kan nooit zo zijn dat je onder het mom van jeugdbescherming stelselmatig alle jongeren filmt.”
Ook over het onthouden van onderwijs is Tromp stellig. “Onderwijs is een heel fundamenteel recht. Het onthouden ervan mag niet worden ingezet als een vorm van straf.” Kinderen in Soria kregen alleen les wanneer de gezinsouders dat een goed idee vonden.
Eigen behandelmethodiek beschreef verboden maatregelen
Opvallend is dat veel van de beschreven praktijken terugkomen in de eigen documenten van Huize Soria. De instelling beschrijft het toepassen van “fysieke begrenzing” en het beperken van contact met het thuisfront als onderdeel van de behandelmethode.
Beeldbellen met ouders was soms maandenlang verboden, of mocht alleen plaatsvinden in aanwezigheid van de gezinsouders. Alle e-mails werden door hen meegelezen. Daarnaast stond continu cameratoezicht beschreven in de methodiek, zowel binnen als op het landgoed.
Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn in Nederland alleen toegestaan in de gesloten jeugdzorg, op aangewezen locaties en onder strenge wettelijke voorwaarden. In het buitenland mogen ze nooit worden toegepast.
Signalen al jaren bekend, maar organisaties bleven plaatsen
Vanaf 2016 ontving de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) meldingen over de instelling. Oud-cliënten zeggen dat zij hun ervaringen na terugkomst meldden bij zorgorganisaties. In 2019 deed een jongen ook aangifte van mishandeling bij de politie.
Ondanks die meldingen, een onderzoek van de Kinderombudsman Amsterdam en meerdere onderzoeken door jeugdbeschermers en zorginstellingen, bleven verschillende organisaties jongeren naar Soria sturen. De IGJ geeft aan dat zij geen toezicht kan houden buiten Nederland.
Zorgorganisatie Driestroom erkent de spanning die bestaat in dit soort zorg. Een woordvoerder zegt dat het “een uitdaging is binnen de wettelijke kaders steeds een zorgvuldige balans te vinden tussen vrijheid, bescherming, behandeling en veiligheid.” Hij benadrukt ook dat het ging om jongeren met complexe hulpvragen.
Kinderrechter Tromp vindt dat geen rechtvaardiging. “In een rechtsstaat is iedereen gelijk. Als lastige jongere heb je recht op dezelfde bescherming als een makkelijke jongere.”
Huize Soria ontkent alle beschuldigingen
De instelling zelf wijst alle beschuldigingen van de hand. “Wij wijzen ze categorisch van de hand en verwerpen het daarmee geschetste beeld van Huize Soria”, klinkt het in een reactie. De instelling stelt gebonden te zijn aan de privacy van cliënten en daardoor individuele gevallen niet publiekelijk te kunnen toelichten.
“Die beperking mag niet worden uitgelegd als een gebrek aan weerwoord”, aldus Huize Soria. De instelling benadrukt ook dat de huisregels en begeleidingsafspraken zijn afgestemd met een advocaat en betrokken gemeenten.
De Spaanse Inspectie sloot Huize Soria eind september per direct, nadat de berichtgeving van Nieuwsuur haar bereikte. De vergunningen van de instelling bleken niet op orde te zijn.
Wat gebeurt er nu met de betrokken organisaties?
Nu de misstanden breed in de openbaarheid zijn gekomen, rijst de vraag welke gevolgen er volgen voor de organisaties die jarenlang jongeren naar Soria stuurden. Zorgorganisaties als Driestroom en Levvel, maar ook gemeenten en jeugdbeschermingsinstanties, waren volgens het onderzoek van Nieuwsuur op de hoogte van de aanpak.
Of er strafrechtelijke of bestuursrechtelijke stappen worden ondernomen, is vooralsnog onduidelijk. De IGJ heeft zich beperkt tot de mededeling dat toezicht in het buitenland buiten haar bevoegdheid valt. Het is de vraag of die positie na deze onthullingen houdbaar blijft.
